ABD’li mevcut ve eski yetkililer, İsrail liderliğine yakın bir kaynak ve iki Arap yetkiliye göre, İsrailli ve Arap yetkililer Trump yönetimine, İran rejiminin henüz ABD saldırısıyla yıkılacak kadar zayıflamadığını söyledi.
Bu aktörler, büyük çaplı hava saldırılarının şimdilik ertelenmesini, rejimin iç baskılarla daha da yıpranmasının beklenmesini önerdi.
Gerekçe açık: Şu aşamada yapılacak dış müdahale, protestocuların açtığı süreci tamamlamak yerine, rejimi yeniden konsolide edebilir.
“Dış saldırı İranlıları birleştirir” endişesi
Bir Arap yetkili, bölgede ABD’nin İran’a saldırması konusunda “ciddi bir isteksizlik” olduğunu söyledi. Başka bir Arap kaynak ise, “ABD ya da İsrail’den gelecek bir saldırı, İranlıları bayrak etrafında toplar” diyerek, Haziran’daki ABD-İsrail saldırısından sonra İran’da yaşanan milliyetçi dalgayı hatırlattı.
İsrailli yetkililer de rejim değişikliğini desteklediklerini, ancak şu anda dış askeri müdahalenin protestocuların başlattığı süreci yarıda bırakabileceğinden kaygı duyduklarını Trump yönetimine iletti. İsrail, bunun yerine İran rejimini zayıflatacak “dolaylı” adımların atılmasını öneriyor.
Masadaki alternatifler
İsrail ve bazı Arap ülkelerinin ABD’ye sunduğu seçenekler arasında şunlar var:
• İran’daki internet karartmasını delmek için iletişim desteği,
• Ekonomik yaptırımların artırılması,
• Rejim hedeflerine yönelik siber saldırılar,
• Çok sınırlı ve hedefli askeri operasyonlarla bazı rejim figürlerinin devre dışı bırakılması.
Amaç, rejimi içerden çökertecek koşulları olgunlaştırmak ve ancak ondan sonra büyük askeri hamleye geçmek.
İran’da kanlı baskı
İran’daki protestolar 28 Aralık’ta, riyalin çökmesi ve enflasyonun patlamasıyla başladı. Kısa sürede rejim karşıtı büyük gösterilere dönüştü. Hükümet geçen hafta interneti ve telefon hatlarını kesti.
İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’na göre yaklaşık 3 bin kişi öldürüldü, 16 binden fazla kişi gözaltına alındı. İran yönetimi resmi rakam açıklamıyor.
Körfez ülkeleri Trump’ı frenledi
Suudi Arabistan, Katar ve Umman, Trump’ı İran’a “bir şans daha vermeye” ikna etti. Bu üç ülke son günlerde İranlı yetkililerle temas kurdu. Üst düzey bir Suudi yetkiliye göre, Trump’a İran’a yapılacak bir saldırının “tehlikeli bir karşılık” doğurabileceği uyarısı yapıldı.
İran, ABD’ye protestocuların idam edilmeyeceğine dair güvence verdi, ölü sayısının dış basında anlatıldığı kadar yüksek olmadığını savundu. Bir Arap yetkili, “Gerilim şimdilik düştü. ABD, İran ile görüşmeler ve işlerin nereye gideceğini görmek için zaman tanıyor” dedi.
Saldırıdan geri adım sinyalleri
Son günlerde peş peşe gelen haberler, askeri gerilimin düştüğüne işaret ediyor:
• New York Times’a göre Netanyahu, İran’ın vereceği karşılığa hazır olunmadığı gerekçesiyle Trump’tan saldırıyı ertelemesini istedi.
• Al Jazeera, İranlı bir kaynağa dayanarak Trump’ın Tahran’a saldırma niyeti olmadığını bildirdiğini yazdı.
• Reuters’a göre ABD, Ortadoğu’daki bazı üslerinden güç çekiyor.
• Aralık’taki protestolardan günler önce İsrail, Rusya üzerinden İran’a “saldırmayacağız” mesajı gönderdi; İran da karşılık vermeyeceğini bildirdi.
• Katar’daki El-Udeid Üssü’nde alarm seviyesi düşürüldü.
• İran’ın Pakistan Büyükelçisi, Trump’ın Tahran’a saldırı niyeti olmadığını ilettiğini, İran’dan da ABD çıkarlarına saldırmamasını istediğini açıkladı.
