Çin yönetimi, 24 Ocak’ta Zhang Youxia ve CMC Ortak Kurmay Dairesi Başkanı Liu Zhenli hakkında “ciddi disiplin ve yasa ihlalleri” gerekçesiyle soruşturma başlatıldığını açıkladı.
Zhang, Çin ordusunu yöneten en üst organ olan Merkez Askerî Komisyonu’nda, Devlet Başkanı Xi Jinping’ten sonra gelen en güçlü isimdi.
Resmî açıklamalarda gerekçe “yolsuzluk” olarak sunulsa da, Çin ordusu ve Parti kaynaklarına dayanan değerlendirmeler, asıl kırılmanın ordu inşası ve Tayvan senaryosu üzerinden yaşandığını gösteriyor.
Tayvan takvimi krizi
Zhang Youxia’nın, Xi Jinping’in orduya verdiği “2027’ye kadar Tayvan’ı işgal edebilecek kapasiteye ulaşma” hedefiyle uyumlu bir ortak harekât eğitim takvimini benimsemediği belirtiliyor. Zhang’ın, askerî modernizasyonu daha sınırlı önceliklere dayandırdığı; “askerî mücadeleyi” tek başına bir amaç olarak değil, eğitim sürecinin bir parçası olarak ele aldığı ifade ediliyor.
Ocak 2026 itibarıyla, 2027 öncesindeki son yıllık eğitim döngüsüne girilmesiyle birlikte, bu görüş ayrılığının teorik bir tartışma olmaktan çıkıp doğrudan uygulama ve emir-komuta krizine dönüştüğü vurgulanıyor. Parti içi değerlendirmelere göre Zhang ve Liu’nun, bazı kritik direktifleri uygulamayı geciktirdiği ya da fiilen karşı çıktığı algısı, Xi açısından otoriteyi tehdit eden bir noktaya ulaştı.
“İtaatsizlik” vurgusu dikkat çekti
PLA Daily’de yayımlanan editoryallerde kullanılan dil de bu yorumu güçlendiriyor. Daha önce tasfiye edilen generaller için “sistemi zayıflatmak” ifadesi kullanılırken, Zhang ve Liu için “Merkez Askerî Komisyonu Başkanlık Sorumluluk Sistemini çiğnemek” gibi çok daha sert bir tanımlama tercih edildi. Bu ifade, pasif direnişten ziyade açık itaatsizlik imasına işaret ediyor.
Analistler, Zhang’ın kişisel yolsuzluktan çok, askerî profesyonelliği siyasi sadakatin önüne koymasının belirleyici olduğunu savunuyor. Nitekim Zhang, PLA içinde gerçek muharebe tecrübesine sahip az sayıdaki üst düzey komutandan biriydi ve Xi’nin babasıyla da devrim döneminden gelen ailevi bağlara sahipti.
Orduda güç boşluğu
Tasfiye ile birlikte Merkez Askerî Komisyonu’nda, Xi Jinping ve tek bir general dışında neredeyse kimse kalmadı. Uzmanlara göre bu durum, kısa vadede Xi’nin mutlak kontrolünü güçlendirse de, orta vadede komuta zincirinde felç, karar alma süreçlerinde ise aşırı merkezileşme riski yaratıyor.
Singapur Ulusal Üniversitesi’nden Chong Ja Ian’a göre, bu tasfiye Pekin’in Tayvan hedefini ortadan kaldırmıyor ancak operasyonel kararların neredeyse tamamen Xi’nin kişisel tercihine bağlı hâle gelmesine yol açıyor.
Politbüro uyarısı
Zhang Youxia’nın askerî görevlerinin yanı sıra Çin Komünist Partisi Politbürosu üyesi olması da süreci kritik kılıyor. Analistlere göre,“Eğer Zhang Politbüro’daki koltuğunu da kaybederse, bu 1989 Tiananmen olaylarından bu yana aynı beş yıllık dönemde iki Politbüro üyesinin tasfiye edildiği ilk örnek olacak.
Bu, sistem içindeki herkes için son derece güçlü bir mesaj anlamına gelir.” Bu mesajın özü ise net: Xi Jinping’e sadece sadakat yetmiyor; mutlak uyum şart. Ordu içinde profesyonel itirazın alanı hızla daralıyor.
