Ortadoğu’daki savaşın 28. gününde askeri cephedeki tırmanış, küresel piyasalarda sert bir kırılmaya yol açtı. New York Borsası, çatışmaların başlangıcından bu yana en kötü gününü yaşarken petrol fiyatları 108 dolara kadar yükseldi. ABD Hazine bonolarında da güçlü bir satış dalgası görüldü.
Enerji fiyatlarındaki sıçrama ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin riskler, savaşın artık sadece bölgesel değil küresel bir ekonomik kriz başlığına dönüştüğünü gösteriyor.
Trump süreyi uzattı: “10 gün verdim”
Bu gelişmelerin ardından ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik enerji altyapısını hedef alan saldırıları ertelediğini duyurdu.
Trump, Truth Social’da yaptığı açıklamada “enerji tesislerinin imha sürecini” 6 Nisan’a kadar durdurduğunu açıkladı.
Kararını şu sözlerle ifade etti:
“Onlara 10 günlük süre verdim. Onlar 7 gün istedi, ben 10 gün verdim çünkü bana gemiler verdiler.”
Trump ayrıca İran’la görüşmelerin “çok iyi gittiğini” savundu.
Ancak bu açıklama sahadaki ve diplomatik kaynaklarla örtüşmedi.
The Wall Street Journal’a konuşan arabulucu kaynaklara göre İran, enerji tesislerine yönelik saldırıların durdurulması için herhangi bir talepte bulunmadı. Bu durum Trump’ın “İran istedi” iddiasını doğrudan yalanlayan bir çelişki yarattı.
İran: “Tek taraflı ve adil değil; müzakere yok”
Washington’un “ilerleme” mesajlarına karşın Tahran’dan gelen açıklamalar çok daha sert.
Reuters’a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, ABD’nin sunduğu 15 maddelik barış planını
“tek taraflı ve adil olmayan” olarak nitelendirdi.
Aynı kaynak, bu şartlar altında müzakerenin mümkün olmadığını açıkça ifade etti.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi da BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile görüşmesinde Tahran’ın pozisyonunu sertleştirdi.
Araghchi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda “düşman gemilerini engelleme” hakkına sahip olduğunu söyledi.
Bu açıklama, küresel enerji akışının kesilebileceği endişesini daha da büyüttü.
Sahada bombardıman: Tahran, Kum, Urmiye
Diplomasi kanallarında tıkanma yaşanırken sahada saldırılar hız kesmeden devam etti.
İsrail, Tahran’a yönelik “geniş çaplı yeni bir saldırı dalgası” başlattığını duyurdu. İran Kızılayı, başkentte saldırıların ardından yaralılara müdahale edildiğini açıkladı.
İran’ın Kum kentinde düzenlenen saldırılarda en az 6 kişi hayatını kaybetti. Batı Azerbaycan eyaletindeki Urmiye’de ise dört konut tamamen yıkıldı.
Aynı zamanda Lübnan ve Tahran’a yönelik yeni saldırıların da düzenlendiği bildirildi.
Nükleer alarm: “Büyük felaket olabilir”
Çatışmaların nükleer tesislere yaklaşması uluslararası alarmı en üst seviyeye çıkardı.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Grossi, Buşehr Nükleer Santrali çevresindeki saldırıların
“büyük bir radyolojik kazaya” yol açabileceği uyarısında bulundu.
Bu uyarı, savaşın kontrolsüz bir nükleer krize dönüşme ihtimalini ilk kez bu kadar açık şekilde gündeme taşıdı.
Küresel ekonomik şok
Savaşın etkileri enerji piyasaları üzerinden tüm dünyaya yayılıyor.
Vietnam Maliye Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’ndaki kesintilerin yol açtığı arz sorunları nedeniyle yakıt üzerindeki çevre ve tüketim vergilerini askıya aldı.
ABD’de ise doların güçlenmesi, emtia piyasalarındaki dalgalanma ve tahvil satışları finansal sistemde baskıyı artırdı.
Trump’tan Fox’ta sert ve tartışmalı sözler
Trump, Fox News’e verdiği röportajda savaşın seyrine ilişkin son derece sert ve tartışmalı ifadeler kullandı.
İran yönetimine ilişkin şunları söyledi:
“Aslında rejim değişikliği var diyebilirsiniz, çünkü hepsi öldü.”
Röportajda yöneltilen bir soru ve Trump’ın cevabı ise şöyle oldu:
Soru: “CIA size Ayetullah’ın oğlunun eşcinsel olduğunu mu söyledi?”
Trump: “Onlar söyledi, birçok kişi de bunu söylüyor. Bu, o ülke için pek iyi bir başlangıç değil.”
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
