Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, Alman haber dergisi Der Spiegel’e karşı Almanya’da açtığı davada ilk aşamada önemli bir hukuki başarı elde etti.
Hamburg Eyalet Mahkemesi, Der Spiegel’in Mart ayında yayımladığı ve Vučić’i Bosna Savaşı sırasında Saraybosna kuşatması esnasında yaşandığı öne sürülen “Sarajevo Safari” olayına bağlayan bazı iddiaları tekrar etmesini ihtiyati tedbir kararıyla yasakladı.
Mahkeme kararına göre Der Spiegel, yasaklanan iddiaları yeniden yayımlaması halinde 250 bin avroya kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.
Son yıllarda Balkanlar’da en çok tartışılan savaş hikâyelerinden biri olan “Sarajevo Safari” iddiası, Bosna Savaşı sırasında bazı yabancı zenginlerin para karşılığında kuşatma altındaki Saraybosna’daki sivillere ateş ettiğini öne sürüyor. İddialar bugüne kadar çok sayıda belgesel, haber ve siyasi tartışmaya konu olmuştu.
Der Spiegel de Mart ayında yayımladığı kapsamlı haberde, Vučić’in gençlik yıllarında Bosnalı Sırp güçleriyle bağlantılı olabileceğine dair çeşitli iddialara yer vermişti.
Ancak Hamburg Mahkemesi, derginin özellikle Vučić’in genç yaşta Slavko Aleksić komutasındaki bir Çetnik gönüllü birliğinde görev yaptığı, Saraybosna’daki Yahudi Mezarlığı’nda bulunduğu ve burada sözde “insan avcılarıyla” temas kurduğu yönündeki iddiaları tekrarlamasını yasakladı.
Mahkemenin yasakladığı ifadeler arasında, aşırı milliyetçi Sırp siyasetçi Vojislav Šešelj’in geçmişte dile getirdiği suçlamaların aktarılması, Kosova Başbakanı Albin Kurti’nin Vučić’in “Sarajevo Safari”ye katılmış olabileceği yönündeki açıklamalarına yapılan atıflar ve Hırvat araştırmacı Domagoj Margetić’in ortaya koyduğu iddia edilen bazı belgeler de yer aldı.
Kararın en dikkat çekici bölümü ise mahkemenin gazetecilik standartlarına ilişkin değerlendirmesi oldu.
Mahkeme, bir şüphe haberciliğinin yayımlanabilmesi için iddiaları destekleyen asgari düzeyde kanıt bulunması gerektiğini belirtirken, haber dilinin ilgili kişiyi peşinen suçlu gösteremeyeceğini vurguladı.
Kararda şu değerlendirmeye yer verildi:
“Bir gazetecilik sunumu peşin hüküm içermemelidir. Kullanılan anlatım, ilgili kişinin kendisine yöneltilen fiili işlediğinin zaten kanıtlanmış olduğu yönünde yanlış bir izlenim yaratmamalıdır.”
Mahkeme ayrıca Der Spiegel’in Vučić’e iddialar hakkında yeterli ve kapsamlı şekilde cevap verme imkânı tanımadığını da belirtti. Karara göre, şüphe haberciliğine konu olan kişinin yalnızca görüş bildirme fırsatı bulması yeterli değil; bu görüşün dikkate alınması ve haber içinde görünür biçimde yer alması gerekiyor.
Mahkeme, haberin konusunun kamu yararı taşıdığını ve Vučić’in bir devlet başkanı olması nedeniyle toplumun bilgi edinme hakkının bulunduğunu kabul etti. Ancak bunun gazeteciyi temel habercilik yükümlülüklerinden muaf tutmadığını vurguladı.
Kararda ayrıca Der Spiegel’in kullandığı “AB üyeliğine aday Sırbistan’ın Cumhurbaşkanı Vučić, Saraybosna’daki ölümcül avın eski bir iştirakçisi mi?” şeklindeki ifadenin de okuyucuda Vučić’in sivillere yönelik saldırılara katıldığı izlenimi oluşturduğu belirtildi.
Hamburg Mahkemesi’nin kararı, “Sarajevo Safari” iddialarının doğru ya da yanlış olduğuna ilişkin nihai bir hüküm içermiyor. Ancak mahkeme, mevcut haliyle Der Spiegel’in haberinin okuyucuda Vučić’in suçluluğunun kanıtlandığı izlenimi yarattığı ve bu nedenle Alman basın hukukundaki şüphe haberciliği kurallarını ihlal ettiği sonucuna vardı.
Bosna Savaşı sırasında 1992-1995 yılları arasında Saraybosna kuşatmasında 10 binden fazla kişi hayatını kaybetmişti. Kuşatma nedeniyle Bosnalı Sırp komutan Ratko Mladić uluslararası mahkeme tarafından müebbet hapis cezasına çarptırılmıştı.
Hamburg Mahkemesi’nin kararı nihai nitelik taşımıyor ve üst mahkemelerde yeniden değerlendirilebilecek. Ancak karar, Vučić’i “Sarajevo Safari” iddialarıyla ilişkilendiren haberler hakkında şimdiye kadar verilmiş en önemli yargı kararlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
