ABD ile İran arasında Pakistan arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerde belirsizlik sürerken, mevcut ateşkesin bu hafta sona ermesi bekleniyordu. Ancak Başkan Donald Trump, Salı günü Beyaz Saray’da ulusal güvenlik ekibiyle yaptığı toplantının ardından ateşkesi uzatma kararı aldı.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada İran yönetimini “ciddi şekilde parçalanmış” olarak nitelendirdi ve “İran teklifini sunana, görüşmeler bir şekilde sonuçlanana kadar ateşkesi uzatıyorum” dedi.
Trump, bu kez önceki uzatmalardan farklı olarak yeni bir son tarih açıklamadı.
İran limanlarına abluka sürecek
Trump yönetimi yalnızca ateşkesi uzatmakla kalmadı, İran limanlarına yönelik deniz ablukasının da süreceğini duyurdu. ABD Başkanı sabah saatlerinde CNBC’ye verdiği röportajda, “Nihai anlaşma olmadan boğazı açmayacağız” ifadelerini kullandı.
Washington yönetimi, Hürmüz Boğazı ve İran limanlarına uygulanan baskının Tahran’ı anlaşmaya zorlayacağını düşünüyor.
Beyaz Saray’da kritik toplantı
Karar öncesinde Trump, Beyaz Saray’da Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Genelkurmay Başkanı Dan Caine ve CIA Direktörü John Ratcliffe ile bir araya geldi.
Toplantının ana gündemi, ateşkes sona ermeden önce İran’dan yanıt gelip gelmeyeceği ve müzakerelerin nasıl sürdürüleceğiydi.
ABD’li yetkililere göre Washington, günler önce İran’a genel çerçeve anlaşma maddelerini iletti ve yeni tur görüşmeler öncesinde ön kabul bekledi. Ancak günler geçmesine rağmen Tahran’dan hiçbir resmi dönüş olmadı.
Vance’in Pakistan ziyareti son anda iptal edildi
Bu belirsizlik sürerken, Başkan Yardımcısı Vance’in Air Force Two ile Pakistan’ın başkenti Islamabad’a gitmesi planlanıyordu. Uçak Andrews Üssü pistinde hazır bekletildi.
Ancak Beyaz Saray daha sonra gazetecilere yaptığı açıklamada, Vance’in seyahatinin iptal edildiğini duyurdu.
Pakistan tarafı son ana kadar İran’dan en azından sınırlı bir cevap alabilmek için girişimlerde bulundu. Washington yönetimi, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir’den Tahran’ı masaya döndürmesini istedi.
Washington: Sorun İran içindeki bölünme
ABD yönetimi, İran’dan cevap gelmemesinin temel nedeninin rejim içindeki görüş ayrılıkları olduğunu düşünüyor.
Yetkililere göre Tahran’da özellikle şu konularda uzlaşma yok:
• Uranyum zenginleştirme programının geleceği
• İran’ın elindeki yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokları
• Müzakere heyetine ne kadar yetki verileceği
• ABD yaptırımlarına karşı hangi tavizin isteneceği
Washington ayrıca İran’ın yeni dini lideri Hananey’in alt kadrolara net talimat verip vermediğinden emin olmadığını değerlendiriyor.
ABD kaynaklarına göre Hamaney’in güvenlik gerekçesiyle gizli tutulmasının İran iç karar alma mekanizmasını da yavaşlattığı düşünülüyor.
İran’dan sert tepki
Trump’ın açıklamaları Tahran’da olumsuz karşılandı.
İran Meclis Başkanı Ghalibaf’ın danışmanı Mahdi Mohammadi, “Trump’ın ateşkes uzatması hiçbir anlam ifade etmiyor. Kaybeden taraf şart dayatamaz. Ablukanın sürmesi bombardımandan farksızdır ve askeri karşılık gerektirir” dedi.
Bu açıklama, İran’ın abluka kaldırılmadan yeni tur görüşmelere katılmaya sıcak bakmadığını gösterdi.
Trump yeniden saldırı sinyali de verdi
Trump günün erken saatlerinde yaptığı açıklamada, yakın vadede İran’ı yeniden bombalamayı beklediğini de söylemişti. Ancak akşam saatlerinde askeri seçeneği devreye sokmak yerine diplomatik süreyi uzatma yolunu seçti.
Beyaz Saray kaynakları, Trump’ın yeni ve uzun süreli bir savaşa girmek istemediğini, ancak baskıyı da azaltmadan daha güçlü bir anlaşma hedeflediğini aktarıyor.
Temel anlaşmazlıklar sürüyor
ABD ile İran arasında hâlâ çözülmeyen başlıklar şunlar:
• İran’ın gelecekte uranyum zenginleştirme hakkı
• Mevcut nükleer stokların tasfiyesi veya devri
• ABD yaptırımlarının kaldırılma takvimi
• Bölgesel askeri faaliyetler ve füze programı
• Hürmüz Boğazı ile liman ablukasının sona ermesi
Trump yönetimi, Obama dönemindeki nükleer anlaşmaya benzer bir metne imza atmamakta kararlı görünüyor.
Yeni görüşme olabilir
ABD’li yetkililer, İran’dan olumlu işaret gelmesi halinde Pakistan’da yeni görüşmenin kısa sürede organize edilebileceğini belirtiyor. Ancak şu aşamada ne görüşmenin tarihi ne de heyetlerin katılımı netleşmiş durumda.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
