Facebook ve Instagram’ın çocukları ve gençleri platformlarda daha uzun süre tutmak için bağımlılık yaratan özelliklerle tasarlandığı iddiasıyla Meta’ya karşı açılan dava uzlaşmayla sonuçlandı. Meta, 47 eyalet ve Washington DC’ye 10 yıl içinde toplam 17,2 milyar dolara kadar ödeme yapacak; 18 yaş altındaki kullanıcılar için günlük kullanım sınırı, gece ve okul saatlerinde bildirim kısıtlaması gibi yeni önlemler getirecek. Şirket suçlamaları kabul etmiş değil.
Oakland, Kaliforniya — Facebook ve Instagram’ın sahibi Meta, çocuklar ve gençler üzerindeki etkileri nedeniyle ABD’de yıllardır devam eden en büyük sosyal medya davalarından birinde eyaletlerle anlaşmaya vardı.
Uzlaşma kapsamında Meta, 47 eyalet ve Washington DC’ye önümüzdeki 10 yıl içinde toplam 17,2 milyar dolara kadar ödeme yapmayı ve Facebook ile Instagram’da çocuklara yönelik kapsamlı güvenlik önlemleri uygulamayı kabul etti.
Anlaşma, Meta CEO’su Mark Zuckerberg’in California’daki federal mahkemede jüri önünde ifade vermesinin beklendiği sırada geldi ve eyaletlerin açtığı davanın yargılamaya gitmeden sonuçlanmasını sağladı.
Meta neyle suçlanıyordu?
California, Colorado, Kentucky ve New Jersey’nin de aralarında bulunduğu 29 eyaletin öncülüğünde 2023’te açılan davada Meta, Facebook ve Instagram’ı genç kullanıcıların dikkatini mümkün olduğunca uzun süre platformda tutacak şekilde tasarlamakla suçlanıyordu.
Eyaletler, şirketin bağımlılık yaratabilecek tasarım özelliklerinin çocuklar ve gençler üzerindeki risklerini bildiği halde bunları kamuoyundan gizlediğini öne sürüyordu.
Davada ayrıca Meta’nın 13 yaşından küçük çocukların kişisel verilerini ebeveynlerinin izni olmadan toplayarak Çocukların Çevrimiçi Gizliliğinin Korunması Yasası’nı (COPPA) ihlal ettiği iddia edilmişti.
Virginia Başsavcısı Jay Jones, Meta’nın yıllarca gençlerin ruh sağlığına zarar verdiği öne sürülen bağımlılık yaratıcı tasarım özellikleri konusunda kamuoyunu yanılttığını söyledi. Jones, uzlaşmanın bu uygulamaları sınırlandıracak ve çocukları çevrimiçi zararlardan koruyacak somut önlemler içerdiğini belirtti.
Meta ise anlaşmayla birlikte hakkındaki suçlamaları kabul etmiş olmadı. Uzlaşma, iddialar hakkında jüri kararı verilmeden davanın kapanması anlamına geliyor.
Instagram ve Facebook’ta neler değişecek?
Anlaşmaya göre Meta, çocuklar ve gençler için yeni güvenlik önlemlerini birkaç ay içinde uygulamaya başlayacak.
18 yaşından küçük kullanıcıların hesaplarında günlük iki saatlik kullanım sınırı varsayılan olarak devreye girecek. Bazı durumlarda bu süreyi aşmayı engelleyen daha katı bir üst sınır uygulanabilecek.
Çocuk ve gençlere gece saatlerinde ve okul saatleri içinde bildirim gönderilmesi de sınırlandırılacak. Kullanıcıları belirli aralıklarla uygulamadan uzaklaşmaya teşvik eden otomatik mola özellikleri getirilecek.
Beğeni sayılarının gizlenmesi gibi genç kullanıcılar üzerindeki sosyal baskıyı azaltmayı amaçlayan ek önlemler de yeni düzenlemeler arasında yer alıyor.
California Başsavcısı Rob Bonta, Meta’nın platformlarının çocuklar üzerindeki zarar riskini azaltmak amacıyla önemli değişiklikler yapmayı kabul ettiğini ve bunların aylar içinde uygulanacağını söyledi.
17,2 milyar dolar nereye gidecek?
Meta’nın eyaletlere yapacağı ödemelerin çocukların ruh sağlığını destekleyen programlar için kullanılması planlanıyor. Bunlar arasında okul sonrası programlar, yaz etkinlikleri ve çocuklara ve ailelere yönelik dijital okuryazarlık çalışmaları bulunuyor.
17,2 milyar dolarlık azami ödeme, büyüklüğüne rağmen Meta’nın mali gücü açısından yönetilebilir bir tutar. Şirketin 2025 yılı geliri yaklaşık 201 milyar dolardı.
Meta’dan TikTok ve YouTube’a çağrı
Meta Baş Hukuk Sorumlusu CJ Mahoney ise sorunun yalnızca Facebook ve Instagram’la sınırlı olmadığı görüşünde.
Gençlerin çok sayıda sosyal medya uygulaması arasında kolaylıkla geçiş yaptığını belirten Mahoney, çocukların korunması için sektör genelinde ortak standartlara ihtiyaç olduğunu söyledi. Meta, TikTok ve YouTube’a da benzer koruma önlemlerini uygulama çağrısı yaptı.
Ancak Meta’nın hukuki sorunları bu anlaşmayla tamamen sona ermiyor. Uzlaşma eyaletlerin açtığı davayı kapatırken, şirket çocukların sosyal medya kullanımından zarar gördüğünü savunan aileler ve okul bölgeleri tarafından açılan başka davalarla karşı karşıya kalmaya devam ediyor.
Çocuk güvenliği savunucuları ise sosyal medya şirketlerinin tamamını kapsayan kalıcı kuralların ancak ABD Kongresi tarafından çıkarılacak federal bir yasayla güvence altına alınabileceğini savunuyor.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
