Araştırma, ChatGPT’nin diğer haber kaynaklarına kıyasla Guardian’a belirgin biçimde daha fazla ağırlık verdiğini gösteriyor. Reuters, The Independent veFinancial Times en sık kullanılan diğer kaynaklar arasında yer alırken, İngiltere’nin kamu yayıncısı BBC’nin ChatGPT tarafından hiç kullanılmaması dikkat çekti.
IPPR, bu tabloyu “dar ve tutarsız bir kaynak yelpazesi” olarak nitelendiriyor ve milyonlarca kullanıcıya yanıt veren yapay zekâ sistemlerinin bu durum nedeniyle belirli bakış açılarını orantısız biçimde öne çıkarabileceği uyarısında bulunuyor.
Sadece ChatGPT değil
Araştırmaya göre Guardian, yalnızca ChatGPT’nin değil, Google’ın yapay zekâ sohbet robotu Gemini’nin de en çok başvurduğu haber kaynağı. Gemini’nin yanıtlarının da yarısından fazlasında Guardian’ın kullanıldığı belirtiliyor.
Buna karşılık BBC, diğer yapay zekâ araçlarında daha görünür durumda. BBC haberleri, Google’ın “AI Overview” yanıtlarında haber sorgularının yarısından fazlasında, Perplexity’nin yanıtlarının ise üçte birinden fazlasında kaynak olarak yer alıyor.
Öte yandan bazı yayın kuruluşlarının yapay zekâ dünyasında neredeyse hiç görünmediği ortaya çıktı. GB News yanıtların yalnızca yüzde 3’ünde, The Sun yüzde 1’inde kaynak gösterilirken, Daily Mail’in hiç alıntılanmadığı kaydedildi. The Telegraph ise ChatGPT tarafından yalnızca yüzde 4 oranında kullanıldı.
Lisans anlaşmaları belirleyici
ChatGPT’nin Guardian’a ağırlık vermesinin önemli nedenlerinden biri, gazetenin bir yıl önce OpenAI ile bir lisans anlaşması imzalamış olması olarak gösteriliyor. Guardian’ın ayrıca bir ödeme duvarı (paywall) uygulamaması da içeriklerinin yapay zekâ sistemleri tarafından daha kolay erişilebilir olmasını sağlıyor.
Guardian dışında The New York Times, Financial Times ve Rupert Murdoch’a ait News Corp da yapay zekâ şirketleriyle içerik lisans anlaşmaları yapan yayın grupları arasında yer alıyor. Buna karşılık BBC gibi bazı kuruluşlar büyük teknoloji şirketleriyle yakınlaşmaya mesafeli duruyor. BBC, geçtiğimiz yıl Perplexity’yi içeriklerini izinsiz kullanmakla suçlamış ve hukuki adım atabileceğini açıklamıştı.
‘Sol eğilim’ tartışması
Araştırmanın bulguları, yapay zekâ sohbet robotlarının siyasi eğilimleriyle ilgili tartışmaları da yeniden alevlendirdi. Stanford Üniversitesi’nden akademisyenlerin geçen yıl yayımladığı bir çalışma, kullanıcıların çoğunun sohbet robotlarını “sol eğilimli” olarak algıladığını; OpenAI modelinin ise bu algının en güçlü olduğu sistemlerden biri olarak görüldüğünü ortaya koymuştu.
Telegraph’ta yazan jeopolitik stratejist Mark Brolin, yapay zekâdaki bu eğilimin “artık görmezden gelinemeyecek kadar belirgin” olduğunu savunmuş ve bunu teknolojiyi geliştiren insanlar ile veri seçimlerine bağlamıştı.
IPPR ise haber kaynaklarındaki bu dengesizliğin, kullanıcıların maruz kaldığı görüş çeşitliliğini daralttığını ve belirli gündemlerin veya bakış açılarının güçlenmesine yol açabileceğini vurguluyor. Kurum ayrıca, yapay zekânın yeni bir “kazananlar ve kaybedenler” düzeni yaratarak kaliteli gazeteciliğin finansal sürdürülebilirliğini tehdit edebileceği uyarısında bulunuyor.
Trafik ve telif endişesi
Bu endişeler, Google’ın yapay zekâ destekli arama özetlerini yaygınlaştırmasıyla daha da büyümüş durumda. Yayıncılar, önümüzdeki üç yıl içinde arama motorlarından gelen trafiğin yüzde 43’e kadar düşebileceğini öngörüyor.
İngiltere’de News Media Association CEO’su Owen Meredith, hükümete telif haklarını zayıflatmama çağrısı yaparken, rekabet kurumlarının Google’ın baskın konumunu kullanarak yayıncıları içeriklerini yapay zekâya ücretsiz sunmaya zorlayıp zorlamadığını incelemesi gerektiğini söyledi.
IPPR’den Roa Powell ise yapay zekânın giderek “habere açılan ön kapı” hâline geldiğini vurguladı:
“Bugün bu kapı, şeffaflık ve hesap verebilirlikten yoksun birkaç teknoloji şirketinin kontrolünde. Yapay zekâ şirketleri gazetecilikten kâr edecek ve kamuoyunun ne göreceğini şekillendirecekse, bunu adil ödeme, çoğulculuk ve bağımsız gazeteciliği koruyan net kurallar çerçevesinde yapmak zorundalar.”Kaynak: Gazete Oksijen
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
