İran yönetimi, ülkede devam eden protestoları ve rejim karşıtı hareketleri bastırmak amacıyla uyguladığı internet kısıtlamalarında yeni bir aşamaya geçti.
96 saattir ülke genelinde internet erişimi sağlanamıyor.
Yasağın ardından Elon Musk, internet kısıtlamalarına karşı protestocuların iletişim kurabilmesi için ücretsiz şekilde İran’a Starlink uydu internet hizmeti sağlamıştı.
İran Wire ve teknoloji gözlemcilerine yansıyan raporlara göre, ülke genelinde on binlerce Starlink terminalinin aktif olduğu bilinmesine rağmen, uydu bağlantıları ağır darbe aldı.
Bağımsız kaynaklar kesintiyi doğruluyor
Iran Wire’ın haberindeyse, “İran içinde on binlerce Starlink terminalinin çalıştığı yönündeki haberlere rağmen, kesinti, uydu bağlantılarını da etkiledi” denildi; Starlink’in trafiğinin başlangıçta yaklaşık yüzde 30’unun kesintiye uğradığı, ancak bu oranın saatler içinde hızla yüzde 80’in üzerine çıktığı belirtildi.
İsrail basını: İran, GPS sinyallerini bozuyor
Times of Israel, “İran’da şu an yasadışı olmasına rağmen geçmişe kıyasla çok daha fazla Starlink alıcısı konuşlandırıldığını” ileri sürdü. Haberde, Starlink terminallerinin uyduları bulmak ve bağlantı kurmak için GPS kullandığı hatırlatılarak “İran, haziranda İsrail ile 12 gün süren savaştan bu yana İHA saldırılarını engellemek için GPS sinyallerini bozuyor” denildi.
Forbes: Bunu daha önce görmemiştik
Amerikan dergisi Forbes’un ilgili haberinde de “Bunu daha önce görmemiştik. İran’ın dijital karartma operasyonu kapsamında, Starlink’e erişimi engellemek için askeri sinyal bozucu cihazlar konuşlandırıldı. Bu, protestocular ve rejim karşıtı aktivistler için, yerel internet bağlantıları kesildiğinde B planı açısından oyun değiştirici bir gelişme” denildi.
‘Eşi benzeri görülmemiş bir seviye’
Miaan Group’tan Amir Rashidi, TechRadar’a yaptığı açıklamada, “Yirmi yıldır internet erişimini izliyor ve araştırıyorum. Böyle bir duruma ilk kez tanık oluyorum” dedi. Rashidi’nin analizleri, sahadaki bağlantı düşüşleriyle örtüştü.
‘Yerli olarak geliştirilmediyse bile büyük olasılıkla Rusya veya Çin verdi’
İnternet kesintilerine ilişkin kapsamlı bir rapor hazırlayan Simon Migliano ise İran’daki tam kapsamlı karartmanın “dissent’i bastırmaya yönelik kütlesel bir yöntem” olduğunu söyledi. Migliano, internetin her saat kapalı kalmasının İran ekonomisine 1,56 milyon dolar zarar verdiğini belirtti.
Rashidi, bu teknolojinin “yerli olarak geliştirilmemişse bile büyük olasılıkla Rusya veya Çin tarafından sağlandığı” yorumu da yaptı.
İran’ın Starlink kuşatmasını yarma başarısının arkasında Rusya ve Çin’den gelen teknoloji transferinin yattığı iddiası dikkat çekiyor.
İddialardan biri, Rusya’nın Ukrayna sahasında Starlink sinyallerini bastırmak için geliştirdiği “Tobol” ve “Tirada” gibi elektronik harp sistemlerinin türevlerinin İran’a aktarıldığı yönünde. Bu askeri sinyal kesiciler, Starlink uydularının kullandığı belirli frekans aralıklarını “gürültü” ile doldurarak alıcı ve verici arasındaki iletişimi imkansız kılıyor.
Bir diğer iddia da, Çin’in ise “veri paketlerini” tanıyıp engelleyen gelişmiş DPI (Derin Paket İnceleme) teknolojilerini uydu sistemlerine uyarlayarak İran’a sunduğu yönünde.
“Kolay inşa edilen bir mekanizma değil”
Siber güvenlik araştırmacısı Ersin Çahmutoğlu, şu paylaşımı yaptı:
“İran’da rejimin interneti kısıtlaması sonrası insanlar Starlink kullanmaya başladı. Fakat gelen raporlar, İran’ın özel bir sinyal kesici sistemle Starlink’i de engellediği yönünde. Doğruysa, kritik bir gelişme. Çünkü dünyada ilk defa Starlink engellenmiş oluyor. Peki bunu nasıl yapabilir? Böyle bir teknolojiyi İran’a Çin vermiş olabilir. Çünkü Çin, Starlink uydularının yerdeki / sahadaki terminallerle olan bağlantısını engelleyen bir tür jammer sistem geliştirmişti. Henüz birkaç ay önce geliştirilen bu sistemi İran da satın almış olabilir. Fakat bu sistemin, çok sayıda noktaya yerleştirilmiş sinyal kesici jammerlardan oluştuğunu da belirtelim. Yani kolay inşa edilen bir mekanizma değil. Fakat Starlink gibi bir sistemin internet erişiminin engellenmesi de kolay değil. Zaten İran’da Starlink yasak. Yani sahada terminaller yok. Ancak kaçak yollardan getirilebiliyor. Üzerinde durulması ve tartışılması gereken bir konu..”
