Sırbistan’ı 14 yıldır yöneten Aleksandar Vučić’in, 25 Ekim’deki erken genel seçimde öğrenci hareketine yenilmesinin ardından iktidarı bırakmamak için bir darbe girişimine hazırlandığı ileri sürüldü. The Times’ın siyasetçilere ve eski bir üst düzey polis yetkilisine dayandırdığı habere göre Vučić 12 yılı aşkın iktidarının ardından da koltuğunu korumaya kararlıydı, ancak Öğrenci Listesi yaklaşık 500 bin oy farkla öne geçince bu plandan vazgeçti.
“Sonuçları tanımayacağından eminim”
İddiaların merkezinde Sırbistan Özel Terörle Mücadele Birimi’nin (SAJ) eski komutanı Spasoje Vulević var. Vulević’e göre Vučić seçim günü rejimi korumak için Belgrad merkezine 4 bin polis ve 3 bin kişilik bir destekçi grubu gönderdi. Eski komutan, liderin sonuçları reddetmeyi planladığından “yüzde yüz emin” olduğunu söyledi.
Vulević’in anlatımına göre sonucun başa baş çıkması durumunda seçim sonuçlarını zorla geçersiz kılma planı vardı; ancak Vučić emniyetten ve başka çevrelerden gelen çok sayıda telefonun ardından fikrini değiştirdi, çünkü planı uygulamanın kendisi için çok kötü sonlanacağına ikna edildi. Öğrenci Listesi adayı Radomir Saičić de planın emniyet ve diğer kurumlardan gelen aramalar sonrasında rafa kaldırıldığını savunuyor.
The Times, seçim günü siyahlar giymiş adamların Belgrad’daki Pionirski Park’a doğru ilerlediğinin görüldüğünü aktarıyor. Vulević bu kişilerin 20-30 kişilik gruplar halinde sevk edildiğini belirtti. Ancak saat 21.30’da, yani sandıkların kapanmasından yaklaşık bir buçuk saat sonra Vučić sonuçlara itirazından vazgeçti ve Belgrad merkezinde toplanan gruplar dağıldı.
Avrupa’dan telefon, Orbán söylentisi
Kararın arkasında kimin olduğu ise tartışmalı. Vulević, Vučić’in geri adım atmaya zorlandığını, ancak bu baskının yalnızca emniyetten gelmediğini, Avrupa hükümetlerinin de devreye girdiğini düşünüyor. Belgrad’da ise Vučić’i sonuçlara itiraz etmekten Viktor Orbán’ın vazgeçirdiğine dair doğrulanmamış söylentiler dolaşıyor. Balkanlar’daki en yakın müttefiklerinden biri sayılan Orbán, Nisan’daki seçimlerde kendisi de iktidarı kaybetmiş ve Péter Magyar’ın yemin etmesiyle 16 yıllık yönetimi sona ermişti.
Avrupa Parlamentosu üyesi Sandro Gozi ise farklı bir tablo çiziyor. Gozi, sonucun Vučić için büyük bir şok olduğu görüşünde; bununla birlikte Pazar günü diplomatik kaynaklardan Vučić’in direnmeye ve darbe yapmaya hazır olduğuna dair alarm verici raporlar aldıklarını da söyledi.
Vučić cephesi iddiaları reddediyor
Vučić’in sözcüsü ise The Times’a yaptığı açıklamada Belgrad’daki yoğun polis varlığının göstericilerden gelen şiddet tehditlerine karşı alınmış bir önlem olduğunu ve güç kullanarak iktidarda kalma planıyla hiçbir ilgisi bulunmadığını savundu.
Sırbistan’da siyasi deprem
Vučić seçim gecesi yaptığı kısa açıklamada yenilgiyi kabul etmişti. Ancak kaybın sorumluluğunu Sırbistan’ın bağımsız medyasına, adı verilmeyen bazı Avrupa ülkelerinin müdahalesine ve bir “Amerikan derin devleti”ne yükledi. CESID-IPSOS’un örneklem verilerine göre Öğrenci Listesi 250 sandalyeli parlamentoda 138, Vučić’in Sırp İlerleme Partisi (SNS) ise 104 sandalye kazandı.
Sonucun açıklanmasının ardından Sırbistan’ın dört bir yanında kutlamalar başladı, on binlerce kişi Belgrad’ın ana caddelerini doldurdu. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de Öğrenci Listesi’ni tebrik ederek hukukun üstünlüğü, basın özgürlüğü ve yolsuzlukla mücadele alanındaki reformlara destek vermeye hazır olduklarını bildirdi.
Öğrenci hareketi, Kasım 2024’te Novi Sad’da yaşanan felaketle doğdu. Tren istasyonundaki beton sundurmanın çökmesi sonucu 16 kişi hayatını kaybetmiş, facia yaygın yolsuzluk ve inşaat güvenlik kurallarının hiçe sayılmasına bağlanmıştı. Yaklaşık iki yıl süren protestoların ardından Vučić Eylül’de erken seçime gitmek zorunda kalmıştı. Hiyerarşisi, lideri ve siyasi deneyimi olmayan Öğrenci Listesi, şimdi protesto hareketinden hükümete geçişin zorluğuyla karşı karşıya.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
