Arkeofili’de Erman Ertuğrul’un yazısından ilgili bölümünü aktarıyoruz.
Karaman’daki Pınarbaşı kazılarında bulunan 15.800 yıllık kalıntıların, bugüne kadar bilinen en eski evcil köpek olduğu anlaşıldı.
Türkiye’den elde edilen 15.800 yıllık DNA, evcil köpeklerin en eski genetik kanıtını sunuyor ve evcilleştirmenin tarımdan binlerce yıl önce gerçekleştiğini doğruluyor.
Uluslararası bir araştırma ekibi, köpeklerin 14.000 yıldan daha uzun süre önce evcilleştirildiğini ve tarım öncesi Avrupa’da yaşayan köpeklerin, tarım sonrası dönemde ve günümüzde yaşayan köpeklerin genetiğine önemli ölçüde katkıda bulunduğunu buldu. Bulgular Nature dergisinde yayımlandı.
Köpekler, son buzul çağının sonlarına doğru boz kurtlardan evcilleştirildi. Bunlar, tarımın başlangıcından bile önce insanlarla evcil ilişki kuran ilk hayvandı. Araştırmacılar köpeklerin ilk olarak nerede ve nasıl evcilleştirildiğinden emin değil ve bugüne kadar köpeklere ait en eski doğrudan genetik kanıt yalnızca 10.900 yıl öncesine uzanıyordu. Daha eski köpekgil kalıntılarının DNA’sını analiz etmek genellikle zor ve kemiklerin görünümünü incelemek her zaman köpekleri kurtlardan güvenle ayırmaya olanak tanımıyor.
Yeni çalışmada uluslararası bir araştırma ekibi, Avrupa’nın en eski köpeklerinin kimliğini ortaya çıkarmayı amaçlayan büyük bir projede gelişmiş genetik teknikler kullandı.
Neolitik dönemden (yaklaşık 10.000 yıl öncesinden) önceye, yani tarımın icadından öncesine tarihlenen 181 örnek dahil toplam 216 köpekgil iskelet kalıntısının DNA’sını analiz ettiler. Bu örnekler İsviçre, Almanya, Fransa, Belçika, Hollanda, Türkiye, İsveç, Danimarka ve İskoçya dahil Avrupa genelindeki ve çevresindeki alanlardan geliyordu. Araştırmacılar, kullanılabilir DNA miktarını artırmak için hibridizasyon yakalama adı verilen bir teknik kullandı. Çok eski kalıntıları kontamine etme eğilimindeki bakteri gibi mikroplardan gelen büyük miktardaki DNA’nın içinden köpekgil DNA’sını yakalamak için problar tasarladılar.
Bu teknik, genetik olarak doğrulanmış en eski köpeklerden biri olan 14.200 yıllık bir köpek dahil pek çok erken dönem köpeği tanımlamalarına olanak tanıdı. Bu köpek, yine Nature dergisinde yayımlanan ve Türkiye ile Avrupa’daki evcilleştirilmiş köpeklerin en eski genetik kanıtlarını araştıran ilgili bir çalışma kapsamında analiz edilen Türkiye’den 15.800 yıllık bir köpeğe katılıyor.
Bu çalışmadan önce, nükleer genetik verilere dayanılarak kesin olarak tanımlanmış en eski köpek kanıtı yaklaşık 10.900 yıl öncesine, Rusya’daki Mezolitik Veretye bölgesine dayanıyordu. Daha eski dönemler (Paleolitik) için morfolojik özelliklere dayalı bazı erken dönem köpek adayları öne sürülmüş olsa da, nükleer genom verileri ile desteklenmediği sürece bu kalıntıları soyları tükenmiş kurt popülasyonlarından kesin olarak ayırt etmek çok zordu. Karaman’daki Epipaleolitik Pınarbaşı bölgesi de bu adaylar arasında yer alıyordu.
Araştırmacılar bu durumu test etmek amacıyla, Pınarbaşı’ndaki kalıntılardan ve Birleşik Krallık’taki Gough Mağarası’ndan (yaklaşık 14.300 yıl önce) elde edilen örneklere doğrudan tarihlendirme yaptı ve nükleer genom verileri üretti. Yapılan analizler sonucunda, 15.800 yıllık Pınarbaşı kalıntısının eski ve modern köpeklerle aynı genetik kümede yer aldığı tespit edildi ve nükleer genom temelinde kesin olarak “köpek” olduğu tanımlandı.
Sonuç olarak makale, Pınarbaşı kalıntısını kullanarak genetik olarak homojen bir köpek popülasyonunun Geç Üst Paleolitik dönemde (15.800 ila 14.200 yıl önce) Avrupa ve Anadolu’da halihazırda geniş bir alana yayıldığını kanıtlıyor ve Pınarbaşı köpeğini analiz edilenler arasındaki en eski tarihli birey olarak sunuyor.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
