ABD Başkanı Donald Trump, Fox Business’a verdiği mülakatta İran savaşının “çok yakında” sona erebileceğini söyledi. Trump ayrıca, geçen hafta sonu Pakistan’daki temasların tıkanmasının ardından ABD ile İran arasında yeni yüz yüze görüşmelerin “önümüzdeki iki gün içinde” yeniden başlayabileceğini dile getirdi. Reuters’a göre Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de görüşmelerin yeniden başlamasının “yüksek ihtimal” olduğunu söyledi.
Ancak diplomasi umuduna rağmen sahada baskı artıyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran’a deniz yoluyla giren ve çıkan ekonomik trafiğin “tamamen durdurulduğunu” açıkladı. Reuters’ın 15 Nisan tarihli haberine göre ABD, İran’ın deniz ticaretini bütünüyle kesmiş durumda; bu da Tahran ekonomisinin en kritik damarlarından birinin baskı altına girdiği anlamına geliyor.
Ablukanın ilk 24 saatinde en az altı ticari geminin geri döndüğü, hiçbir geminin yasağı delmediği ve operasyonun 10 binden fazla ABD askeri, bir düzineden fazla savaş gemisi ve çok sayıda uçakla uygulandığı bildirildi. Reuters ayrıca bir ABD destroyerinin İran’dan çıkmaya çalışan iki petrol tankerini de durdurduğunu aktardı.
Washington, bir yandan müzakere kapısını açık tutarken bir yandan da taleplerini sertleştiriyor. Reuters’a göre iki taraf İran’ın uranyum zenginleştirmesinin askıya alınması fikrinde prensipte konuşsa da bunun süresi konusunda uzlaşamıyor. ABD ayrıca İran’ın başlıca nükleer zenginleştirme tesislerinin sökülmesini ve Hürmüz Boğazı’nın derhal yeniden açılmasını istiyor. Başkan Yardımcısı JD Vance ise iki ülke arasındaki güvensizliğin kısa sürede giderilemeyeceğini kabul ederken, Trump’ın İran’la “büyük bir anlaşma” istediğini söyledi.
Enerji cephesinde tablo İran açısından ağır. Reuters’ın aktardığı verilere göre İran geçen yıl günde yaklaşık 1,68 milyon varil petrolü deniz yoluyla ihraç etti. Uzmanlar, bu hacmin kara güzergâhlarıyla telafi edilmesinin çok zor olduğunu belirtiyor. İran’ın Irak, Türkiye ve Ermenistan üzerinden gaz ihracatını artırma ya da Hazar’daki Neka terminalini devreye alma ihtimali bulunsa da alternatif kapasitenin sınırlı olduğu, eskiyen altyapı ve yaptırımlar nedeniyle bunun kaybı telafi etmeye yetmeyeceği değerlendiriliyor.
Piyasalar ise çelişkili sinyaller veriyor. Bir yanda abluka sürüyor, diğer yanda yeni görüşme ihtimali fiyatları aşağı çekiyor. Reuters’ın piyasa haberine göre Brent petrol 15 Nisan’da 94,52 dolara, ABD ham petrolü ise 90,64 dolara geriledi. Yatırımcılar, diplomasi ihtimalini savaşın enerji arzında kalıcı değil geçici bir şok yaratabileceği yönünde fiyatlamaya başladı.
Krizin bölgesel boyutu da kapanmış değil. Reuters’a göre İsrail ile Lübnan, onlarca yıl sonra yapılan ilk doğrudan temasların ardından yeni görüşmeler konusunda mutabık kaldı; ancak İsrail, güney Lübnan için ateşkese bağlayıcı bir taahhüt vermedi. Bu da ABD-İran hattasında ateşkes ve müzakere arayışı sürerken, çatışmanın Lübnan cephesinde yeni gerilimler üretebileceğine işaret ediyor.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
