Uluslararası yatırım fonlarının hangi ülkelerin borsalarına ve hangi şirketlere yatırım yapacağını belirlerken kullandığı endeksleri hazırlayan MSCI, 15 Ekim’de Türkiye hakkında dikkat çekici bir karar açıkladı.
MSCI, Türkiye borsasında bazı küçük şirketlerin hisseleriyle bu şirketlerle bağlantılı yatırım fonları arasında koordineli işlemler yapılmış olabileceğine ilişkin ciddi endişeler bulunduğunu belirterek Türkiye endekslerinde bazı değişiklikleri süresiz olarak dondurdu.
Kararın arkasında, son dönemde Türkiye’de gündeme gelen fon skandalının da merkezinde bulunan bir sorun var: Bazı şirketlerin hisselerinin önemli bölümü yatırım fonlarının elinde toplanıyor, ancak bu hisseler piyasada serbestçe alınıp satılabilen hisseler gibi değerlendirilebiliyor.
Bu durum, şirketlerin borsadaki gerçek büyüklüğünün ve hisselerinin ne kadarının yatırımcıların alım satımına açık olduğunun doğru hesaplanıp hesaplanmadığı konusunda soru işaretleri yaratıyor.
MSCI neyi durdurdu?
MSCI, Türkiye’deki şirketlerin uluslararası endekslerdeki ağırlığını artırabilecek bazı işlemleri durdurdu.
Buna göre Türk şirketlerinin MSCI endekslerine yeni dahil edilmesi, mevcut şirketlerin endekslerde daha üst kategorilere yükseltilmesi ve yabancı yatırımcıların erişimine açık kabul edilen hisse oranlarının artırılması gibi değişiklikler şimdilik yapılmayacak.
Bu karar, Borsa İstanbul’da hisse alım satımının durdurulduğu anlamına gelmiyor. Ancak Türkiye’deki şirketlerin uluslararası yatırım fonlarının takip ettiği endekslerde daha fazla yer edinmesini engelleyebilecek.
Türkiye neden bu kadar önemli bir uyarı aldı?
MSCI, Türkiye’deki bazı küçük halka açık şirketlerle yakın ilişkili yatırım fonları üzerinden koordineli hisse işlemleri yapılabileceğine dair kurumsal yatırımcıların ciddi kaygıları bulunduğunu açıkladı.
Kuruluş, bu işlemlerin şirketlerin halka açıklık oranlarının güvenilirliğini ve piyasanın dürüst işleyişini zedelediğini belirtti.
MSCI’ya göre Türkiye’de yetkililer bazı düzenlemeler yaptı. Fonların elindeki hisselerin belirli koşullarda halka açık pay hesabından çıkarılması da bunlardan biri.
Ancak kuruluş, bu adımları henüz yeterli bulmadı.
MSCI, yalnızca yeni kurallar çıkarılmasının değil, koordineli işlemlere karşı etkili denetim yapılmasının, kuralların uygulanmasının ve şirketlerin gerçek sahiplik yapısının şeffaf biçimde açıklanmasının gerektiğini vurguladı.
Haziran 2027’ye kadar süre
Açıklamanın en dikkat çekici bölümü ise Türkiye’nin uluslararası piyasa sınıflandırmasına ilişkin uyarı oldu.
Türkiye halen MSCI tarafından gelişmekte olan piyasalar kategorisinde değerlendiriliyor. Çin, Hindistan ve Brezilya gibi büyük ekonomilerin de bulunduğu bu kategori, küresel yatırım fonlarının önemli miktarda para ayırdığı piyasalardan oluşuyor.
MSCI, Haziran 2027’ye kadar yeterli ilerleme görülmemesi halinde Türkiye’nin bu kategoriden çıkarılarak daha alt bir sınıflandırma olan sınır piyasaları kategorisine veya bağımsız piyasa statüsüne geçirilmesini değerlendirebileceğini duyurdu.
Kuruluş, Türkiye’nin durumunu 2027 yıllık piyasa sınıflandırması incelemesinde yeniden ele alacak.
Peki bu karar vatandaşları nasıl etkileyebilir?
MSCI endeksleri, dünyanın en büyük yatırım fonlarının hangi ülkelere ve şirketlere ne kadar yatırım yapacaklarını belirlerken kullandıkları önemli ölçütlerden biri.
Örneğin gelişmekte olan piyasalara yatırım yapan bir uluslararası fon, parasını bu kategoride bulunan ülkelerin hisselerine dağıtıyor.
Türkiye’nin bu kategoriden çıkarılması halinde bazı fonlar Türkiye’deki yatırımlarını azaltmak veya tamamen sonlandırmak zorunda kalabilir. Türkiye’nin başka bir kategoriye geçirilmesiyle yeni fonlardan yatırım gelmesi de mümkün olsa da bunun mevcut yatırımcı çıkışını karşılayıp karşılamayacağı belirsiz.
Böyle bir gelişme Borsa İstanbul’daki hisse fiyatlarını, yabancı sermaye girişlerini ve şirketlerin uluslararası yatırımcılardan kaynak bulma imkânlarını olumsuz etkileyebilir.
Küçük yatırımcılar da borsadaki olası değer kayıplarından etkilenebilir.
Ancak MSCI henüz Türkiye’nin piyasa statüsünü değiştirmiş değil. Şimdilik belirli endeks değişiklikleri donduruldu ve Türkiye’ye sorunları gidermesi için zaman tanındı.
Sermaye piyasalarında şeffaflığı artıran ve yatırımcı güvenini güçlendiren önemli düzenlemeler ilgili kurumlar tarafından yapılmaktadır.
Hazine vve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek:
Uluslararası endeks sağlayıcıların değerlendirmelerini de dikkate alarak Sermaye Piyasası Kurulunun düzenlemeleriyle bilgi akışı güçlendi, nihai pay sahipliği daha şeffaf hale geldi.
Ağustos ayı sonunda açıklanan Fon Rehberi ile serbest fonların portföylerini haftalık açıklaması, TEFAS’ta işlem gören fonlarda belirli pay sahipliği eşiklerinin aşılması veya altına düşülmesinin duyurulması sağlandı. Fonlara yoğunlaşma limitleri getirildi. Borçlanma işlemlerinin organize piyasalarda ve teminatlı yapılması zorunlu oldu.
Düzenlemelerin sonuçlarını yakından izleyerek, tüm paydaşlarımızla istişare içinde gereken ilave adımlar gecikmeden atılacaktır.
Önceliğimiz, sorunlu fonların tasfiyesini tamamlamak ve yatırımcıların haklarını korumaktır. Piyasaların adil ve rekabetçi işleyişini bozanlara karşı yaptırımlar kararlılıkla uygulanacaktır.
Fonların koordineli işlemleri dahil sermaye piyasası suçlarıyla mücadeleyi güçlendirecek yasal düzenlemeleri 2027 yılı başına kadar tamamlamayı planlıyoruz.
Amacımız yatırımcı haklarının korunduğu şeffaf, güvenilir ve etkin bir sermaye piyasası oluşturmaktır.”
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
