Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara, kuzey Suriye’deki Kürt kenti Kobani’den 15 entelektüel ve etkili Kürt toplum temsilcisiyle özel bir görüşme gerçekleştirdi. Kürt kaynakların Middle East Eye’a (MEE) aktardığına göre görüşme, Şara’nın Suriye’nin en büyük barajı olan ve kısa süre önce hükümet güçlerinin kontrolüne geçen Tabka Barajı’na yaptığı, önceden duyurulmayan ziyaret kapsamında geçen hafta başında yapıldı.
Kaynaklar, toplantıya Kürt siyasi yelpazesinin farklı kesimlerinden isimlerin katıldığını; bunlar arasında Kürtlerin öncülüğündeki Suriye Demokratik Güçleri’ne (SDG) yakın isimlerin yanı sıra SDG’ye muhalif figürlerin de bulunduğunu belirtti.
Görüşmede Şara’nın, kısa süre önce ilan ettiği ve Kürtlerin sivil ve kültürel haklarını tanıyan deklarasyonun eksiksiz uygulanması gerektiğini vurguladığı aktarıldı. Şara’nın tüm Kürtlerle diyaloğa açık olduğunu ifade ettiği ve yeni Suriye devleti altında haklarının korunacağını defalarca dile getirdiği belirtildi.
Ancak kaynaklara göre Şara, toplantı sırasında SDG liderliğine yönelik eleştiriler de yöneltti.
“Onlar Kürt haklarını umursamıyor. Tek istedikleri, kontrol edecekleri ve üzerinden savaş yürütecekleri bir toprak parçası,” dediği aktarılan Şara, “Buna izin vermeyeceğim. Çatışmaları durdurmak ve Suriye’yi birleştirmek istiyoruz,” ifadelerini kullandı.
Kaynaklar, toplantıya katılan Kürt temsilcilerin, daha geniş siyasi meseleler konusunda kaygılar sürse de, Şara’nın verdiği güvencelerden büyük ölçüde rahatlamış şekilde ayrıldığını söyledi.
Yıllar boyunca SDG, sözde İslam Devleti’ne (IŞİD) karşı mücadelede Washington’un sahadaki temel ortağıydı. Ancak geçen ay ABD politikasında yaşanan değişimle Washington’un desteğini Şara’nın geçiş hükümetine yöneltmesi, eleştirmenlere göre Kürtlerin pazarlık gücünü zayıflattı.
Bu sürecin ardından Suriye hükümet güçleri birkaç hafta içinde SDG’yi geri püskürterek Halep, Rakka ve Deyrizor’un kontrolünü ele geçirdi. Hükümet güçlerinin ele geçirdiği bölgeler arasında Suriye’nin en büyük petrol sahaları, barajları, tarım arazileri ve IŞİD şüphelilerinin tutulduğu hapishaneler de yer aldı. Bu tutuklulardan 150’si Irak’a nakledildi; Bağdat, bu kişiler hakkında yasal işlem başlatmayı planladığını açıkladı.
Son gelişmeler, 18 Ocak’ta imzalanan ateşkes anlaşmasının ardından yaşandı. Bu anlaşma, ABD’nin Suriye özel temsilcisi Tom Barrack’ın, SDG lideri Mazlum Abdi ile yaptığı ve MEE’nin geçen hafta aktardığı sert geçen toplantının ardından sağlandı.
Suriye kaynakları ise MEE’ye, Şara’nın Kürtlere yönelik bu açılımının, ateşkesi sağlamlaştırma amacıyla SDG lideri Mazlum Abdi’yi Şam’da ağırlamasından birkaç gün sonra geldiğini söyledi.
Kaynaklara göre, SDG’nin 18 Ocak’taki ateşkese rağmen Cezire bölgesinde Suriye ordusunun ilerleyişine direnmeye devam ettiği bir süreçte, Abdi 19 Ocak’ta Şam’a gelerek Şara ile beş saat süren bir görüşme yaptı.
Şara’nın bu görüşmede Abdi’den, bir gün önce imzalanan anlaşmanın derhal uygulanmasını talep ettiği; Abdi’ye Savunma Bakan Yardımcılığı için bir aday, Haseke Valiliği için bir aday ve Haseke’nin Halk Meclisi’ndeki koltukları için bir aday listesi sunma teklifinde bulunduğu belirtildi.
Ancak Abdi’nin ciddi tereddütler sergilediği, bir gün önce imzaladığı anlaşmadaki taahhütlerden geri adım attığı ve Haseke vilayeti için tam özerklik, SDG’nin Suriye ordusuna bireyler halinde değil askerî birlikler halinde entegre edilmesi ve anlaşma şartlarını diğer SDG komutanlarıyla görüşmek için beş günlük bir süre talep ettiği aktarıldı. Bu süre boyunca Suriye ordusunun Cezire bölgesindeki ilerleyişini durdurmasını istediği belirtildi.
Suriye kaynakları, Barrack’ın toplantının ilk bölümüne katıldığını, ancak Abdi’nin anlaşmadan geri adım atması üzerine öfkeyle toplantıyı terk ettiğini söyledi. Barrack’ın, SDG’nin süreci tıkadığı ve geri adım attığı yönünde Washington’u bilgilendirdiği ifade edildi.
Bunun ardından ABD Başkanı Donald Trump’ın, Abdi ile görüşmesinin hemen sonrasında Şara’yı aradığı belirtildi. Trump’ın görüşmede Suriye’nin birliği ve egemenliğini vurguladığı; bunun Washington’un SDG projesine bakışında net bir değişime işaret ettiği kaydedildi.
Trump’ın ayrıca Şara’dan, daha önce Suriye hükümetiyle koordinasyon sağlanmadan boşaltılan IŞİD tutuklularının bulunduğu gözaltı merkezlerinin güvenliğini sağlamasını istediği belirtildi.
