ABD ile İran heyetleri bugün İsviçre’nin Cenevre kentinde, Umman arabuluculuğunda yeniden bir araya geliyor.
Ancak bu görüşme, sıradan bir diplomatik temas değil. Washington’un Ortadoğu’ya savaş uçakları ve uçak gemileri yığdığı bir dönemde gerçekleşen zirve, birçok gözlemci tarafından “son şans” olarak görülüyor.
Siyasî ve askerî çevrelerde artık “ABD operasyon yapar mı?” sorusundan çok, “Operasyonun kapsamı ne olur?” sorusu tartışılıyor. Cenevre görüşmesi öncesindeki tabloyu “Ortadoğu tarihinin en kritik anlarından biri” ve “askerî geri sayım” olarak tanımlayan analizler dikkat çekiyor.
Trump’ın sert mesajı: “Asla izin vermeyeceğiz”
ABD Başkanı Donald Trump, hem İran’ın nükleer programı hem de Aralık ayında başlayan ve çok sayıda göstericinin hayatını kaybettiği protestolar bağlamında Tahran’ı defalarca askerî operasyonla tehdit etmişti.
Dün gece yaptığı “Birliğin Durumu” konuşmasında Trump, İran’ın nükleer silah sahibi olmasına “asla izin verilmeyeceğini” yineledi. Gerilimi diplomasi yoluyla çözmeyi tercih ettiğini söylemekle birlikte, tehdit dilini de sürdürdü.
Trump, İran’ın ABD’nin Avrupa’daki ve denizaşırı üslerini tehdit edebilecek füzeler geliştirdiğini ve yakında ABD’ye ulaşabilecek sistemler üzerinde çalıştığını iddia ederek şunları söyledi:
“Silah programlarını, özellikle de nükleer silah programını yeniden geliştirmeye çalışmamaları konusunda uyarıldılar ama buna devam ediyorlar. Yeni baştan başlıyorlar.”
Rubio: “Çok ciddi bir tehdit”
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da İran’a ilişkin sert açıklamalar yaptı. Rubio, İran’ın ABD için “çok ciddi bir tehdit” oluşturduğunu söyledi.
Rubio, İran’ın ABD’yi hedef alabilecek kıtalararası balistik füze kapasitesi peşinde olduğunu ve konvansiyonel silah sistemlerini ABD’yi hedef almak üzere geliştirdiğini öne sürdü. İran’ın ekonomik yaptırımlara ve ağır kriz koşullarına rağmen her yıl daha büyük kapasiteli füzelere yatırım yaptığını belirten Rubio, aynı zamanda İran rejiminin balistik füze programını müzakere etmeyi reddettiğini belirtti.
Rubio’nun özellikle füze programını müzakere dışı bırakma konusundaki vurgusu, Cenevre görüşmelerinin en sert başlıklarından birinin bu olacağını gösteriyor.
Operasyon senaryoları: Sınırlı darbe mi, rejim hedefli hamle mi?
ABD basınına sızan haberlere göre Trump yönetimi iki ana senaryoyu değerlendiriyor:
1. Sınırlı askerî operasyon:
The Wall Street Journal’ın aktardığına göre bu senaryo, İran’ın nükleer programına yönelik Amerikan taleplerini kabul etmemesi halinde devreye sokulabilecek, baskı artırmayı hedefleyen sınırlı bir askerî hamle içeriyor. Amaç, topyekûn savaştan kaçınarak caydırıcılık sağlamak.
2. Daha geniş kapsamlı operasyon:
Bazı güvenlik çevrelerinde ise İran rejimini zayıflatmaya ya da devlet kurumlarını hedef almaya yönelik daha kapsamlı bir askerî müdahale seçeneğinin de masada olduğu konuşuluyor. Bu senaryo, bölgesel bir savaşı tetikleme riskini barındırıyor.
Sahada hareketlilik: USS Gerald R. Ford yolda
ABD Donanması’na ait USS Gerald R. Ford uçak gemisi, Doğu Akdeniz’e doğru intikal etmek üzere Yunanistan’ın Girit adasından ayrıldı. Bölgedeki mevcut uçak gemisi grupları, savaş uçakları ve on binlerce askerle birlikte düşünüldüğünde, bu konuşlanma 2003’ten bu yana görülen en büyük Amerikan askerî yığınaklarından biri olarak değerlendiriliyor.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
