ABD ile İran arasındaki savaşta hem sahada hem masada çelişkili ve kritik gelişmeler yaşanıyor. Wall Street Journal’a göre ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı tamamen açılmasa bile savaşı bitirmeye hazır.
Washington’un yeni planı, doğrudan askeri müdahale yerine İran’a diplomatik baskı kurarak ticaret akışını yeniden sağlamak. Bu olmazsa ABD, Avrupa ve Körfez müttefiklerini devreye sokarak boğazın açılması için sorumluluğu onlara bırakmayı hedefliyor.
ABD’li yetkililer, Hürmüz’ü zorla açmaya yönelik bir operasyonun savaşı Trump’ın ilan ettiği 4–6 haftalık sürenin ötesine taşıyacağını ve çatışmayı uzatacağını düşünüyor. Bu nedenle strateji, İran’ın askeri kapasitesini zayıflatırken aktif operasyonları kademeli olarak sonlandırmaya kaymış durumda.
Tanker vuruldu, enerji savaşı kızıştı
Sahada ise gerilim tırmanıyor. Dubai açıklarında demirli, milyonlarca varil petrol taşıyan Kuveyt’e ait “Al-Salmi” tankerine İran’a atfedilen bir İHA saldırısı düzenlendi. Gemide yangın çıktı, ancak kısa sürede kontrol altına alındı. Yetkililer can kaybı ve petrol sızıntısı olmadığını açıkladı.
Kuveyt Petrol Şirketi, saldırının ciddi bir çevre felaketine yol açabileceği uyarısı yapmıştı. Tanker, Dubai’nin yaklaşık 31 deniz mili kuzeybatısında vuruldu.
Trump ise Hürmüz tamamen açılmazsa İran’ın enerji altyapısını “yok etmekle” tehdit etti; petrol tesisleriyle birlikte su arıtma tesislerini de hedef alabileceğini söyledi.
Sivil hedef tartışması
Aynı süreçte ABD-İsrail saldırılarında İran’da bir yetimhanenin vurulduğu ve en az iki kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Uzmanlar, sivil altyapının hedef alınmasının savaş suçu olabileceği uyarısı yapıyor.
Beyaz Saray Sözcüsü, ABD ordusunun “hukukun sınırları içinde hareket edeceğini” savundu.
Petrol yükseldi, piyasalar sarsıldı
Savaşın ekonomik etkileri de derinleşiyor. ABD tipi ham petrol (WTI), 2022 Temmuz’undan bu yana ilk kez varil başına 100 doların üzerine çıktı. Asya piyasaları düşerken enerji fiyatlarındaki artış küresel baskıyı artırıyor.
Altın fiyatları ise sınırlı yükselişe rağmen aylık bazda yüzde 13’ten fazla düşüşle 2008’den bu yana en kötü performansına hazırlanıyor.
Diplomasi tamamen kilit
Diplomasi cephesinde ise taraflar birbirinden tamamen kopmuş durumda.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump’ın “her zaman diplomasiyi tercih ettiğini” söyledi ancak İran’ı Hürmüz nedeniyle “ciddi sonuçlar” konusunda uyardı.
Tahran’dan gelen mesajlar ise bunun tam tersini gösteriyor. İran Dışişleri Sözcüsü, ABD’nin Pakistan aracılığıyla sunduğu 15 maddelik teklifi “maksimalist ve makul olmayan” olarak reddetti.
Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi ise ABD güçlerinin bölgeden tamamen çıkarılması çağrısı yaptı.
İranlı kaynaklara göre son 10 ayda iki kez başlayan diplomasi süreçleri ABD ve İsrail saldırılarıyla kesildi. Bu nedenle Tahran’da Washington’a karşı derin bir güvensizlik oluşmuş durumda.
Savaş bölgeye yayılıyor
Çatışmalar İran sınırlarını aşmış durumda. İsrail’in Lübnan’ın güneyine düzenlediği hava saldırılarında bir kişi öldü, birçok ev yıkıldı.
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, savaşın “yarıyı geçtiğini” açıkladı ancak bunun zaman değil operasyon hedefleri açısından olduğunu vurguladı.
İran ise Hürmüz’den geçen gemilerden ücret alma planını devreye sokuyor. Bu adım, küresel ticaret açısından yeni bir kriz başlığı olarak görülüyor.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
