ABD’nin California eyaletinde görülen davada Stanford University, Çin Komünist Partisi’nin üst düzey isimlerinden Li Rui’ye ait günlükleri elinde tutma hakkını kazandı.
Mao Zedong’un eski sekreterlerinden olan Li Rui’nin 1938’den 2019’a kadar tuttuğu günlükler, modern Çin tarihine dair en önemli birincil kaynaklardan biri olarak görülüyor.
Mahkeme, Li Rui’nin kızı Li Nanyang’ın, babasının isteği doğrultusunda belgeleri Stanford bünyesindeki Hoover Institution’a bağışladığına hükmetti. Kararda, bu bağışın “hukuka uygun ve Li’nin iradesine uygun” olduğu belirtildi.
Dava, Li Rui’nin ölümünün ardından eşinin belgelerin Pekin’e iade edilmesi talebiyle açılmıştı. Ancak mahkeme, Li Rui’nin belgelerinin Çin’de “gizlenebileceği, sansürlenebileceği ya da yok edilebileceği” endişesi taşıdığı ve bu nedenle evrakları ülke dışına çıkarmak istediği sonucuna vardı.
Stanford yönetimi de davayı, Çin’deki olası sansüre karşı akademik özgürlüğün korunması mücadelesi olarak tanımlamıştı.
Li Rui, reform yanlısı görüşleriyle tanınan ancak özellikle son yıllarında Çin yönetimine yönelik sert eleştirileri nedeniyle dışlanan bir parti figürüydü. Yazıları sansürlenmiş, kitapları Çin’de yasaklanmıştı.
Günlükler; parti içi yazışmalar, toplantı notları, kişisel değerlendirmeler, şiirler ve fotoğrafların yanı sıra, Çin tarihinin kritik dönemeçlerine dair birinci elden tanıklıklar içeriyor. Bunların en dikkat çekeni ise Tiananmen Square protests and massacre sırasında tuttuğu kayıtlar.
Li Rui, Pekin’deki olayları meydanı gören bir balkondan izlediğini ve notlarında bu süreci “Black Weekend” (Kara Hafta Sonu) olarak tanımladığını yazdı. Günlüklerinde askerlerin göstericilere ateş açtığını, zırhlı araçların barikatları ezdiğini ve çevredeki binalara da ateş edildiğini aktardı.
Hoover Institution Direktörü ve eski ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice, kararın “modern Çin tarihine dair en değerli tanıklıklardan birinin özgürce incelenmesini garanti altına aldığını” söyledi.
Kararla birlikte, Li Rui’nin arşivinin akademik araştırmalara açık kalması kesinleşti.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
