Brezilya’da 25 Ekim Pazar günü yapılan devlet başkanlığı seçimlerinin ikinci turunu, mevcut Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva kazandı.
Açıklanan sonuçlara göre İşçi Partisi’nin (PT) adayı Lula, 64 milyon 256 bin 232 oyla yüzde 51,79’a ulaştı. Liberal Parti’nin (PL) adayı Flavio Bolsonaro ise 59 milyon 826 bin 41 oyla yüzde 48,21’de kaldı.
İki aday arasındaki fark yaklaşık 4,4 milyon oy oldu.
Böylece Lula, Brezilya tarihinde dört kez devlet başkanlığına seçilen ilk siyasetçi oldu. Ayrıca ülkenin demokrasiye dönüşünden bu yana ilk turu ikinci sırada tamamlayıp ikinci turu kazanan ilk başkan adayı olarak tarihe geçti.
İlk turu Bolsonaro kazanmıştı
4 Ekim’de yapılan ilk turda Flavio Bolsonaro yüzde 47,03, Lula ise yüzde 45,16 oy almıştı. Bolsonaro ilk turu yaklaşık 2,2 milyon oy farkla önde bitirmişti.
Lula, iki tur arasındaki üç haftalık kampanyada özellikle ilk turda sandığa gitmeyen seçmenleri harekete geçirmeye çalıştı. Hayat pahalılığı ve sosyal yardım programlarının geleceği kampanyasının merkezindeydi.
Seçim öncesindeki son anketlerde iki aday başa baş görünüyordu.
Pazar akşamı oy sayımının ilk saatlerinde Bolsonaro öne geçti. Ancak Lula’nın geleneksel olarak güçlü olduğu kuzeydoğu eyaletlerinden gelen sonuçlarla tablo değişti.
Bolsonaro ise ülkenin güney, güneydoğu ve orta-batı bölgelerinde yüksek oy aldı.
Lula zafer konuşmasında Roosevelt’i hatırlattı
Seçim zaferinin ardından destekçilerinin karşısına çıkan 80 yaşındaki Lula, konuşmasında işçi sınıfından gelen geçmişini ve dördüncü kez devlet başkanı seçilmesini öne çıkardı.
“Öncelikle çok gururluyum. Çünkü üniversite diploması olmayan bir metal işçisi olarak bu ülkeyi yönetmek üzere dört kez demokratik yollarla seçilen tek devlet başkanı oldum.”
Lula, ABD tarihinde dört kez başkan seçilen tek isim olan Franklin D. Roosevelt’i de hatırlattı:
“Dünyada dört kez seçilen Roosevelt vardı. Ama çok ciddi bir hastalığa yakalandığı için son görev süresini tamamlayamadı.”
Dördüncü döneminin son dönemi olacağını da açıklayan Lula, destekçilerine şöyle seslendi:
“Artık küçük Lula başka bir dönem istemeyecek. Ama bu dönemi hepinizden daha fazla çalışarak tamamlayacağım.”
Böylece Lula, 2027’de başlayacak dördüncü başkanlık döneminin ardından yeniden aday olmayacağını da ilan etmiş oldu.
Lula kim? İşçi liderliğinden devlet başkanlığına
Brezilya’nın 80 yaşındaki Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, ülkenin en tanınmış solcu siyasetçilerinden.
1945’te yoksul bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Lula, çocuk yaşta çalışmaya başladı. Metal işçisi olarak girdiği fabrikalarda sendikal mücadeleye katıldı. 1970’lerde askeri diktatörlüğe karşı düzenlenen büyük işçi grevlerinin liderlerinden biri oldu.
1980’de Brezilya İşçi Partisi’nin (PT) kuruluşuna öncülük etti.
1989, 1994 ve 1998’deki başkanlık seçimlerini kaybettikten sonra 2002’de ilk kez devlet başkanı seçildi. 2006’da yeniden kazandı ve 2010 yılına kadar görev yaptı.
İktidarı sırasında uyguladığı yoksullukla mücadele ve sosyal yardım programlarıyla geniş halk desteği kazandı. Özellikle düşük gelirli ailelere yönelik Bolsa Família programı, Lula döneminin simgelerinden biri oldu.
Ancak siyasi kariyeri büyük bir yolsuzluk soruşturmasıyla kesintiye uğradı.
2018’de yolsuzluk suçlamalarıyla hapse giren Lula, 580 gün cezaevinde kaldı. Hakkındaki mahkûmiyet kararları 2021’de Yüksek Mahkeme tarafından usule ilişkin gerekçelerle iptal edildi.
2022’de yeniden aday olan Lula, aşırı sağcı Jair Bolsonaro’yu yenerek 12 yıl aradan sonra devlet başkanlığına döndü.
2026 seçimlerinde ise bu kez Jair Bolsonaro’nun oğlu Flavio Bolsonaro’yu mağlup etti.
Sendika liderliğinden devlet başkanlığına, cezaevinden yeniden iktidara uzanan siyasi kariyeriyle Lula, 80 yaşında dördüncü kez başkan seçilerek Brezilya siyasetinde yeni bir rekora imza attı.
Seçim gecesi sandıklar iki saat geç kapandı
Oy verme işleminin son saatlerinde her iki adayın kampanyası da farklı gerekçelerle sandıkların açık kalma süresinin uzatılmasını istedi.
Lula’nın kampanyası, bazı kentlerde toplu taşıma seferlerinin kasıtlı olarak azaltıldığını, özellikle düşük gelirli seçmenlerin sandıklara ulaşmasının engellendiğini savundu.
Bolsonaro’nun kampanyası ise şiddetli yağış ve sellerden etkilenen bölgelerde seçmenlerin oy kullanabilmesi için ek süre talep etti.
Minas Gerais eyaletinde 349 oy verme noktasında elektrik kesintisi yaşandığı, ancak elektronik oy verme makinelerinin yedek bataryalarla çalışmaya devam ettiği bildirildi.
Normalde saat 17.00’de sona ermesi gereken oy verme işlemi, Yüksek Mahkeme Yargıcı Cristiano Zanin’in kararıyla 19.00’a kadar uzatıldı.
Ancak karar açıklandığında bazı sandıklar çoktan kapanmıştı.
Zanin, kapanmış sandıkların yeniden açılmayacağını, yalnızca oy verme işlemi devam eden merkezlerin iki saat daha açık kalacağını duyurdu.
Bu karar ülkede karışıklığa neden oldu. Bazı seçmenler süre uzatılmasına rağmen oy kullanamadı.
Bolsonaro: Seçim sonuçlarını tanımıyorum
Flavio Bolsonaro, seçimlerin ardından yaptığı açıklamada sonuçları tanımayacağını duyurdu.
Bolsonaro, daha önce Lula’nın kişisel avukatlığını yapan ve 2023’te Lula tarafından Yüksek Mahkeme üyeliğine atanan Cristiano Zanin’i seçimlere müdahale etmekle suçladı.
Zanin’in oy verme süresini son anda değiştirmesini eleştiren Bolsonaro, “Oyunun ortasında kuralları değiştiriyor” dedi.
Seçimlerin bu koşullarda meşru sayılamayacağını savunan Bolsonaro, sonuçların iptal edilmesi için hukuki yollara başvuracağını açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın oğlu Donald Trump Jr. da oy verme süresinin uzatılmasına tepki gösterdi.
Trump Jr., benzer bir kararın muhafazakâr bir hükümet tarafından alınması halinde Amerikan medyasının çok daha sert tepki göstereceğini savundu.
Beş eyalette seçimlere müdahale soruşturması
Öte yandan Brezilya Federal Polisi, seçim günü toplu taşıma hizmetlerinin kasıtlı olarak aksatıldığı iddiaları üzerine beş eyalette soruşturma başlattı.
Salvador kentinde belediyenin ulaşım sorumlusu hakkında, otobüs seferlerinin azaltılması talimatını verdiği iddiasıyla tutuklama kararı çıkarıldı.
Lula’nın kampanyası, bu olayları seçmenlerin sandığa gitmesini engellemeye yönelik müdahaleler olarak değerlendirdi.
Bolsonaro cephesi ise Yüksek Mahkeme’nin seçim sürecine müdahale ettiğini savunuyor.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
