Eski ABD Savunma Bakanı ve CIA Direktörü Leon Panetta, Başkan Donald Trump’ın İran’la savaşta üç haftanın sonunda ciddi bir stratejik çıkmazla karşı karşıya olduğunu söyledi. Guardian’a konuşan Panetta, Trump’ın dünyaya “güç değil zayıflık mesajı” verdiğini belirtti.
Bill Clinton ve Barack Obama dönemlerinde görev yapan Panetta, İran’la ilgili tüm ulusal güvenlik toplantılarında Hürmüz Boğazı’nın ABD için en büyük kırılganlıklardan biri olarak görüldüğünü söyledi. Panetta’ya göre bugün tam da bu senaryo gerçekleşti ve İran’ın boğaz üzerindeki baskısı Trump’ı çıkışsız bıraktı.
Panetta, Trump’ın kriz yönetimini eleştirirken, “Söylediği şeyi tekrar tekrar söylerse bir gün gerçek olacağına inanıyor. Ama bunu çocuklar yapar, başkanlar değil” dedi.
Trump’ın 28 Şubat’ta başlayan İran savaşını kısa sürede sonuçlandırmayı hedeflediğini söyleyen Panetta, gelinen noktada bunun tersine daha sert ve daha kalıcı bir tablo ortaya çıktığını savundu. Panetta’ya göre, İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından yerine oğlu Mücteba Hamaney’in geçmesi, Washington açısından beklenen siyasi sonucu doğurmadı. Eski bakan, “Yaşlı bir lider gitti ama yerine daha genç, daha sert çizgide ve daha uzun süre görevde kalabilecek bir isim geldi. Bu pek iyi sonuç vermedi” değerlendirmesinde bulundu.
Panetta, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatarak ABD ve İsrail’e karşılık verdiğini, bunun da küresel enerji piyasalarında büyük sarsıntı yarattığını söyledi. Dünyada deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık beşte birinin Hürmüz’den geçtiğini hatırlatan Panetta, bu kırılganlığın Washington’da yıllardır bilindiğini vurguladı.
Eski Pentagon şefine göre Trump’ın önünde iki kötü seçenek var: Ya Hürmüz’ü açmak için savaşı genişletecek ya da geri çekilip siyasi yenilgiyi kabullenecek. Panetta, “Eğer Trump için bir kaçış yolu olsaydı zafer ilan edip savaşın bittiğini söylemek olurdu. Ama ateşkes yoksa elinde hiçbir şey yok. İran, Hürmüz Boğazı’nı onun başına dayanmış bir silah gibi kullanırken bu ateşkesi de alamaz” dedi.
Trump’ın İran’a kara gücü göndermeyeceğini söylediğini ancak aynı zamanda Ortadoğu’ya binlerce deniz piyadesi sevk ettiğini hatırlatan Panetta, bunun yeni bir operasyon ihtimaline işaret edebileceğini belirtti. Trump’ın ayrıca İran’a baskı kurmak için Hark Adası’nın işgali ya da ablukasını değerlendirip değerlendirmediğine ilişkin haberleri de net biçimde yalanlamadığına dikkat çekildi.
Panetta, Trump’ın müttefiklerini dışlayarak kendi hareket alanını daralttığını da söyledi. NATO’yu “ABD olmadan kağıttan kaplan” diye küçümseyen ve üyelerini “korkak” diye niteleyen Trump’ın şimdi aynı müttefiklerden yardım istemek zorunda kaldığını belirten Panetta, “Savaşa girmeyi planlıyorsanız müttefiklerinizle konuşmak kötü bir fikir değildir. Ama Trump ittifaklara hoyrat davrandı, şimdi de kendisini kurtarmaları için onlara dönmek zorunda kalıyor” dedi.
Panetta’ya göre Trump artık “sihirli düşünmeyi” bırakıp askeri seçenekle Hürmüz’ü açmak zorunda. İran kıyı savunmasının etkisiz hale getirilmesi ve petrol tankerlerine askeri eskort sağlanması gerektiğini söyleyen Panetta, bunun savaşın büyümesi ve can kaybı anlamına geleceğini kabul etti. Ancak ona göre başka gerçekçi bir seçenek kalmadı.
Panetta, aksi durumda savaşın uzayacağını, akaryakıt fiyatlarının daha da yükseleceğini ve bunun ABD ekonomisinin yanı sıra dünya ekonomisini de resesyon riskine sürükleyebileceğini söyledi. “Bu noktada başka fazla seçenek yok. Hürmüz açılabilirse, bu belki ateşkese giden bir müzakere zemini yaratabilir. Aksi halde Trump bir çözüm bulamamış olacak” dedi.
Eski CIA Direktörü, mevcut Savunma Bakanı Pete Hegseth’i de sert sözlerle hedef aldı. Hegseth için “O bir savunma bakanı değil, Trump ne isterse onu yapan bir kolaylaştırıcı” diyen Panetta, Beyaz Saray’ın savaş görüntülerini Hollywood filmleri, video oyunları ve spor görüntüleriyle birleştiren videolarını da eleştirdi.
Panetta, ayrıca savaşta ölen askerlerin naaşlarının görüntülerinin bağış toplama materyali olarak kullanılmasını da “zevksiz” buldu. Ona göre bu tutum, ABD’nin gücünü değil zayıflığını gösteriyor. “Dünya şu anda bunu görüyor. Trump’ın ne yaptığını gerçekten bilip bilmediğinden emin olmayan müttefiklerin neden mesafeli durduğunu anlamak zor değil” dedi.
Panetta son olarak, savaşın ilk gününde güney İran’da bir kız okulunu vuran Tomahawk füzesinin ardından Trump’ın sorumluluğu kabul etmek yerine suçu İran’a atmasını da eleştirdi. “ABD’nin başka herhangi bir başkanı böyle bir hata karşısında bunu kabul eder ve özür dilerdi. Trump bunu yapmıyor. Bu da Amerika hakkında dünyaya çok olumsuz bir görüntü veriyor” ifadelerini kullandı.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
