Ankara, 7-8 Temmuz’daki 36. NATO Zirvesi öncesinde “diplomatik OHAL”e döndü.
13 günlük eylem yasağının gölgesinde düzenlenen şafak baskınlarında yüzlerce kişi gözaltına alındı. Listenin en kalabalık grubu silahlı bir örgütün militanları değil, kuş cenneti gezisinden dönen, çoğu emekli öğretmen TEMA gönüllüleriydi.
“Operasyon Turkuaz” ve şafak baskınları
Ankara, 7-8 Temmuz tarihlerinde gerçekleştirilecek 36. NATO Zirvesi’ne sıkıyönetimi andıran tedbirlerle hazırlanıyor. Ankara Valiliği başkentte 28 Haziran 00.00’dan 10 Temmuz 23.59’a kadar 13 gün boyunca toplantı, gösteri yürüyüşü, basın açıklaması, oturma eylemi ve miting gibi tüm eylemleri yasakladı. Emniyet ise “Operasyon Turkuaz” planı kapsamında 9 ilçede, 215 ayrı noktada, 151 parkta ve 120 mekânda 39 tim ve 450 personelle denetimleri en üst seviyeye çıkardı.
Bu tablonun zirvesinde, 23 Haziran sabahı gerçekleşen geniş çaplı operasyon var. Başsavcılığın talimatıyla çeşitli terör örgütlerine üyelik iddiasıyla 241 kişi hakkında gözaltı kararı çıkarıldı; bu kişilerden 209’u sabah operasyonlarıyla gözaltına alındı. Sabah operasyonlarında kişilerin evlerinin kapıları koçbaşlarıyla kırılarak girildi.
En kalabalık grup: çevreci teyzeler
Operasyonun en dikkat çeken yönü, gözaltına alınanların profiliydi. Aralarında akademisyen, öğretmen ve öğrencilerin bulunduğu 42 TEMA Vakfı gönüllüsü de TKP/ML terör örgütü üyeliği kapsamında gözaltına alındı; yaşları çoğunlukla 60 ile 79 arasında değişiyordu. Pikniğe giden 42 gönüllünün 39’u kadındı.
“Suç” olarak ortaya konabilen tek şey ise bir tesadüftü. Nallıhan Kuş Cenneti gezisi dönüşünde, Ankara’ya yürüyen maden işçileriyle karşılaşan TEMA gönüllüleri, ertesi sabah operasyonla gözaltına alındı. TEMA Vakfı’nın kendi açıklamasına göre, gezi dönüşü verilen mola sırasında yakın bir noktada maden işçilerinin eylemi vardı; aynı bölgede jandarma kimlik kontrolü yaptı ve gözaltıların bu olayla bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor. Vakıf, gönüllülerinin söz konusu eylemin organizasyonu ya da yürütülmesiyle herhangi bir ilgisi bulunmadığını vurguladı.
Bir gönüllünün kızı Ayşen, annesinin yaşadıklarını şöyle anlattı: “Annem TEMA Vakfı gönüllüsü bir emekli öğretmen. Nallıhan Kuş Cenneti’ne arkadaşlarıyla gezi düzenlediler. Çoğu 60-75 yaş arasında emekli kadınlar. Dönüş yolunda maden işçileriyle karşılaşmışlar, destek vermek istemişler ama polis izin vermemiş. Yolda otobüsleri 3 kez durdurulup GBT yapılmış. 4-5 gün sonra polis adres tespiti yapmış.” Başka bir gönüllünün oğlu Çağrı Özgür ise içlerinde en politik olanın annesi olduğunu, onun da CHP’li olduğunu söyledi.
Sorgu odasında “kod adınız var mı?”
Cumhuriyet yazarı Barış Terkoğlu’nun aktardığına göre sorguda teyzelere ne bir eylem ne de yasadışı bir faaliyet gösterilebildi, önlerine bir telefon irtibatı dahi konmadı; TKP/ML üyesi oldukları önkabulüyle hazırlanmış matbu sorulara muhatap oldular.
Savcılık ifadelerinde yöneltilen sorular ise gözaltıların niteliğini gösterdi. Şüphelilere Ankara’ya yürüyen Doruk Madencilik işçilerinin eylemlerine neden katıldıkları, basın açıklamaları ve NATO’ya ilişkin eylemler, herhangi bir sendika, dernek veya partiye üyelikleri, TKP/ML ile bağlantıları, kod isim kullanıp kullanmadıkları, silahlı eğitim alıp almadıkları ve örgüt içinde akrabalarının olup olmadığı soruldu.
“Örgütün adını hayatımda ilk kez duydum”
Tutuklananlar arasında yer alan TEMA Vakfı Ankara İl Temsilcisi Nevzat Özer, ifadesinde suçlamaları reddetti. Özer, TKP/ML terör örgütünün adını bilmediğini, üye olmadığını söyledi ve kendilerini “bu ülkenin toprağını, suyunu, ormanlarını korumak, yüzbinlerce çocuğa doğa çevre eğitimi vermek için çalışan, kendini gönüllü toprak, yaprak, bayrak üçlüsüyle tanımlayan insanlar” olarak tanımladı. Dikkat çekici bir ayrıntı da ortaya çıktı: Emine Erdoğan öncülüğündeki Sıfır Atık Projesi kapsamında Vahdettin Köşkü’nde kabul edilen TEMA heyetinde, tutuklanan Nevzat Özer de yer almıştı.
Bir diğer isim, Ankara Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Emel Memiş’ti. Kadın hakları üzerine çalışmalarıyla tanınan feminist iktisatçı Memiş, “TKP/ML üyeliği” iddiasını “tamamen asılsız” olarak nitelendirdi ve bugüne kadar İçişleri ve Adalet bakanlıkları ile AK Parti Kadın Kolları dahil 350’den fazla kamu görevlisine bütçeleme eğitimi verdiğini belirtti. Etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmak istemediğini, çünkü TKP/ML terör örgütüne katılmadığını söyledi.
IŞİD şüphelileriyle aynı koridorda
Adliyedeki manzara da çelişkiliydi. Gözaltına alınan IŞİD üyeleriyle TEMA gönüllüleri, akademisyenler ve öğrenciler aynı katta hakimlik işlemlerini bekledi. IŞİD’çiler jandarma ekiplerince abluka altında tutulurken, diğer şüphelilerin kelepçeyle bekletilmesi dikkat çekti.
Avukatlara ve müvekkillere darp iddiası
Süreç, savunma hakkının ihlali iddialarıyla da gölgelendi. ÇHD Ankara Şubesi, bir müvekkilin avukatının gözü önünde merdivenden itildiğini, tepki gösteren avukatın da kolundan tutulup savrularak darp edildiğini açıkladı. ÇHD’li avukat Nilüfer Irmak Özkan ise olayı ayrıntılandırdı: TEM’de görevli bir polisin “Hızlı yürüyün, ayağınızın altında yumurta mı var?” dediğini, ardından müvekkilinin kolundan tutularak merdivenlerden aşağı fırlatıldığını öne sürdü. Tutanak tutmak üzere gelen Ankara Barosu yetkilisinin de içeri alınmadığı belirtildi.
Tutuklama gerekçesi: “katalog suç” ve “kaçma şüphesi”
Operasyon, son aşamasında ağır bir tutuklama bilançosuyla sonuçlandı. Başsavcılık açıklamasına göre toplam 225 kişi gözaltına alındı; 135’i adliyeye sevk edildi, 6’sı serbest bırakıldı. 129 kişi tutuklama talebiyle hakimliğe sevk edildi; 103 kişi tutuklandı, 26 şüpheli hakkında adli kontrol kararı verildi.
Mahkeme, tutuklama kararına gerekçe olarak suçun “katalog suçlar” kapsamında olmasını, yasada öngörülen ceza sınırlarının yüksekliği nedeniyle “kaçma ihtimalini” ve “adli kontrol tedbirlerinin yetersiz kalacağını” öne sürdü.
Savcılığın sevk yazısındaki ifade ise tartışma yarattı: söz konusu kişilerin “Türkiye’nin terörle anılan bir ülke olması gayreti içinde terör eylemi gerçekleştirebilecekleri” savunuldu. Buna karşılık aralarında ileri yaştaki bazı şüphelilerin de bulunduğu kişiler, “ileri yaşlı olmaları, delillerin büyük ölçüde toplanmış olması ve sabit ikametgah sahibi olmaları” gerekçesiyle ev hapsi şartıyla serbest bırakıldı.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
