Güney Afrika’da 4 Kasım’da yapılan yerel seçimler, ülkeyi apartheid rejiminden çıkaran Afrika Ulusal Kongresi’nin (ANC) tarihindeki en ağır seçim yenilgisine sahne oldu. ANC ülke genelinde yüzde 30,76 oy alırken, en büyük rakibi Demokratik İttifak (DA) yüzde 24,64’e ulaştı. Seçimlere katılım yüzde 52 olarak açıklandı.
ANC ülke genelinde en çok oy alan parti olmayı sürdürdü. Ancak 2021 yerel seçimlerindeki yüzde 45,59’luk desteğinin yaklaşık 15 puanını kaybetti. DA ise aynı dönemde oy oranını yüzde 21,66’dan yüzde 24,64’e yükseltti.
Seçimin en dikkat çekici sonucu büyük şehirlerde ortaya çıktı. Kurumsal rengi mavi olan DA; Johannesburg, başkent Pretoria’yı da kapsayan Tshwane, Ekurhuleni ve Nelson Mandela Bay’de en fazla oy alan parti oldu. Cape Town’da ise belediye meclisi çoğunluğunu korudu. Bununla birlikte, birinci geldiği diğer büyükşehirlerde tek başına yönetim kuracak çoğunluğa ulaşamadı. Belediye yönetimleri için koalisyon görüşmeleri belirleyici olacak.
Mandela’nın partisinin tarihsel desteği aşınıyor
Nelson Mandela liderliğindeki ANC, 1994’te ülkenin ilk demokratik seçimlerini kazanarak iktidara geldi. Parti, milyonlarca seçmen için yalnızca bir siyasi örgütü değil, apartheid’a karşı verilen özgürlük mücadelesini temsil ediyordu.
Ancak yolsuzluk skandalları, işsizlik ve temel kamu hizmetlerindeki aksaklıklar bu tarihsel bağlılığı giderek aşındırdı. ANC, 2024 genel seçimlerinde ulusal parlamentodaki çoğunluğunu kaybetmişti. Son yerel seçimler, partinin gerilemesini derinleştirirken siyasi gücün farklı partiler arasında dağıldığı koalisyon dönemini de pekiştirdi.
Johannesburg’da 75 yaşındaki Zille’in sıra dışı kampanyası
Seçimin öne çıkan isimlerinden biri, DA’nın Johannesburg belediye başkan adayı Helen Zille oldu.
Daha önce Cape Town Belediye Başkanlığı, DA liderliği ve Western Cape eyalet başbakanlığı yapan Zille, kampanyasını Johannesburg’un günlük sorunları üzerine kurdu.
75 yaşındaki siyasetçi, su dolu yol çukurlarında şnorkelle görüntü verdi, su basan sokaklarda şişme botla dolaştı ve tamamlanmamış bir köprünün üzerinden halatla geçti. Kampanyanın merkezinde bozuk yollar, su kaçakları ve çöken belediye altyapısı vardı.
DA, Johannesburg’da yaklaşık yüzde 34,8 oyla birinci oldu. Ancak bu sonuç Zille’in belediye başkanlığını kesinleştirmiyor. Belediye meclisinde çoğunluğu sağlayacak bir anlaşmaya ihtiyaç var. Kentte üçüncü sıraya yerleşen ActionSA’nın lideri Herman Mashaba, Zille’in adaylığı altında DA’yı desteklemeyeceklerini açıkladı.
Sandıkta hizmet ve yönetim performansı öne çıktı
DA’nın yükselişi, Güney Afrika’da uzun yıllar ırksal kimlik ve özgürlük mücadelesine bağlılık üzerinden şekillenen seçmen tercihlerindeki değişimi yeniden gündeme getirdi.
Parti, Cape Town ve Western Cape’deki yönetim deneyimini başka kentlere de taşıyabileceğini savunarak altyapı, belediye hizmetleri ve hesap verebilirlik vaatlerini öne çıkardı. Zille de seçim sonrasında Johannesburg seçmenine daha iyi yönetim, yatırım ve ekonomik büyüme sunduklarını söyledi.
Sonuçları değerlendiren analistler, ANC’ye yönelik tepkiyi tarihsel sadakatten yönetim performansına doğru bir yöneliş olarak yorumluyor. Buna karşılık hiçbir partinin büyükşehirlerin çoğunda tek başına çoğunluk sağlayamaması, seçimin ardından kurulacak ittifakları en az sandık sonuçları kadar önemli hâle getiriyor.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
