Kayseri’de, dünyanın ilk modern hastanesi olarak kabul edilen Basiliada Külliyesi’nin bulunduğu alan resmen koruma altına alındı.
Kayseri Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, Melikgazi ilçesinde yer alan ve yıllardır “Roma Hamamı” olduğu düşünülen bölgeyi 3. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil etti.
Kararın ardından bölgede yeni yapılaşmanın önü kapatılırken, uzmanlar şimdi arkeolojik kazı çalışmalarının başlamasını bekliyor.
Konu hakkında konuşan tarihçi-yazar Halit Erkiletlioğlu, alanın yıllar süren araştırmalar sonucunda tespit edildiğini söyledi.
Erkiletlioğlu’na göre yapı, Hristiyanlığın önemli isimlerinden Aziz Basileios tarafından milattan sonra 368-373 yılları arasında inşa ettirildi.
Kompleksin içinde kiliseler, ruhban okulları, aşevleri, yolcu barınakları, meslek okulları ve büyük bir hastane bulunuyordu.
Erkiletlioğlu, buranın neden “dünyanın ilk hastanesi” kabul edildiğini şu sözlerle anlattı:
“O güne kadar asker hastaneleri vardı ama sadece askerlere bakıyordu. Bergama’daki Asklepionlarda ise dini ritüellerle tedavi uygulanıyordu. Burada ise profesyonel hekimler, hekim yardımcıları ve gönüllü rahibeler görev yapıyordu. En önemlisi yataklı tedavi kurumu olmasıydı. Köle-asil, kadın-erkek, genç-yaşlı ayrımı yapılmadan ücretsiz tedavi veriliyordu.”
Erkiletlioğlu, hastanede dönemin ünlü hekimi Galen’in tıbbi reçetelerinin kullanıldığını da söyledi.
Tarihçilere göre Basiliada, modern anlamda sosyal yardım ve sağlık hizmetlerini bir araya getiren ilk büyük komplekslerden biri sayılıyor.
Kaynaklarda, milattan sonra 368 yılında Kayseri’de meydana gelen büyük deprem sonrası Aziz Basileios’un bu külliyeyi kurarak evsizlere, hastalara ve yoksullara yardım ettiği anlatılıyor.
Kompleksin, sonraki yüzyıllarda Bizans coğrafyasındaki birçok hastaneye model olduğu belirtiliyor. “Basilya” adı verilen benzer kurumların Anadolu ve Doğu Roma topraklarında yayıldığı ifade ediliyor.
Erkiletlioğlu, alanın uzun yıllar ihmal edildiğini ve üzerine gecekondu ile çeşitli kamu yapıları inşa edildiğini söyledi:
“Anıtlar Kurulu burada araştırmalar yaptı. Drone çekimleri gerçekleştirildi. Bölgede yapı kalıntıları olduğu görülüyor. Ancak üzerinde gecekondu ve sağlık ocağı gibi yapılar da var.”
28 Nisan 2026’da resmileşen sit kararıyla birlikte bölgede yeni inşaat yapılması yasaklandı.
Uzmanlara göre bir sonraki aşama kamulaştırma olacak. Bölgedeki yapıların kaldırılmasıyla birlikte antik kompleksin kalıntılarının gün yüzüne çıkarılması hedefleniyor.
Kültür ve Turizm yetkilileri de bölgede kazı çalışmalarının kısa süre içinde başlayabileceğini belirtti.
Uzmanlar, yapılacak kazıların sadece Kayseri tarihi açısından değil, dünya tıp tarihi açısından da büyük önem taşıdığı görüşünde.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
