Fransa ve Almanya, Avrupa Birliği’nin dış politika mekanizmasında kapsamlı bir değişiklik yapılmasını öngören önerileri değerlendirmeye başladı. Financial Times’ın görüştüğü üst düzey yetkililere göre, tartışılan seçenekler arasında AB Dış Politika ve Güvenlik Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas’ın yetkilerinin azaltılması ve yıllık yaklaşık 1 milyar euroluk bütçeye sahip Avrupa Dış İlişkiler Servisi’nin (EEAS) bazı görevlerinin Avrupa Komisyonu ile üye ülkelere devredilmesi yer alıyor.
Görüşmelere katılan üst düzey bir yetkili, “EEAS’in günümüz dünyasında olması gerektiği gibi çalışmadığı açık. Yapısal bir sorun var ve yapının yeniden inşa edilmesi gerekiyor” dedi.
Son yıllarda Avrupa Birliği, Rusya-Ukrayna savaşı, İran krizi, ABD Başkanı Donald Trump’ın politikaları, ekonomik yaptırımlar ve enerji güvenliği gibi alanlarda ciddi sınamalarla karşı karşıya kaldı. Bu süreç, AB’nin dış politika koordinasyon kapasitesinin yeterli olup olmadığı yönündeki tartışmaları da artırdı.
Kallas’ın yetkileri azaltılabilir
Fransız hükümetinin hazırladığı değerlendirme notunda, AB dış politika şefinin özerkliğinin sınırlandırılması ve EEAS’in dünya genelindeki 140’tan fazla delegasyon üzerindeki kontrolünün gevşetilmesi önerileri yer alıyor.
Bir başka AB yetkilisi, “Başkentler dış politikada ortak hareket edebilmenin daha etkili yollarını arıyor. EEAS’in parçalanma riski gerçek” ifadelerini kullandı.
Diplomatik kaynaklara göre bazı üye devletler, EEAS ile ulusal dışişleri bakanlıkları, Avrupa Komisyonu ve Avrupa Konseyi’nin dış ilişkiler birimleri arasında ciddi görev çakışmaları bulunduğunu düşünüyor.
Kallas’ın zaman zaman AB başkentleriyle tam mutabakat sağlanmadan Çin politikası gibi konularda açıklamalar yapması da bazı hükümetlerde rahatsızlık yarattı.
Von der Leyen ile yetki mücadelesi
Tartışmaların arka planında, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile EEAS arasındaki yetki çekişmesinin de bulunduğu belirtiliyor.
Eski Almanya Savunma Bakanı olan von der Leyen, kendisini “jeopolitik Komisyon”un lideri olarak konumlandırırken, AB’nin ilk savunma komiserini atadı ve Ukrayna savaşına ilişkin AB politikalarında doğrudan ön plana çıktı.
Komisyonun EEAS bünyesinde zaten bulunan yapıya benzer bir istihbarat paylaşım birimi kurma fikrini değerlendirdiği, ancak Kallas’ın buna karşı çıktığı ifade ediliyor.
Tasarruf ve yeniden yapılanma
Yetkililer, reform tartışmalarının AB’nin yeni çok yıllı bütçe görüşmeleriyle de bağlantılı olduğunu belirtiyor.
EEAS’in bazı görevlerinin Komisyon ve Konsey bünyesindeki birimlere aktarılması halinde personel sayısının azaltılabileceği ve maliyet tasarrufu sağlanabileceği değerlendiriliyor.
Örneğin yaptırım listelerinin hazırlanması ve askeri misyon önerilerinin Avrupa Konseyi’ne devredilmesi, günlük diplomatik faaliyetlerin ise Komisyon tarafından yürütülmesi seçenekleri masada bulunuyor.
Ayrıca AB’nin bu yaz yayımlamayı planladığı yeni güvenlik stratejisi hazırlanırken de dış politika yapısının geleceğine ilişkin bu tartışmaların dikkate alındığı belirtiliyor.
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot daha önce yaptığı açıklamada, AB’nin üye devletlerle daha yakın çalışan ve kurumlar arasındaki yetki sınırlarına saygı gösteren daha güçlü bir diplomatik hizmete ihtiyaç duyduğunu söylemişti.
Almanya hükümetinden bir yetkili ise, “Değişen dünyada daha güçlü bir Avrupa Birliği’ne ve daha güçlü bir AB dış politika mekanizmasına ihtiyaç olduğu açık” değerlendirmesinde bulundu.
Brüksel merkezli düşünce kuruluşu Carnegie Europe’dan eski AB yetkilisi Stefan Lehne ise, son yıllardaki dış politika performansının beklentileri karşılamadığını belirterek, “AB’nin karşı karşıya olduğu yeni gerçekliğe uyum sağlamak için kurumsal değişim kaçınılmaz görünüyor” dedi.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
