Depresyon dünya genelinde 300 milyondan fazla kişiyi etkiliyor. Birçok hastada ilaç, psikoterapi ya da farklı tedavi kombinasyonlarıyla belirtiler hafifleyebiliyor. Ancak depresyon yaşayan kişilerin üçte birine yakınında standart tedaviler yeterli sonuç vermiyor.
Yeni çalışma, özellikle bu gruptaki hastalar için dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Araştırmacılar, vagus siniri uyarımı olarak bilinen yöntemin bazı ağır vakalarda etkisinin yalnızca kısa süreli olmadığını, iki yıla kadar devam edebildiğini bildirdi.
KÜÇÜK BİR CİHAZ
Vagus siniri, beyinden başlayıp boyun, göğüs ve karın bölgesine uzanan, vücudun en uzun sinirlerinden biri olarak biliniyor. Beyin ile kalp, akciğerler ve sindirim sistemi arasındaki iletişimde önemli rol oynuyor.
Vagus siniri uyarımı, kalp piline benzeyen küçük bir cihazın cerrahi işlemle göğüs bölgesinde deri altına yerleştirilmesiyle uygulanıyor. Cihaza bağlı ince bir kablo, boyundaki sol vagus sinirine ulaştırılıyor. Sistem daha sonra belirli aralıklarla düşük seviyeli elektriksel uyarılar gönderiyor.
Bu yöntem, ABD Gıda ve İlaç Dairesi tarafından tedaviye dirençli depresyon için 2005 yılında onaylanmıştı. Ancak depresyon üzerindeki etkisinin tam olarak nasıl ortaya çıktığı hâlâ tamamen açıklanmış değil.
AĞIR HASTALAR SEÇİLDİ
RECOVER adı verilen klinik araştırmaya ABD’de 493 kişi dahil edildi. Katılımcıların tamamı, mevcut depresyon dönemleri için en az dört farklı tedaviden sonuç alamamış kişilerden oluştu. Birçoğu ise bundan çok daha fazla tedavi denemişti.
Washington University in St. Louis’ten psikiyatri araştırmacısı Charles Conway’e göre, çalışmaya katılan hastalar ortalama olarak daha önce 13 başarısız tedavi denemesi yaşamıştı. Hastalar hayatlarının yarısından fazlasını depresyonla geçirmişti.
Araştırmadaki hastalar ortalama 29 yıldır depresyonla yaşıyordu. Katılımcıların yaklaşık dörtte üçü çalışamayacak durumdaydı. Araştırmacılar, bu grubun bugüne kadar klinik çalışmalarda incelenen en ağır tedaviye dirençli depresyon örneklerinden biri olduğunu belirtiyor.
ETKİSİ GEÇ GELİYOR
Çalışmada tüm katılımcılara vagus siniri uyarımı cihazı yerleştirildi. Ancak ilk 12 ay boyunca cihazların yalnızca yarısı aktif hale getirildi. Diğer grup kontrol grubu olarak izlendi.
2026’da yayımlanan yeni analiz, cihazı çalışmanın başından itibaren aktif olan 214 hastanın ikinci yıl sonuçlarına odaklandı. Araştırmacılar, ilk yılda görülen iyileşmenin ikinci yılda da devam edip etmediğini inceledi.
Sonuçlara göre hastaların yaklaşık yüzde 69’unda 12 ay sonunda en az bir ölçümde anlamlı iyileşme görüldü. Bu gruptaki kişilerin yüzde 80’den fazlası, 24 ay sonunda depresyon belirtileri, yaşam kalitesi ve günlük işlevsellik alanlarında kazanımlarını korudu ya da daha da artırdı.
HERKES İÇİN DEĞİL
Araştırmacılar, vagus siniri uyarımının hızlı bir çözüm olmadığını ve herkesin bu tedaviye yanıt vermediğini vurguluyor. Ayrıca yöntem cerrahi işlem gerektiriyor ve özellikle ağır, uzun süreli, standart tedavilere yanıt vermeyen depresyon hastaları için değerlendiriliyor.
Çalışmanın LivaNova tarafından finanse edilmesi de önemli bir not olarak öne çıkıyor. LivaNova, araştırmada kullanılan vagus siniri uyarım cihazını üreten şirket. Bu nedenle sonuçların bağımsız çalışmalarla da desteklenmesi büyük önem taşıyor.
Buna rağmen araştırmacılar, yıllarca tedaviye yanıt vermeyen hastalarda iki yıla yayılan kalıcı iyileşme bulgularının depresyon tedavisinde yeni bir kapı açabileceğini düşünüyor.
Vagus siniri uyarımı, depresyon tedavisinde ilaçların ya da terapinin yerini alacak basit bir seçenek olarak değil; ağır ve dirençli vakalarda, uzman değerlendirmesiyle gündeme gelebilecek ileri bir nöroteknoloji yöntemi olarak değerlendiriliyor.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
