İsviçre’nin Lucerne Gölü kıyısındaki Bürgenstock tesisinde düzenlenen “Lucerne Gölü Zirvesi”, geçen hafta imzalanan mutabakat zaptı çerçevesindeki ilk büyük diplomatik temas oldu. ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance liderlik ederken, heyette Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner da yer aldı. İran heyetine ise Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Meclis Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf başkanlık etti. Görüşmelerin sabahın erken saatlerine kadar sürdüğü, Pakistanlı ve İranlı yetkililerin müzakereleri “yapıcı ama gergin” olarak nitelendirdiği bildirildi.
Görüşmelerin merkezinde, sürece siyasi denetim sağlayacak bir Üst Düzey Komite’nin kurulması yer aldı. Baş müzakereciler bu komiteye düzenli rapor verecek; nükleer dosya, yaptırımlar ve uyuşmazlık çözümü ayrı çalışma gruplarında ele alınacak.
Teknik görüşmelerin hafta boyunca Bürgenstock’ta sürmesi, bir sonraki aşamada ise Körfez ülkeleriyle toplantılar yapılması bekleniyor.
Lübnan başlığında, askeri operasyonların tamamen sona erdirilmesini güvence altına almak amacıyla ABD, İran ve Lübnan arasında, Katar ve Pakistan’ın kolaylaştırıcılığında bir “çatışmasızlık hücresi” kurulması kararlaştırıldı.
Vance bu mekanizmanın amacının, İsrail, Lübnan, Hizbullah ve diğer bölgesel aktörler arasında olaylar yaşandığında doğrudan iletişim sağlamak olduğunu söyledi.
Arakçi ise bu mekanizmanın “ilk gerçek sınav” olacağını vurguladı. Ancak İsrail anlaşmanın tarafı değil; Başbakan Netanyahu sözcüsü David Mencer, İsrail’in ne mutabakat zaptının ne de müzakerelerin tarafı olduğunu belirtti. İsrailli bir yetkili Channel 12’ye, mekanizmanın İsrail’i denetim çerçevesinin dışında bırakabileceği endişesiyle Netanyahu’nun “telaşlandığını” aktardı.
Yaptırımlar konusunda Arakçi “büyük ilerleme” kaydedildiğini belirterek petrol ve petrokimya ihracatına muafiyet sağlandığını, liman ablukasının kaldırıldığını, dondurulmuş bazı varlıkların serbest bırakıldığını ve büyük bir yeniden inşa ve kalkınma planının başlatıldığını açıkladı. Fars haber ajansına göre İran ve Katar, Tahran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasına ilişkin yeni bir mutabakat zaptı imzaladı. Beyaz Saray ise Arakçi’nin yaptırım ve varlık iddialarına hemen yorum yapmadı.
Nükleer denetim konusunda taraflar arasında açık bir çelişki ortaya çıktı. Vance, İran’ın IAEA müfettişlerini ülkeye geri davet etmeyi kabul ettiğini ve bunun “Amerikan halkı için büyük bir dönüm noktası” olduğunu söyledi. İran devlet medyası ve Dışişleri Bakanlığı ise yeni bir taahhüt verilmediğini belirterek bunu reddetti. Trump, sosyal medyadan İran’ın “Nükleer Dürüstlük” için “büyük silah denetimlerini kabul ettiğini duyurdu, “İran anlaşmaya uymazsa yapmam gerekeni yaparım” uyarısında bulundu.
Güvenlik başlığında, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişini sağlamak ve olası kazaları önlemek amacıyla mutabakat zaptının 5. maddesi çerçevesinde doğrudan bir iletişim hattı kuruldu. Boğazın durumu tartışmalı kaldı: İran Devrim Muhafızları, İsrail’in Lübnan’daki saldırıları nedeniyle boğazı kapattığını açıklarken, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Sözcüsü Yüzbaşı Tim Hawkins “İran Hürmüz Boğazı’nı kontrol etmiyor, trafik akışı sürüyor” dedi ve cumartesi günü 17 milyon varilden fazla petrol taşıyan 55 ticari geminin geçtiğini bildirdi. Buna karşılık analiz şirketi Kpler, 21 Haziran’da boğazdan yalnızca beş geminin geçtiğini, bir önceki gün ise bu sayının 26 olduğunu kaydetti.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
