İsviçre’deki ABD-İran Zirvesi İlk Turu Tamamlandı: Hürmüz’de Anlaşma, Trump Krizi Müzakereleri Az Kalsın Bitiriyordu
İsviçre’nin Bürgenstock kentinde, savaşı sonlandırmak amacıyla yürütülen ABD-İran müzakerelerinin ilk turu, Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunda yaklaşık 18 saatin sonunda tamamlandı. Arabulucular görüşmelerin “olumlu ve yapıcı bir atmosferde” sonuçlandığını açıkladı; ancak süreç, Trump’ın tehditleri yüzünden az kalsın çökecekti.
Masada ne vardı?
Görüşmeler, iki ülkenin Versailles’daki G7 zirvesinin ardından imzaladığı 60 günlük ateşkes mutabakatının uygulanmasını ele almak için düzenlendi. ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance liderlik ederken, heyette özel temsilci Steve Witkoff ve Jared Kushner de yer aldı. İran tarafını ise Meclis Başkanı ve başmüzakereci Muhammed Bakır Galibaf yönetti; Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de delegasyondaydı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de İsviçre’ye geldi.
Zirvenin en kritik gündem maddesi Hürmüz Boğazı’ydı. İran ordusu Cumartesi günü, İsrail’in Lübnan’daki saldırılarını ve ABD’nin mutabakatı uygulamaktaki eksikliklerini gerekçe göstererek boğazı yeniden kapattığını duyurmuştu. Görüşmeler sonunda taraflar bu konuda bir mekanizmada anlaştı: Ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişini sağlamak ve olası kazaları önlemek amacıyla yeni bir iletişim hattı kuruldu. Mutabakata göre İran, 60 günlük süre boyunca Basra Körfezi ile Umman Denizi arasında ticari gemilerin ücretsiz ve güvenli geçişi için “elinden gelen çabayı” gösterecek.
Lübnan konusunda da ilerleme sağlandı: Taraflar, bölgedeki askeri operasyonların sona ermesini güvence altına almak için Katar ve Pakistan’ın kolaylaştırdığı bir “çatışmasızlık hücresi” oluşturmayı kabul etti. İran ayrıca müzakerelerin yalnızca uygulama anlaşmazlıklarının ötesine geçtiğini ve nihai anlaşmaya yönelik görüşmelerin başlatılmasını da kapsadığını belirtti.
İran Dışişleri Bakanı Arakçi, “Önemli ilerlemeler kaydettik” dedi.
Müzakereleri sarsan Trump çıkışı
Süreç kâğıt üzerinde göründüğünden çok daha gergin geçti. Trump’ın Fox News’e verdiği röportajda anlaşmaya varılmazsa İran’ı yeniden bombalayabileceklerini ve Hürmüz Boğazı’nı “ele geçirebileceklerini” söylemesi, müzakereleri neredeyse raydan çıkardı. Trump ayrıca Truth Social’dan İran’a, Lübnan’daki “yüksek maaşlı vekillerini” durdurmasını, aksi halde “geçen hafta yaptığımız gibi, ama daha sert vururuz” tehdidinde bulundu.
Bu açıklamalara sert tepki gösteren başmüzakereci Galibaf, İran Silahlı Kuvvetleri’nin “farklı bir şekilde karşılık vermeye hazır olduğunu” ve ABD’nin “sözlerine dikkat etmesi gerektiğini” yazdı.
Otelden bir kaynak o anları “tweet’ler için kötü bir gün” olarak tanımladı; İran heyetinin bir ara masadan çekilir gibi göründüğü, ancak arka kanal diplomasisinin sürdüğü aktarıldı.
Sıradaki adım
İlk tur kapanırken arabulucular, teknik düzeydeki görüşmelerin bu hafta İsviçre’de devam edeceğini, süreci denetlemek için bir Üst Düzey Komite kurulacağını açıkladı. Bu arada İran’ın boğazdaki kısıtlamalarının etkisi sahaya da yansıdı: Veri firması Kpler’e göre Pazar günü Hürmüz’den geçen gemi sayısı, bir önceki günkü 26’dan 5’e geriledi.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
