Bankacılık sektöründe yıllardır güvenli kariyer ve yüksek maaşın adresi olarak görülen pozisyonlar, yapay zekâ devriminin ilk büyük kurbanları olmaya hazırlanıyor.
ABD ve Avrupa’nın önde gelen bankalarının yöneticileri son aylarda yaptıkları açıklamalarda, yapay zekânın yalnızca verimliliği artırmakla kalmayacağını, aynı zamanda çok sayıda çalışanı gereksiz hale getireceğini açıkça dile getirmeye başladı.
JPMorgan Chase CEO’su Jamie Dimon geçen yıl yaptığı açıklamada yapay zekânın “işleri ortadan kaldıracağını” söylerken, Citigroup CEO’su Jane Fraser bazı görevlerin artık insanlara ihtiyaç duymayacağını belirtti. Goldman Sachs Başkanı John Waldron ise bankacılık çalışanlarını “otomasyona uygun bir insan üretim hattı” olarak tanımladı.
En tartışmalı açıklamalardan biri ise Standard Chartered CEO’su Bill Winters’tan geldi. Winters, bunun bir maliyet düşürme operasyonu olmadığını, “düşük değerli insan emeğinin yerine teknoloji yatırımı koyduklarını” söyledi. Tepki çeken açıklaması nedeniyle daha sonra özür dilemek zorunda kaldı.
İlk Darbe Genç Çalışanlara
Danışmanlık şirketi McKinsey & Company bünyesindeki QuantumBlack’in yöneticilerinden Debasish Patnaik’e göre bazı bankalar genç analist alımlarını üçte iki oranında azaltmaya başladı.
Bankaların yapay zekâ ekiplerine aldığı çalışanların yüzde 62’si de geçmişte bu giriş seviyesindeki pozisyonlardan gelen kişilerden oluşuyor.
Bu durum özellikle üniversite mezunları arasında ciddi bir kaygı yaratıyor. Finans sektörüne girmek isteyen öğrenciler artık ilk mülakatlarını bile insanlarla değil, yapay zekâ destekli değerlendirme sistemleriyle yapıyor.
Tehlike Sadece Alt Kademelerde Değil
Uzmanlara göre bu kez farklı olan şey, otomasyonun yalnızca rutin işleri değil, daha yüksek nitelikli görevleri de tehdit etmesi.
Londra merkezli hukuk bürosu Mishcon de Reya’nın iş hukuku uzmanı David Parsons’a göre en kırılgan alanlardan biri bankaların “middle office” olarak bilinen orta kademe operasyon bölümleri.
Parsons, “Önceki otomasyon dalgaları daha çok alt kademeleri vuruyordu. Bu kez zincirin daha yukarısındaki işler de risk altında” değerlendirmesini yaptı.
Birleşik Arap Emirlikleri’nde çalışan bir yatırım bankacısı ise müşteri toplantısı öncesinde yaptığı sunumu hazırlarken Microsoft Copilot’tan yardım aldıktan sonra şakayla karışık “Belki de 5-10 yıl sonra bana ihtiyaç kalmayacak” dedi.
Bankalar Nerelerde Yapay Zekâ Kullanıyor?
Şimdilik bankalar tamamen yapay zekâ tarafından yönetilen kurumlara dönüşmekten uzak. Ancak belirli alanlarda hızlı bir dönüşüm yaşanıyor.
• Müşteri hizmetleri
• Çağrı merkezi analizleri
• Dolandırıcılık ve işlem denetimi
• Servet yönetimi danışmanlığı
• Harcama analizi ve kişisel finans yönetimi
Citigroup müşterilerine yatırım tavsiyeleri verebilen çok dilli bir dijital avatar geliştirirken, Barclays bugüne kadar 8 milyondan fazla müşteri görüşmesini üretken yapay zekâ ile özetlediğini açıkladı.
Revolut ise AIR adlı yeni yapay zekâ asistanıyla kullanıcıların harcamalarını analiz ediyor, kart limitlerini yönetiyor ve bütçe önerileri sunuyor.
“Yapay Zekâ Bahane Olabilir”
Ancak herkes işten çıkarmaların tamamen yapay zekâ kaynaklı olduğuna inanmıyor.
Jamie Dimon’a göre bazı şirketler aslında yıllardır taşıdıkları aşırı bürokratik yapıları küçültmek için yapay zekâyı gerekçe olarak kullanıyor.
Dimon, mayıs ayında yaptığı bir değerlendirmede, “Bazı şirketler aslında hiç işe almamaları gereken insanları işe aldı. Şimdi bunu yapay zekâ ile açıklıyor olabilirler” dedi.
Yeni Dönem Başlıyor
Yine de sektörün genel yönü net görünüyor. Bankalar toplu işten çıkarma planlarını resmen ilan etmese de yöneticilerin açıklamaları, özellikle genç analistler, operasyon çalışanları ve idari kadrolar için daha küçük ekiplerle çalışılacak bir dönemin başladığını gösteriyor.
Bir zamanlar bankacılığın temel eğitim alanı olarak görülen sunum hazırlama, veri analizi, finansal modelleme ve raporlama gibi işler giderek yapay zekâ sistemlerine devredilirken, finans sektörünün geleceğinde daha az sayıda çalışanla daha fazla iş üretme hedefi öne çıkıyor. Bankalar artık yapay zekâyı çalışanların yardımcısı olarak değil, birçok pozisyonda potansiyel alternatifi olarak görmeye başlıyor.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
