Irak hükümeti, Şengal’de 2014’te IŞİD saldırısının ardından ortaya çıkan ve PKK ile bağlantıları nedeniyle Türkiye’nin uzun süredir hedef aldığı YBŞ’nin silahlı varlığıyla ilgili önemli bir adım atıyor.
Irak Başbakanı Ali Falih Zeydi, Milletvekili Murad İsmail başkanlığındaki Ezidi Davası İttifakı ile YBŞ heyetini kabul etti. Irak Başbakanlık Basın Ofisi’ne göre görüşmede Şengal’in güvenliği, bölgenin idari geleceği, yeniden imar çalışmaları ve yerinden edilmiş Ezidilerin dönüşü ele alındı.
Zeydi, görüşmede YBŞ’nin silahlarını Irak devletine teslim etmeye başlayacağını açıkladı. Buna paralel olarak Şengal Dağı’nın idari ve güvenlik bakımından tamamen federal hükümetin otoritesine girmesi öngörülüyor.
Irak Başbakanı, Bağdat’ın son aylarda öne çıkardığı “silahların yalnızca devletin elinde bulunması” politikasını Şengal için de uygulayacaklarını söyledi:
“Silahların yalnızca devlet tekelinde bulunması ve güvenlik kararının tekleştirilmesi, ilçe halkının korunması, istikrarın ve bölgenin geleceğinin güvence altına alınması adına temel bir esastır.”
YBŞ mensuplarının bir bölümü Irak güvenlik güçlerine alınacak
Plan, YBŞ’nin yalnızca silahlarını teslim etmesini değil, örgütün mevcut yapısının yeniden düzenlenmesini de içeriyor.
YBŞ ile kadın yapılanması Şengal Kadın Birlikleri’nin (YJŞ) mensupları tek tek değerlendirilecek. Irak yasalarının öngördüğü şartları karşılayanların resmî güvenlik kurumlarına entegre edilmesi planlanıyor.
Bu süreci yürütmek ve entegrasyonu denetlemek üzere üst düzey bir komisyon kurulacak.
Zeydi, YBŞ ve YJŞ mensuplarının IŞİD’e karşı mücadeledeki rollerinin de dikkate alınacağını belirterek, “Devlet; durumlarının yeniden düzenlenmesi ve şartları karşılayanların yasalara uygun olarak resmî Irak güvenlik kurumlarına entegre edilmesi yoluyla YBŞ ve YJŞ mensuplarının haklarını ve fedakârlıklarını teminat altına alacaktır” dedi.
Böylece Bağdat’ın planı, YBŞ’nin mevcut komuta ve silahlı örgüt yapısını koruyarak faaliyet göstermesi yerine, uygun bulunan mensuplarının bireysel olarak devlet güvenlik sistemine dahil edilmesine dayanıyor.
Türkiye yıllardır YBŞ’yi PKK’nın Şengal yapılanması olarak görüyor
Kararın Türkiye bakımından önemi ise YBŞ’nin PKK ile ilişkilerinden kaynaklanıyor.
IŞİD’in Ağustos 2014’te Şengal’e saldırarak Ezidi nüfusa karşı katliam gerçekleştirmesinin ardından PKK bölgeye güç göndermiş, daha sonra Ezidilerden oluşan YBŞ ve YJŞ yapılanmaları ortaya çıkmıştı.
Türkiye, YBŞ’yi bağımsız bir Ezidi silahlı örgütü olarak değil, PKK’nın Şengal’de oluşturduğu yapılanma olarak değerlendiriyor. Ankara uzun süredir Irak merkezi hükümeti ve Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nden PKK’nın Şengal’deki askerî ve siyasi varlığının tasfiye edilmesini istiyor.
Türkiye ayrıca geçmiş yıllarda Şengal ve çevresindeki PKK/YBŞ hedeflerine yönelik hava operasyonları düzenledi.
Şengal’in Suriye ile Irak arasındaki konumu da Ankara açısından dosyayı daha önemli hale getiriyor. Bölge, Irak-Suriye sınırına yakınlığı nedeniyle PKK’nın Irak’taki alanları ile Suriye’deki yapılanmaları arasındaki bağlantı açısından stratejik bir güzergâh olarak görülüyor.
2020 Şengal Anlaşması uygulanamamıştı
Bağdat ile Erbil yönetimi, 9 Ekim 2020’de imzaladıkları Şengal Anlaşması ile ilçedeki silahlı grupların bölgeden çıkarılması, güvenliğin federal güçler tarafından sağlanması ve yerel yönetimin yeniden oluşturulması konusunda anlaşmıştı.
Ancak anlaşmanın özellikle güvenlik hükümleri tam olarak uygulanamadı ve YBŞ bölgede silahlı varlığını sürdürdü.
Bu nedenle Zeydi’nin açıkladığı silah teslimi gerçekleşirse, yıllardır uygulanamayan Şengal Anlaşması’nın en önemli güvenlik hedeflerinden biri de fiilen hayata geçirilmiş olacak.
Bağdat bütün silahlı grupları devlet kontrolüne almaya çalışıyor
Şengal kararı aynı zamanda Zeydi hükümetinin Irak genelinde yürüttüğü daha geniş kapsamlı silahsızlandırma politikasının bir parçası.
Zeydi hükümeti, silahların devlet tekelinde bulunmasını hükümet programının temel maddelerinden biri haline getirdi. Irak’taki siyasi güçler de devlet dışındaki silahlı yapıların silahlarının teslim edilmesine yönelik sürece destek açıkladı. Irak Parlamentosu’nun açıklamalarında da Irak topraklarının komşu ülkelere saldırı için kullanılmasının engellenmesi ve silah tekelinin devlete geçirilmesi hedefi vurgulanıyor.
Bağdat yönetimi özellikle İran bağlantılı Şii silahlı gruplarla aynı konuda görüşmeler yürütüyor. Bazı gruplar silahlarını teslim etmeyi kabul ederken, Kataib Hizbullah gibi güçlü örgütler buna direniyor. Hükümet, silahların devlet kontrolüne geçirilmesi için 30 Eylül tarihini önemli bir eşik olarak belirlemiş durumda.
Zeydi daha önce ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmede de devlet dışında silahlı yapı bırakılmamasının “bir seçenek değil, karar” olduğunu söylemiş ve silahlarını teslim eden yapıların siyasi ya da sivil alana geçebileceğini açıklamıştı.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
