TDK’nın üç yıllık Ataç vefasızlığı: Öz Türkçenin öncüsünü Eliot sanmışlar

Türk Dil Kurumu’nun (TDK) sosyal medya hesabından paylaşılan Nurullah Ataç videosunda yazar yerinde, ABD’li ünlü şair T.S. Eliot’ın fotoğrafı kullanıldı. Söz konusu paylaşım 10 gün sonra silindi. TDK’nın aynı hatayı üç yıldır yaptığı ortaya çıktı. 

Türk Dil Kurumu’nun resmi sosyal medya hesabı üzerinden 17 Mayıs tarihinde yapılan paylaşıma, “Türk edebiyatının önemli isimlerinden, eleştirmen ve deneme yazarı Nurullah Ataç’ı vefatının 69. yılında saygı ve rahmetle anıyoruz” notu düşüldü.

TDK, Türk edebiyatı yazarlarından Ataç’ı anmak amacıyla yazarın hayatına ilişkin bir video hazırladı. Daha videonun girişinde Nurullah Ataç fotoğrafı yerine dünyaca ünlü Amerikalı-İngiliz şair ve oyun yazarı T.S. Eliot’ın fotoğrafını kullandı.

17 Mayıs’ta yapılan paylaşım, 10 günün ardından fark edilip silindi.

1898’de doğmuş ve Cumhuriyet döneminin en etkili edebiyat eleştirmenlerinden biri olarak kabul edilen Nurullah Ataç, Türk Dil Kurumu tarihinin en önemli isimlerinden biri.

1949’da TDK’ye üye oldu. 1951’de TDK Yönetim Kurulu’na seçildi. 1957’de ölümüne kadar TDK’nin Yayın Kolu Başkanlığı’nı yürüttü. Aynı dönemde TDK’nin çıkardığı Türk Dili dergisinin yayın yönetmenliğini yaptı.

Ama Ataç’ın TDK açısından asıl önemi yöneticiliğinden çok, Dil Devrimi’nin en militan savunucularından biri olmasıydı.

Özellikle 1940’lardan sonra Arapça ve Farsça kökenli kelimelerin yerine Türkçe karşılıklar üretilmesini savundu; yazılarında bu yeni kelimeleri ısrarla kullanarak yaygınlaştırmaya çalıştı.

Araştırmalara göre Ataç yazılarında kullandığı 873 yeni veya yenileştirilmiş sözcüğün yaklaşık 306’sını doğrudan türetmiş ya da birleştirmiş olabilir.

Ataç’ın ürettiği ve bugün kullanılan Türkçe kelimelerden bazıları şöyle:

öykü
yapıt
eleştiri
günce
koşul
örneğin
görece
güldürü
etkinlik
çaba
yanıt
tutsak
katkı
toplum
eylem
özgürlük
uygarlık
akım
ayrıcalık
ayrıntı
bağnaz
beğeni
bellek
bilinç
birey
çeviri
devrim
doğal
ilke
izlenim
olanak
somut
soyut
tepki
uyak