Papa Pope Leo XIV’ün yapay zekâ üzerine yayımladığı ilk enciklik Magnifica Humanitas’ın Vatikan’daki tanıtımında en dikkat çeken konuşmalardan birini, yapay zekâ şirketi Anthropic’in kurucularından Christopher Olah yaptı.
Papa’nın ortada oturduğu uzun masanın en ucunda konuşan Kanadalı bilgisayar bilimci Olah, yapay zekâ şirketlerinin “doğru olanı yapmakla çelişebilen” teşvikler altında çalıştığını söyledi.
Olah, ticari rekabet baskısı, jeopolitik yarış, araştırma alanında önde kalma arzusu ve “gurur ile hırs” gibi faktörlerin teknoloji şirketlerini etkilediğini anlattı.
Bu nedenle teknoloji dünyasının dışında kalan kurumların hayati önem taşıdığını söyleyen Olah, “Bu teknolojinin iyi sonuç vermesini istiyorsak, bu teşvik sistemlerinin dışında duran, dikkatle izleyen, sert gerçekleri söylemeye cesaret eden ve güvenlikte ısrarcı olan insanlara ihtiyacımız var” dedi.
“Bilim insanları bu soruların cevabını veremez”
Olah konuşmasının en dikkat çekici bölümünde, yapay zekânın insanlıkla nasıl ilişki kurması gerektiği sorusunun bilgisayar mühendislerinin çözebileceği bir mesele olmadığını söyledi.
“Yapay zekânın dünyayla nasıl etkileşeceği ve nasıl etkileşmesi gerektiği soruları; beşeri bilimlerin, dinlerin, felsefenin ve toplumun tamamının sorularıdır” diyen Olah, özellikle Kilise’nin sesine ihtiyaç duyulan üç temel alan bulunduğunu anlattı.
“AI milyonlarca insanın işini elinden alabilir”
İlk büyük riskin, yapay zekânın çok büyük ölçekte insan emeğini devre dışı bırakması olduğunu söyledi.
Olah, “AI insan emeğini devasa ölçekte yerinden edebilir. Eğer bu olursa, bundan etkilenen insanları desteklemek tarihî ölçekte ahlaki bir zorunluluk olacak” dedi.
Yapay zekâdan doğacak ekonomik kazancın yalnızca birkaç zengin ülke ve teknoloji şirketinin elinde toplanmasının büyük bir kriz yaratabileceğini söyleyen Olah, “Bu kazançların küresel olarak nasıl paylaşılacağını bilmiyoruz. Bunun için elimizde bir mekanizma yok” ifadelerini kullandı.
“İnsanlığın gelişmesi ne demek?”
İkinci büyük sorunun ise “insanın gelişmesi ve iyi yaşaması” fikrinin yeniden tanımlanması olduğunu söyledi.
“İnsanların, ailelerin ve dünyanın gelişip serpilmesi nasıl bir şeydir?” diye soran Olah, bunun teknoloji laboratuvarlarının cevaplayabileceği bir soru olmadığını belirtti.
“Anne babalar çocuklarının zihinleri konusunda kaygılı. İnsanlar işlerinin geleceğinden korkuyor. Bu sorular binlerce yıldır dinî ve felsefi geleneklerin taşıdığı sorular” dedi.
“AI modellerinin içinde korkutucu şeyler görüyoruz”
Olah’ın konuşmasındaki en çarpıcı bölüm ise AI modellerinin iç yapısına dair söyledikleri oldu.
Bir araştırma ekibine liderlik ettiğini anlatan Olah, yapay zekâ modellerinin iç işleyişini incelerken bazen açıklayamadıkları yapılarla karşılaştıklarını söyledi:
“Dürüst olacağım: Sürekli gizemli, hatta rahatsız edici şeyler buluyoruz.”
Olah, araştırmacıların bazı AI yapılarında insan nörobilimine benzeyen örüntüler, “içe dönük düşünme” belirtileri ve hatta “işlevsel olarak sevinç, korku, tatmin, keder ve huzursuzluğu andıran iç durumlar” gözlemlediklerini söyledi.
“Bunun ne anlama geldiğini bilmiyorum ama sürekli ahlaki değerlendirme gerektirdiğini düşünüyorum” dedi.
Papa’dan “AI silahsızlandırılsın” çağrısı
Tanıtım toplantısında konuşan Papa Pope Leo XIV ise yapay zekânın etkilerinin Sanayi Devrimi’nden bile daha büyük olabileceğini söyledi.
Papa, özellikle savaş teknolojileri ve otonom silah sistemlerinden duyduğu endişeyi dile getirerek, “Yapay zekâ silahsızlandırılmalı” çağrısı yaptı.
Yeni teknolojilerin sağlık hizmetlerine, işe erişime ve güvenliğe dair kararları önyargılı algoritmalar üzerinden verebildiğini söyleyen Papa, “İnsan sesi olmayanların sessizliğini duyuyorum” dedi.
Papa XIV. Leo, yapay zekâ çağında insan onurunun korunmasının Kilise’nin temel meselelerinden biri olacağını vurguladı.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
