Karar, Trump’ın ikinci başkanlık döneminde, muhafazakâr çoğunluğa sahip yüksek mahkemeden aldığı en dikkat çekici yenilgilerden biri olarak kayda geçti.
Baş Yargıç John Roberts’ın kaleme aldığı çoğunluk görüşünde, başkanın “miktar, süre ve kapsam bakımından sınırsız” gümrük vergisi koyma yetkisini tek taraflı olarak üstlenemeyeceği vurgulandı. Roberts, bu denli geniş bir ekonomik yetkinin ancak Kongre tarafından açık ve net bir biçimde verilmiş olması gerektiğini belirtti.
Mahkeme, Trump yönetiminin dayandığı olağanüstü yetki düzenlemesinin bu ölçekte bir tarife uygulamasına izin vermediğini tespit etti. Kararda, “Kongre gümrük vergisi koyma yetkisini verdiğinde bunu açık ve dikkatle çizilmiş sınırlar içinde yapar. Bu olayda ise böyle bir açık yetkilendirme yoktur” denildi.
Muhafazakâr blokta çatlak
Karar, mahkemenin ideolojik dengeleri açısından da dikkat çekici. Roberts’ın çoğunluk görüşüne, liberal üç yargıcın yanı sıra muhafazakâr kanattan Amy Coney Barrett ve Neil Gorsuch da katıldı. Böylece Trump’ın atadığı iki yargıç da başkan aleyhine oy vermiş oldu.
Muhalefet şerhi yazan üç isim ise Clarence Thomas, Samuel Alito ve Brett Kavanaugh oldu.
Karar, Trump’ın son yıllarda göç politikaları, bağımsız kurum başkanlarının görevden alınması ve federal harcamalardaki kesintiler gibi konularda yüksek mahkemeden aldığı destekle kıyaslandığında önemli bir kırılmaya işaret ediyor.
130 milyar dolar ne olacak?
Mahkeme, Trump yönetimi tarafından tahsil edilen ve toplamı 130 milyar doları aştığı belirtilen gümrük vergilerinin akıbetine ilişkin ise net bir yönlendirme yapmadı. Bu durum, kararın uygulama aşamasında yeni davaların ve siyasi tartışmaların önünü açabilir.
Trump’ın alanı daralıyor
Karar, başkanın ticaret ve dış politika alanındaki yürütme yetkilerinin sınırlarına dair önemli bir emsal niteliği taşıyor. Trump’ın başka yasal dayanaklara başvurarak gümrük vergisi uygulamaya devam etmesi mümkün. Ancak bu kez, IEEPA kapsamında ileri sürdüğü kadar geniş ve esnek bir yetki alanına sahip olmayacak.
Mahkeme, ekonomik ve dış politika konularında özel bir uzmanlık iddiasında bulunmadığını vurgularken, Anayasa’nın III. maddesi uyarınca kendisine verilen sınırlı rolü yerine getirdiğini belirtti. Bu vurgu, yürütme organının olağanüstü yetkileri geniş yorumlama eğilimine karşı, Kongre’nin açık iradesi şartını öne çıkaran bir yargısal hat çiziyor.
Karar, Beyaz Saray’ın küresel ticaret politikasını yeniden şekillendirmesini gerektirecek bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
