Başkan Trump, İran’a yeniden saldırı tehdidinde bulunurken Başkan Yardımcısı JD Vance’in Tahran’a mektup göndererek doğrudan barış müzakereleri önerdiği ortaya çıktı. Katar aracılığıyla iletilen mektupta Vance, görüşmelere bizzat başkanlık etmeyi teklif etti. İran yönetiminin öneriye olumlu yaklaştığı ve bugün yanıt vermesinin beklendiği bildirildi. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın da aralarında bulunduğu bölge ülkeleri, yeni bir savaşı önlemek için Tahran’ı uzlaşmaya ikna etmeye çalışıyor.
ABD ile İran arasında yeni bir savaş ihtimali giderek artarken Washington yönetiminden beklenmedik bir diplomatik girişim geldi.
The Wall Street Journal ve The New York Times’ın haberlerine göre ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai’ye bir mektup göndererek iki ülke arasında doğrudan barış müzakerelerinin yeniden başlamasını önerdi. The Wall Street Journal +1
Girişim, Başkan Donald Trump’ın 3 Kasım’daki ABD ara seçimlerinin ardından İran’a yönelik yeni ve kapsamlı bir askeri operasyon başlatmayı değerlendirdiği bir dönemde gerçekleşti.
Mektup Katar üzerinden gönderildi, Vance görüşmelere başkanlık etmek istiyor
The New York Times’ın aktardığına göre Vance’in geçen hafta yazdığı mektup, Katar arabulucularının aracılığıyla 25 Ekim Pazar günü Muhsin Rızai’ye ulaştırıldı.
Vance, mektubunda Amerikalı ve İranlı yetkililerin en kısa sürede bir araya gelmesini önerdi ve ABD heyetine kendisinin başkanlık edebileceğini bildirdi.
Mektupta görüşmelerin doğrudan yapılması gerektiği vurgulandı. Nükleer programın da müzakerelerin başlangıcından itibaren masada bulunması istendi.
Görüşmeler için henüz kesin bir tarih veya yer belirlenmedi. Ancak İran’ın teklifi kabul etmesi durumunda müzakerelerin gelecek hafta Katar veya Türkiye’de başlayabileceği belirtiliyor.
Habere konuşan İranlı bir yetkili, Tahran yönetiminin Vance’in önerisine olumlu yaklaştığını söyledi. Muhsin Rızai’nin 29 Ekim Perşembe günü resmî yanıtını vermesi bekleniyor. The Business Times
Trump mektubu onayladı ama kamuoyuna farklı anlattı
The Wall Street Journal’a göre mektup Trump’ın talimatıyla gönderildi. The New York Times’a konuşan Amerikalı bir yetkili de Trump’ın mektubu gönderilmeden önce okuduğunu ve onayladığını söyledi.
Axios’a konuşan bir başka Amerikalı yetkili ise Vance’in mektup gönderme önerisini Trump’a sunduğunu, Trump’ın da girişimi memnuniyetle karşıladığını aktardı.
Ancak Trump, gazetecilerin soruları üzerine mektubun barış görüşmelerinden ziyade İran’a tıbbi malzeme ulaştırılmasıyla ilgili olduğunu söyledi.
Trump, Vance’in girişimini onayladığını kabul ederken doğrudan müzakerelerin yeniden başlaması talimatını verdiği yönündeki haberleri doğrulamadı. Axios +2
Mektubun muhatabı İran’ın en güçlü isimlerinden Muhsin Rızai
Vance’in mektubu doğrudan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai’ye göndermesi de dikkat çekti.
Devrim Muhafızları’nın eski komutanı olan Rızai, İran’ın yeni dinî lideri Mücteba Hamaney’e doğrudan ulaşabilen, güvenlik bürokrasisi ve muhafazakâr çevreler üzerinde etkili isimlerden biri.
Amerikalı bir yetkili, Rızai’nin seçilme nedenini İran’daki anlaşma karşıtı sertlik yanlıları ve Devrim Muhafızları üzerinde etkili bir isimle doğrudan temas kurma ihtiyacı olarak açıkladı.
Rızai ise geçen hafta yaptığı açıklamada İran’ın temel talepleri karşılanmadan Washington ile müzakereye başlamayacağını söylemişti. World News +1
Mekke Paktı ülkeleri Tahran’da devrede
ABD’nin diplomatik girişimi, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın İran’la yürüttüğü temaslarla aynı döneme denk geldi.
26 Ekim’de Tahran’da düzenlenen toplantıda Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’dan üst düzey güvenlik yetkilileri Muhsin Rızai ile bir araya geldi.
Türkiye’yi MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın temsil ettiği toplantıda bölgesel gerilimin düşürülmesi ve yeni bir savaşın önlenmesi ele alındı.
The New York Times’a konuşan İranlı yetkililere göre son haftalarda Katar, Pakistan, Türkiye ve Suudi Arabistan’dan üst düzey temsilcilerin Tahran’a yaptığı ziyaretlerde ortak mesaj, yeni bir savaşın bütün bölgeyi yıkıma sürükleyebileceği oldu.
Bölge ülkeleri, İran yönetimini özellikle nükleer program konusunda esneklik göstermeye ve ABD ile uzlaşmaya teşvik ediyor.
Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in de Tahran’a Trump yönetiminin desteğini taşıdığı belirtilen bir öneri götürdüğü bildirildi. Ancak bu önerinin ayrıntıları kamuoyuna açıklanmadı. The Business Times +1
İran’ın yedi günlük barış planı
Tahran yönetimi ise müzakerelerin başlayabilmesi için ABD’nin bazı somut adımlar atmasını istiyor.
İran’ın önerdiği yedi günlük plan, Hürmüz Boğazı üzerindeki Amerikan deniz ablukasının kaldırılmasını ve İran’ın dondurulmuş varlıklarının bir bölümünün serbest bırakılmasını öngörüyor.
İranlı yetkililere göre bu adımların ardından Tahran, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açacak ve Washington ile derhal müzakerelere başlayacak.
Ancak ABD bu planı mevcut haliyle kabul etmedi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, 28 Ekim’de yaptığı açıklamada ülkesinin kendisini savunmaya hazır olduğunu ancak diplomasiye fırsat tanımayı sürdürdüğünü belirtti.
Arakçi, yedi günlük planın uygulanmasına ilişkin önerileri arabulucularla görüşmeye devam ettiklerini söyledi. The Business Times +1
Trump seçimlerden sonra saldırı seçeneğini değerlendiriyor
Diplomatik temasların yoğunlaşmasına rağmen Washington’ın askerî hazırlıkları devam ediyor.
Amerikan yönetiminin 3 Kasım ara seçimlerinin ardından İran’a yönelik yeni saldırıları değerlendirdiği, ordunun enerji tesisleri ve ekonomik altyapı dahil genişletilmiş bir hedef listesi hazırladığı bildirildi.
Trump, geçen hafta İran’la müzakere yürütmediklerini söyleyerek yakında bir gelişme yaşanacağını ima etmişti.
Vance’in mektubu ise aylardır iki ülke arasında gerçekleşen en üst düzey doğrudan diplomatik girişim olarak değerlendiriliyor.
Bununla birlikte henüz üzerinde uzlaşılmış bir barış anlaşması taslağı bulunmuyor. Washington, İran’ın nükleer programında önceden taviz vermesini isterken Tahran, ekonomik yaptırımların ve ablukanın kaldırılmasını talep ediyor.
Vance’in girişiminin yeni bir savaşı önleyip önleyemeyeceği, İran’ın mektuba vereceği yanıt ve Trump yönetiminin müzakere şartlarında esneklik gösterip göstermeyeceğiyle şekillenecek
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
