ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sahada genişlerken, bunun ekonomik etkileri de küresel ölçekte hissedilmeye başladı.
İsfahan yakınlarındaki bir füze üssünde büyük patlamalar yaşandı. Patlamaların ardından üste uzun süre yangın çıktığı ve ikincil infilakların meydana geldiği görüldü.
Tahran ve Karaj’da da yeni saldırı sesleri duyulurken, Karaj’daki B1 köprüsüne düzenlenen saldırıda 2 kişi hayatını kaybetti, çok sayıda kişi yaralandı. Aynı noktaya ikinci bir saldırı yapıldığına dair bilgiler de var. Kentte elektrik kesintileri yaşandığı bildirildi. İsrail ordusu ise bu saldırılarla ilgisi olmadığını açıkladı.
Hürmüz fiilen kapandı, petrol sıçradı
Savaşın en kritik etkisi enerji hattında ortaya çıktı. İran’ın tankerleri hedef alma tehdidi sonrası, dünya petrol ticaretinin kalbi olan Hürmüz Boğazı’ndan sevkiyatlar büyük ölçüde durdu.
ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı konuşmada İran’ın önümüzdeki haftalarda “son derece sert” vurulacağını söyledi ancak savaşın nasıl sona ereceğine dair net bir takvim vermedi.
Trump ayrıca dikkat çekici bir çağrı yaptı: ABD’nin Ortadoğu enerjisine ihtiyacı olmadığını savunarak, yakıt sıkıntısı yaşayan ülkelere “gidin, Hürmüz’e girin ve yolu açın” dedi.
Bu açıklamaların hemen ardından petrol fiyatları %8’den fazla yükseldi. ABD ham petrolü WTI, New York işlemlerinde kısa süreliğine varil başına 110 doların üzerine çıktı.
Enerji uzmanları, piyasadaki yükselişi “erken ateşkes beklentilerinin sona ermesiyle gelen sert bir gerçeklik kontrolü” olarak yorumladı. Uzmanlara göre Hürmüz’ün yeniden açılması haftalar değil aylar alabilir.
“Normalleşme yıllar sürebilir”
Enerji altyapısına yönelik karşılıklı saldırılar, krizin kalıcı olabileceğine işaret ediyor.
Eski BP gaz analiz başkanı Anne-Sophie Corbeau, Körfez’de zarar gören enerji altyapısının onarımının 3 ila 5 yıl sürebileceğini belirtti. Hürmüz’den geçişin yeniden başlasa bile yüksek maliyetli olacağı, gemilerden geçiş başına yaklaşık 2 milyon dolar ücret talep edildiği ifade ediliyor.
Küresel piyasalar düşüşte
Savaşın ekonomik etkisi sadece enerjiyle sınırlı kalmadı.
ABD’de Dow Jones, S&P 500 ve Nasdaq endeksleri %1’den fazla düşerken; Avrupa’da da satışlar hızlandı. Londra FTSE 100 gerilerken, Almanya DAX %2’nin üzerinde düştü.
Asya piyasaları da sert etkilendi: Japonya Nikkei %2,4, Güney Kore Kospi %4,5 değer kaybetti.
Enerji ithalatına büyük ölçüde bağımlı olan Asya ekonomileri, krizden en kırılgan bölgeler arasında görülüyor.
Karşılıklı sert mesajlar
İran yönetimi saldırıları “önemsiz” olarak nitelendirirken, daha “geniş ve ezici” bir misilleme tehdidinde bulundu.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres ise “Orta Doğu’yu yutacak daha büyük bir savaşın eşiğindeyiz” diyerek acil ateşkes çağrısı yaptı.
İran Meclis Başkanı Mohammad-Bagher Ghalibaf da 7 milyon kişinin gönüllü olarak savaşa katılmak için başvurduğunu açıkladı.
Sahada çatışmalar genişlerken, enerji krizi ve ekonomik dalga küresel ölçekte derinleşiyor.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
