ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik saldırıların dozunu artırarak, ülkenin altyapısına yönelik yıkımın “henüz başlamadığını” söyledi. Trump, ABD’nin İran’da kalan hedefleri vurabileceğini belirterek “köprüler ve elektrik santralleri sırada” mesajı verdi.
Bu açıklama, ABD saldırısında İran’ın en büyük köprüsünün yıkılmasının hemen ardından geldi. Trump, saldırının ardından “daha fazlası gelecek” diyerek yeni operasyon sinyali verdi.
İran’dan bölge genelinde misilleme
Tahran yönetimi ise buna karşılık bölge çapında yeni bir saldırı dalgası başlattığını duyurdu. İran, Birleşik Arap Emirlikleri’nde ABD bağlantılı çelik tesislerini ve İsrail’de bir silah fabrikasını hedef aldığını açıkladı.
İran daha önce de ABD üslerinin bulunduğu ülkelerdeki enerji ve sanayi altyapılarını hedef alabileceği uyarısında bulunmuştu.
Hürmüz Boğazı için İran–Umman hattı
Savaşın en kritik başlığı olan Hürmüz Boğazı konusunda ise dikkat çeken bir diplomasi trafiği başladı. İran devlet ajansı IRNA, Tahran’ın Umman ile boğazın “ortak yönetimi” için bir protokol üzerinde görüştüğünü duyurdu.
Basra Körfezi ile Umman Denizi’ni bağlayan Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir hat.
Ancak 28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail saldırıları sonrası İran, boğazı büyük ölçüde kapatarak sadece bazı ülkelerle yaptığı özel anlaşmalar çerçevesinde geçişlere izin veriyor.
İran-Umman anlaşmasının içeriği net değil. Körfez ülkeleri ise bu tür bir düzenlemede kendilerinin de yer almasını istiyor.
Piyasalar “geçiş umuduna” tepki verdi
Asya piyasaları, İran-Umman görüşmeleri ve Hürmüz’den sınırlı geçiş ihtimaline olumlu tepki verdi.
Petrol fiyatları savaş nedeniyle 110 dolar seviyesine yükselirken, buna rağmen Japonya Nikkei ve Güney Kore KOSPI endekslerinde artış görüldü. Piyasalardaki bu toparlanmanın temel nedeni, enerji arzının tamamen kesilmeyeceğine dair umut olarak değerlendiriliyor.
Filipinler’e “güvenli geçiş” izni
Bu arada Filipinler, İran’la yaptığı görüşmeler sonucunda kendi bayraklı gemiler için Hürmüz Boğazı’ndan “güvenli, engelsiz ve hızlı geçiş” garantisi aldığını açıkladı.
Manila yönetimi, İran tarafından “düşman olmayan ülke” olarak tanınmak için diplomatik temas yürütüyordu. Filipinler Dışişleri Bakanı görüşmelerin “olumlu ve verimli” geçtiğini duyurdu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın “İran’ın füze ve drone kapasitesi büyük ölçüde yok edildi” açıklamalarına karşın, ABD istihbarat raporları sahada daha karmaşık bir tabloya işaret ediyor.
CNN’e konuşan ve değerlendirmelere hâkim üç kaynağa göre, ABD ve İsrail’in beş haftadır süren yoğun bombardımanına rağmen İran’ın füze rampalarının yaklaşık yarısı hâlâ sağlam durumda. Aynı şekilde ülkenin envanterinde “binlerce” tek yönlü saldırı (kamikaze) drone’un bulunduğu belirtiliyor.
Kaynaklardan biri, İran için “Bölgenin tamamında hâlâ büyük yıkım yaratabilecek kapasitedeler” değerlendirmesini yaptı.
Hürmüz tehdidi sürüyor
İstihbarat raporlarına göre İran’ın özellikle kıyı savunma seyir füzelerinin önemli bir bölümü de zarar görmedi. Bu durum, Tahran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğini tehdit etme kapasitesini koruduğu anlamına geliyor.
ABD’nin hava operasyonlarında kıyı savunma sistemlerine sınırlı odaklanması, bu kapasitenin korunmasının başlıca nedeni olarak gösteriliyor.
28 Şubat’ta başlayan savaş sonrası İran’ın Hürmüz Boğazı’nı büyük ölçüde kapatması ve geçişleri seçici şekilde açması, küresel enerji akışını doğrudan etkileyen en kritik başlık olmaya devam ediyor.
Trump: “Çok azı kaldı”
Trump ise son açıklamasında İran’ın kapasitesinin “dramatik şekilde azaldığını” savundu:
“Füze ve drone kabiliyetleri ciddi biçimde kısıtlandı. Fabrikaları ve rampaları paramparça ediliyor, çok azı kaldı.”
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) verilerine göre şu ana kadar İran içinde 12 binden fazla hedef vuruldu.
Saldırılarda İran’ın dini lideri Ali Khamenei ve Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Ali Larijani dahil üst düzey isimlerin öldürüldüğü de belirtiliyor.
Pentagon: “Saldırılar %90 azaldı“
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran’ın saldırı kapasitesinde ciddi düşüş olduğunu savundu.
Hegseth’e göre: balistik füze saldırıları ile kamikaze drone saldırıları %90 azaldı.
Pentagon, bu düşüşü İran’ın kapasitesinin zayıflatıldığına kanıt olarak gösteriyor.
Bir Pentagon yetkilisi ise daha ileri giderek, İran donanmasının “etkisiz hale getirildiğini”, üretim tesislerinin üçte ikisinin hasar gördüğünü ve ABD-İsrail’in “tam hava üstünlüğü” sağladığını söyledi.
“Kapasite var ama kullanımı düştü”
İstihbarat değerlendirmeleri ile resmi açıklamalar arasındaki fark, “stok ile kullanım” ayrımına dayanıyor.
İran’ın elinde hâlâ önemli miktarda füze ve drone bulunduğu, ancak saldırı yoğunluğunun ciddi biçimde azaldığı belirtiliyor. Bu durum, hem operasyonel kayıplar hem de stratejik bekleme tercihiyle açıklanıyor.
Pentagon: “Yanlış”
Pentagon Sözcüsü Sean Parnell ise CNN’in haberini “tamamen yanlış” olarak nitelendirdi.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
