Dünyanın dört bir yanından 100’ü aşkın araştırmacının imzasını taşıyan “Uluslararası oligarşiye karşı” başlıklı Paris Manifestosu, 21 Kasım’da yayımlandı. Gabriel Zucman’ın duyurduğu bildirinin ilk imzacıları arasında Thomas Piketty, Mariana Mazzucato, Seyla Benhabib, Nancy Fraser, Naomi Klein ve Rutger Bregman da yer alıyor.
Manifestoya göre Forbes’un dünyanın en büyük servetlerini sıralamaya başladığı 1987’de, en zengin milyonda birlik kesimi oluşturan yaklaşık 1.500 hanenin toplam serveti, dünya gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 3’üne denk geliyordu. Nüfus artışıyla yaklaşık 3.000 haneye ulaşan bu kesimin serveti, 2026’da dünya hasılasının yüzde 17’sine denk geliyor.
İmzacılar, bu servet birikiminin çokuluslu şirketlerin kararlarını yönlendirme, medya kuruluşları ve sosyal ağlar üzerinden kamusal tartışmayı şekillendirme, seçim kampanyalarını finanse ederek kamu politikalarını etkileme gücü verdiğini savunuyor. Metinde Elon Musk’ın Twitter’ı satın alması, Donald Trump’ın ABD’de kurumlar vergisini düşürmesi ve teknoloji şirketlerinin büyük miktarda su ve enerji tüketen veri merkezleri kurması, bu gücün ülke sınırlarını aşan etkilerine örnek gösteriliyor.
“Uluslararası oligarşiye karşı demokratik bir enternasyonal” kurulması çağrısı yapan imzacılar, ultra zenginler için asgari verginin yanı sıra geçmişte ödenmemiş vergilerin tahsil edilmesini, medyanın bağımsızlığının güçlendirilmesini ve gazetecilerin müdahale ve sansüre karşı daha iyi korunmasını istiyor. Yapay zekâ şirketleri için de özel mülkiyetin yerini alacak uluslararası bir mülkiyet modeli öneriliyor.

Uluslararası oligarşiye karşı • Paris Manifestosu
Tam çeviri
Aşırı servetin hızla büyümesi, çağımızın en önemli toplumsal olgusudur.
Dünyanın dört bir yanından 100’ü aşkın araştırmacıyla, iktisatçılar, siyaset bilimciler, hukukçular, sosyologlar, filozoflar, tarihçiler ve başka alanlardan uzmanlarla birlikte uyarıyoruz. Milyarderler demokrasilerimiz için bir tehdit.
Forbes dergisi 1987’de dünyanın en büyük servetlerini sıralamaya başladığında, en zengin yüzde 0,0001’lik kesimin, yani o dönemde yaklaşık 1.500 hanenin serveti, dünya gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 3’üne denk geliyordu.
2026’da, dünya nüfusunun artmasıyla yaklaşık 3.000 haneye ulaşan bu küçücük kesimin elindeki servet, dünya gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 17’sine denk geliyor.
Bu değişim güç dengelerini altüst etti. Söz konusu olan, yapay zekâyı geliştirme kararı gibi tercihleri bütün insanlığı etkileyen çokuluslu şirketleri yönlendirme gücü, gazeteleri, radyo istasyonlarını, televizyon kanallarını ve sosyal ağları satın alarak hâkim ideolojiyi şekillendirme gücü, seçim kampanyalarını ve adayları finanse ederek kamu politikalarını etkileme gücüdür.
Bu güç, günümüz demokrasilerini yozlaştıran bir döngü içinde kendini besliyor. Oligarkların ekonomik gücü arttıkça, çıkarlarını savunmak için yaptıkları harcamalar da artıyor. Böylece en zenginlerin ekonomik gücü siyasi güçlerini, siyasi güçleri de ekonomik güçlerini artırmak için kullanılıyor.
Eşitsizliğin tarihsel olarak en düşük düzeyine indiği İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki on yıllarda gözden kaybolan demokrasi ile oligarşi arasındaki gerilim, bugün bütün ağırlığıyla geri döndü ve yeniden çağımızın belirleyici meselesi hâline geldi.
Ancak köklü bir yeniliği kabul etmeden bu mücadelenin bugün hangi koşullarda yürüdüğünü anlayamayız, demokratik güçlerin hangi koşullarda kazanabileceğini de düşünemeyiz. Tarihte ilk kez aşırı servet ve onun sağladığı güç, gerçekten gezegen ölçeğinde kendini gösteriyor.
Elon Musk, sosyal ağ Twitter’ı satın alıp desteklediği ideolojik davaların hizmetine sunduğunda, Amerikan cumhuriyeti sarsılıyor. Birçok ülkede de demokrasinin kalbinde yer alan kamusal tartışmanın koşulları değişiyor.
Donald Trump, ABD’de kurumlar vergisini düşürüp mali şeffaflık kurallarını ortadan kaldırdığında, bundan en zengin Amerikalıların yanı sıra dünyanın dört bir yanındaki oligarklar da yararlanıyor. Bu sayede ABD’deki işlerini daha da kârlı hâle getirebiliyorlar.
Bir avuç teknoloji baronu, yeryüzünü enerji ve su yutan veri merkezleriyle kaplamaya karar verdiğinde, Tennessee’nin ya da İç Moğolistan’ın kaynaklarına el konuluyor ve bütün gezegen uçuruma sürükleniyor.
Aşırı servet her zaman aşırı güç demektir. Milyarderler, servetlerinin büyük bölümünün külçe altından ya da nakit paradan oluşmadığını söylerken haklılar. Servetleri bunlardan çok daha fazlasını ifade ediyor. Her şeyden önce, servetlerinin büyük bölümünü oluşturan hisse portföyleri sayesinde dünyanın büyük şirketlerinin gidişatını belirleme gücüne sahipler.
Uluslararası oligarşiye karşı artık demokratik bir enternasyonal kurmalıyız.
Ultra zenginler için asgari vergi getirilmesi ve geçmişte ödenmemiş vergilerin tahsil edilmesi, medyanın bağımsızlığının güçlendirilmesi ve gazetecilerin müdahale ve sansüre karşı daha iyi korunması, yapay zekâ şirketleri için de özel mülkiyetin yerini alacak yeni ve uluslararası bir mülkiyet modeline geçilmesiyle dünyanın demokratik güçleri yeniden üstünlük sağlayabilir.
Demokrasilerin ayakta kalması ve gezegenin yaşanabilirliği tehlikede. Bize katılın!
Paris, 21 Kasım 2026
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
