İran’daki petrol tesislerinin hafta sonu hava saldırılarıyla vurulmasının ardından küresel petrol fiyatları varil başına 110 doların üzerine çıktı, borsalarda ise sert düşüşler yaşandı. ABD-İsrail ile İran arasında tırmanan savaş, Hürmüz Boğazı’ndan petrol sevkiyatının uzun süre aksayabileceği endişelerini artırdı.
İran, pazar günü Ali Hamaney’in yerine oğlu Mücteba Hamaney’i yeni dini lider olarak atadığını açıkladı. Bu gelişme, savaşın ilk haftasında ülkede sertlik yanlılarının kontrolü elinde tuttuğunu gösterdi.
Hafta sonu ABD ve İsrail, İran genelinde yeni hava saldırıları düzenledi. Saldırılarda petrol depoları da dahil olmak üzere birçok hedef vuruldu.
Bölgeden enerji arzının ciddi biçimde kesintiye uğrama ihtimali, dünya genelinde tüketiciler ve şirketler için enerji maliyetlerinin artabileceği endişesini güçlendirdi.
Pazartesi sabahı Asya piyasalarında:
• Brent petrolü %24’e yakın artışla 114,74 dolara
• Nymex hafif petrolü ise %26’dan fazla yükselerek 114,78 dolara çıktı.
Asya-Pasifik borsalarında da sert düşüşler görüldü:
• Japonya’da Nikkei 225 %7’den fazla geriledi
• Hong Kong’da Hang Seng %3’ün üzerinde düştü
• Avustralya ASX 200 %4’ten fazla değer kaybetti
• Güney Kore’de Kospi %8’den fazla düşerek işlemlerin 20 dakika durdurulmasına yol açtı.
“Devre kesici” olarak bilinen bu mekanizma, panik satışlarını sınırlamak için uygulanıyor. Aynı uygulama geçen hafta da Kospi endeksi %12 düştüğünde devreye girmişti.
Dünya petrolünün yaklaşık beşte biri normalde Hürmüz Boğazı’ndan taşınıyor. Ancak savaşın başlamasından bu yana dar geçitteki trafik neredeyse tamamen durma noktasına geldi.
Piyasalarda birçok analist petrolün bu hafta 100 doları aşacağını öngörüyordu. Ancak fiyatlar Asya işlemlerinde dakikalar içinde %20’den fazla sıçradı.
Geçen hafta piyasalar, Körfez’de milyonlarca varil petrol ve LNG’nin Hürmüz’den geçememesi ihtimaline rağmen nispeten sakin kalmıştı. Ancak hafta sonu yaşanan tırmanış ve İran ile Körfez’de enerji altyapısının hedef alınması, piyasalarda ciddi bir panik yarattı.
Bazı analistlere göre boğazın mart sonuna kadar kapalı kalması halinde petrol fiyatı 150 doların üzerine çıkabilir.
Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü’nden Adnan Mazarei, petrol fiyatlarındaki sıçramanın beklenen bir gelişme olduğunu söyledi. Mazarei, bazı Körfez ülkelerinde üretimin durması ve savaşın uzun sürebileceğine dair işaretlerin fiyatları yukarı çektiğini belirterek:
“İnsanlar bunun hızlı bitmeyeceğini fark ediyor. ABD’nin verdiği güvence ve hedefler giderek daha gerçek dışı görünmeye başlıyor.” dedi.
Petrol fiyatlarındaki artış jet yakıtı ve gübre üretiminde kullanılan kimyasallar gibi birçok türev ürünün maliyetini de yükseltebilir.
Körfez’den çıkan fiziksel petrol arzının büyük bölümü Asya tarafından tüketiliyor. Ancak şimdiden Asyalı alıcıların ABD doğalgazı için fiyat artırdığı, Avrupa’ya gitmekte olan bazı LNG tankerlerinin Atlantik ortasında yön değiştirerek Asya’ya döndüğü belirtiliyor.
ABD Başkanı Donald Trump, petrol fiyatlarındaki artışa ilişkin yaptığı açıklamada bunun “İran’ın nükleer tehdidini ortadan kaldırmak için ödenmesi gereken küçük bir bedel” olduğunu söyledi.
Trump’ın enerji bakanı ise Amerikan televizyonlarına yaptığı açıklamada, İran’daki enerji altyapısını hedef alan saldırıların ABD değil İsrail tarafından gerçekleştirildiğini belirtti. Bu açıklama, savaşın ABD’de benzin fiyatlarını yükseltmesi nedeniyle artan endişelerin ardından geldi.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
