1992-1995 Bosna Savaşı’nın en önemli askeri aktörlerinden ve Srebrenitsa soykırımının başlıca sorumlularından Ratko Mladić, 27 Ağustos’ta Hollanda’nın Lahey kentinde öldü.
Mladić’in ölümünü ilk olarak Sırbistan’daki Informer TV duyurdu. Ardından Birleşmiş Milletler bünyesindeki Uluslararası Ceza Mahkemeleri Rezidüel Mekanizması (IRMCT) ölümü resmen doğruladı. Kurumun açıklamasına göre Mladić, Lahey’de hastanede tedavi gördüğü sırada öldü.
Mladić’in sağlık durumu son yıllarda ciddi biçimde kötüleşmiş, avukatları sağlık gerekçeleriyle birçok kez tahliye talebinde bulunmuştu. Bu talepler kabul edilmemişti. Son aylarını hastane bölümünde geçiren Mladić, öldüğü sırada ömür boyu hapis cezasının infaz edileceği bir ülkeye nakledilmeyi bekliyordu.
Ölümü hakkında soruşturma açıldı
IRMCT Başkanı Yargıç Graciela Gatti Santana, Mladić’in ölüm koşullarının bütünüyle araştırılması talimatını verdi. Soruşturmayı Yargıç Iain Bonomy yürütecek.
Hollanda makamları da ülkedeki standart prosedürler çerçevesinde inceleme başlattı. BM mekanizması, Mladić’in ölümü ve bundan sonraki süreç hakkında 28 Ağustos’ta Lahey’de basın toplantısı düzenleyecek.
Srebrenitsa soykırımının askeri sorumlusuydu
1942’de Bosna-Hersek’in Kalinovik bölgesinde doğan Ratko Mladić, Yugoslav Halk Ordusu’nda yükseldi. Yugoslavya’nın dağılmasının ardından Bosnalı Sırpların kurduğu Republika Srpska ordusunun, VRS’nin Genelkurmay Başkanı ve en üst düzey askeri komutanı oldu.
Mladić’in adı özellikle Temmuz 1995’te Srebrenitsa’da yaşanan soykırımla özdeşleşti.
BM tarafından “güvenli bölge” ilan edilen Srebrenitsa, 11 Temmuz 1995’te Mladić komutasındaki Bosnalı Sırp güçlerinin eline geçti. Takip eden günlerde 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuk sistematik biçimde öldürüldü. Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar bölgeden zorla çıkarıldı.
Srebrenitsa’da yaşananlar uluslararası mahkemeler tarafından soykırım olarak hükme bağlandı. Mladić de operasyonun en üst düzey askeri sorumlusu olarak soykırımdan mahkûm edildi.
Saraybosna kuşatmasından da sorumlu tutuldu
Mladić hakkındaki dava yalnızca Srebrenitsa ile sınırlı değildi.
Bosnalı Sırp güçleri, 1992 ile 1995 arasında Saraybosna’yı yaklaşık dört yıl boyunca kuşatma altında tuttu. Mladić’in komutasındaki birlikler kenti topçu ateşine tuttu, keskin nişancılar sivilleri hedef aldı.
Uluslararası mahkeme, binlerce sivilin öldüğü veya yaralandığı bu saldırıları Saraybosna halkını terörize etmeye yönelik sistematik bir kampanyanın parçası olarak değerlendirdi.
Mladić ayrıca Bosna’nın farklı bölgelerindeki Boşnak ve Hırvat nüfusun öldürülmesi, gözaltına alınması, kötü muameleye uğraması ve zorla yerinden edilmesinden ve 1995’te BM barış gücü mensuplarının rehin alınmasından da sorumlu tutuldu.
16 yıl boyunca kaçtı
Mladić hakkında ilk uluslararası iddianame 1995 yılında hazırlandı. Ancak savaşın ardından yıllarca yakalanamadı.
Sırbistan’da farklı yerlerde saklanan Mladić, yaklaşık 16 yıl süren firari hayatının ardından 26 Mayıs 2011’de Sırbistan’ın Lazarevo köyünde yakalandı. Kısa süre sonra Lahey’e teslim edildi.
Yakalanması, eski Yugoslavya’daki savaş suçlarının yargılanması sürecindeki en önemli gelişmelerden biri olarak görüldü.
2017’de ömür boyu hapis cezası aldı
Mladić’in yıllarca süren yargılaması 22 Kasım 2017’de sonuçlandı.
Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, Mladić’i Srebrenitsa’da soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından suçlu buldu ve ömür boyu hapis cezasına mahkûm etti.
Mladić kararı temyize götürdü. Ancak 8 Haziran 2021’de temyiz mahkemesi mahkûmiyet hükümlerini ve ömür boyu hapis cezasını onadı. Böylece Mladić hakkındaki karar kesinleşti.
Mladić, Bosnalı Sırpların siyasi lideri Radovan Karadžić ve Sırbistan’ın eski Cumhurbaşkanı Slobodan Milošević ile birlikte Bosna Savaşı sırasında Boşnakları ve diğer Sırp olmayan nüfusu belirli bölgelerden kalıcı biçimde çıkarmayı amaçlayan politikanın başlıca isimlerinden biri olarak yargılandı. Reuters’a göre mahkeme Mladić’i, Bosna’nın Sırp olmayan nüfustan etnik olarak arındırılmasını amaçlayan suç planının önemli aktörlerinden biri olarak değerlendirdi.
Ölümü Bosna’da farklı tepkilerle karşılandı
Mladić’in ölümünün ardından Srebrenitsa kurbanlarının yakınları ile Bosnalı Sırp milliyetçi siyasetçilerden birbirine tamamen zıt açıklamalar geldi.
Srebrenitsa Anıt Merkezi Başkanı Emir Suljagić, Mladić’in ölümünün soykırımın ve işlenen suçların unutulmasına yol açmaması gerektiğini vurguladı. Srebrenitsa’da eşini ve oğlunu kaybeden Kada Hotić ise Mladić’in en azından hayattayken yargılandığını ve cezasını aldığını hatırlattı.
Bosnalı Sırp lider Milorad Dodik ve Sırp aşırı milliyetçi siyasetçi Vojislav Šešelj ise Mladić’i savunan açıklamalar yaptı.
BM Genel Sekreteri António Guterres de Mladić’in ölümünün geçmişte işlenen suçların inkâr edilmemesi ve savaş suçlularının yüceltilmemesi gerektiğini yeniden hatırlattığını belirtti.
Srebrenitsa soykırımının üzerinden 31 yıl geçtikten sonra ölen Mladić, hakkındaki kesinleşmiş ömür boyu hapis cezası nedeniyle hayatının sonuna kadar hükümlü kaldı.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
