Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) İcra Direktörü Fatih Birol, İran savaşıyla derinleşen enerji krizinin “çok ciddi” olduğunu ve küresel ekonominin “çok büyük bir tehditle karşı karşıya” bulunduğunu söyledi. Birol, Avustralya Ulusal Basın Kulübü’nde yaptığı konuşmada yalnızca petrol ve doğalgazın değil, petrokimya, gübre, kükürt ve helyum gibi küresel ekonomi açısından kritik ürünlerin ticaretinin de aksadığını belirtti.
Reuters’a konuşan Birol, IEA’nın İran savaşı nedeniyle gerekirse stratejik petrol stoklarından yeni bir salım yapılması için Asya ve Avrupa’daki hükümetlerle görüştüğünü söyledi. Birol, “Gerekirse elbette yaparız. Koşullara bakar, piyasaları analiz eder, değerlendirir ve üye ülkelerimizle tartışırız” dedi.
IEA üyesi ülkeler 11 Mart’ta, Orta Doğu’daki savaşın petrol piyasalarında yarattığı bozulmayı hafifletmek amacıyla acil rezervlerden piyasaya toplam 400 milyon varil petrol sunulmasında anlaşmıştı. Ajans bunun şimdiye kadarki en büyük koordineli stok salımı olduğunu açıkladı.
Birol, yeni bir stok salımı için belirlenmiş sabit bir petrol fiyat eşiği olmadığını vurgulayarak, böyle bir adımın piyasaları rahatlatabileceğini ancak tek başına çözüm olmayacağını söyledi. “Stok salımı piyasaları teskin eder ama bu çözüm değildir; sadece ekonomideki acıyı azaltmaya yardımcı olur” dedi.
IEA Başkanı, mevcut krizin 1970’lerdeki iki petrol şokuyla Rusya-Ukrayna savaşının doğalgaz piyasalarındaki etkisinin toplamından daha ağır olduğunu savundu. Birol’a göre İran savaşı küresel arzdan günlük 11 milyon varil petrolü çekti; bu da önceki iki büyük petrol şokunun toplamından daha yüksek bir kayıp anlamına geliyor. Krizin merkezinde ise dünya petrol ve LNG ticaretinin kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı bulunuyor. Birol, “Bu sorunun tek ve en önemli çözümü Hürmüz Boğazı’nın açılması” dedi.
Birol, Asya-Pasifik bölgesinin krizin ön cephesinde olduğunu da söyledi. Bölgenin hem petrol hem de gübre ve helyum gibi kritik ürünlerde Hürmüz’den geçen sevkiyata büyük ölçüde bağımlı olduğunu belirten Birol, bu nedenle dünya turuna Avustralya’dan başladığını, ardından Japonya’ya geçerek G7 toplantısına katılacağını ifade etti.
IEA’nın masasında yalnızca stok salımları yok. Birol, 2022’de Avrupa’da uygulanan hız limitlerinin düşürülmesi, evden çalışma ve yakıt tasarrufu önlemlerinin yeniden gündeme gelebileceğini, ancak her ülkenin kendi koşullarına göre karar vermesi gerektiğini söyledi. Reuters daha önce IEA’nın tüketimi kısmaya yönelik bu tür önlemleri kamuoyuna açık biçimde savunmaya başladığını bildirmişti.
Krizin piyasa etkileri de şimdiden sertleşmiş durumda. Reuters’ın son verilerine göre Brent petrol 112 dolar civarında seyrederken, Avrupa ve ABD’den Asya’ya benzin kargoları yönlendiriliyor; Asya’da rafineri marjları ve taşıma maliyetleri hızla yükseliyor. Bu tablo, enerji şokunun yalnızca arzı değil, enflasyon ve büyüme görünümünü de baskı altına aldığını gösteriyor.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
