Balkanlar’da bu hafta: Kosova’ya ilk Katolik, Sırbistan’a eşcinsel, Bosna’ya iki kadın Cumhurbaşkanı, Tiran’a “yapay zekalı başkan”

Balkanlar bu hafta art arda gelen sıra dışı siyasi gelişmelere sahne oldu.

Kosova’nın yeni Cumhurbaşkanı Justina Shiroka Pula

Kosova Parlamentosu, gece yarısına dakikalar kala yapılan oylamada ekonomist ve eski bakan Justina Shiroka Pula’yı ülkenin yeni Cumhurbaşkanı seçti. 120 sandalyeli parlamentoda seçilmek için gereken 80 oyun bir fazlasını, 81 oyu alan Shiroka Pula böylece ülkeyi yeni bir erken seçimden de kurtardı.

1953 doğumlu Shiroka Pula, ekonomi profesörü, Kosova Bilim ve Sanat Akademisi’nin ilk kadın başkanı ve eski Ekonomi Bakanı. Kosova nüfusunun büyük çoğunluğu Müslüman Arnavutlardan oluşurken yeni Cumhurbaşkanı Katolik Arnavut toplumundan geliyor.

Sırbistan’ın başında Ana Brnabić

Komşu Sırbistan’da ise Aleksandar Vučić’in 25 Ekim’deki parlamento seçimlerine katılmak üzere Cumhurbaşkanlığından istifa etmesinin ardından, Meclis Başkanı ve eski Başbakan Ana Brnabić geçici olarak Cumhurbaşkanlığı görevini üstlendi.

51 yaşındaki Brnabić böylece yalnızca Sırbistan’ın değil, Balkanlar’ın da açık kimlikli ilk eşcinsel devlet başkanı oldu. Brnabić daha önce 2017-2024 arasında Sırbistan Başbakanlığı yapmıştı. Sırbistan Anayasası uyarınca Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması üzerine görevi geçici olarak Meclis Başkanı üstleniyor.

Bosna’nın üç Cumhurbaşkanından ikisi kadın

Bosna-Hersek’te 4 Ekim’de yapılan genel seçimler ise ülkenin zaten dünyada benzeri az bulunan yönetim sisteminde yeni bir tablo ortaya çıkardı.

Dayton düzenine göre Bosna-Hersek’in tek bir Cumhurbaşkanı yok. Ülke, Boşnak, Sırp ve Hırvat toplumlarını temsil eden üç kişilik Cumhurbaşkanlığı Konseyi tarafından yönetiliyor.

Seçimlerin ardından Boşnak üyelik için Sosyal Demokrat Denis Bećirović, Sırp üyelik için SNSD’li Željka Cvijanović, Hırvat üyelik için ise HDZ’li Darijana Filipović öne çıktı. Böylece üç kişilik devlet başkanlığının iki koltuğunu kadın siyasetçiler Cvijanović ve Filipović aldı. Filipović aynı zamanda Hırvat koltuğuna seçilen ilk kadın oldu.

Tiran’ı cezaevinden AI avatarıyla yönetiyor

Haftanın belki de en sıra dışı haberi ise Arnavutluk’tan geldi.

Şubat 2025’ten beri tutuklu bulunan Tiran Belediye Başkanı Erion Veliaj, belediye başkanlığı görevini hukuken sürdürürken bu kez halka yapay zekâyla oluşturulan dijital görüntüsü ve sesiyle seslendi.

Veliaj’ın sosyal medya hesabında yayımlanan ve yapay zekâyla üretildiği belirtilen videoda belediye başkanının dijital avatarı, Tiran’daki okul, kreş ve anaokulu yatırımlarını anlattı; öğrencilere ücretsiz yemek sağlama sözünü tekrarladı. Veliaj, cezaevinde olmasına rağmen çalışmaya devam edeceği mesajını verdi.

Veliaj yaklaşık 20 aydır tutuklu. Hakkında yolsuzluk ve mali suçlamalar bulunuyor; Veliaj suçlamaları reddediyor. Yetkilerinin bir bölümünü belediye başkan yardımcılarına devretmesine rağmen Anayasa Mahkemesi kararı sonrasında belediye başkanlığı sıfatını koruyor.