ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026’da İran’daki askeri hedeflere yönelik ortak saldırısıyla başlayan savaş altıncı ayını geride bırakarak yedinci ayına giriyor.
Son aylarda taraflar arasında fiili ve kırılgan bir ateşkes sürerken, pazar günü yaşanan karşılıklı saldırılar çatışmaların yeniden genişleyebileceği endişesini artırdı.
ABD aylar sonra İran topraklarını yeniden vurdu
ABD güçleri pazar günü İran’ın güneyindeki Larak Adası’nda iki roket rampasını vurdu.
Bir ABD yetkilisinin verdiği bilgiye göre saldırı, İran Devrim Muhafızları mensuplarının Hürmüz Boğazı’na deniz mayını taşıyabilecek roketler fırlatmaya hazırlandığının tespit edilmesi üzerine gerçekleştirildi.
Larak Adası’na düzenlenen saldırı, Temmuz ayının sonundan bu yana İran topraklarına yönelik bilinen ilk ABD saldırısı oldu.
İran Devrim Muhafızları, saldırıda asker ve sivillerden ölen ve yaralananlar olduğunu açıkladı ve karşılık verileceğini duyurdu.
Misilleme çok geçmeden geldi.
İran, Ürdün’deki üsleri balistik füzelerle hedef aldı
İran, ABD’nin Larak Adası saldırısına karşılık olarak Ürdün’deki King Hussein ve Al-Azraq hava üslerine balistik füzeler fırlattığını açıkladı.
Devrim Muhafızları, üslerdeki teknik altyapının, bakım tesislerinin ve savaş uçaklarının bulunduğu bölümlerin hedef alındığını, saldırılarda “ağır hasar” meydana geldiğini öne sürdü.
Ürdün ordusundan yapılan açıklama ise İran’ın iddiasından farklıydı.
Ürdün ordusu, sabaha karşı ülkenin hava sahasına giren sekiz füzenin hava savunma sistemleri tarafından imha edildiğini duyurdu.
İran aynı saatlerde Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Al Minhad Hava Üssü’nü insansız hava aracıyla vurduğunu da öne sürdü.
BAE Savunma Bakanlığı bu iddiayı “asılsız” olarak nitelendirerek herhangi bir saldırının başarıya ulaşmadığını açıkladı. BAE ordusu ayrıca İran yönünden ülkeye yaklaşan bir insansız hava aracının etkisiz hale getirildiğini bildirdi.
Böylece pazar günü birkaç saat içinde İran, ABD, Ürdün ve BAE’nin dahil olduğu yeni bir askeri gerilim yaşandı.
Savaşın yeni cephesi ekonomi
Askeri gerilimin yeniden yükselmesi, Washington’ın İran’a karşı başlattığı kapsamlı ekonomik baskı harekâtından yalnızca bir hafta sonra geldi.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 24 Ağustos’ta “Operation Economic Outcast” (Ekonomik Dışlanma Operasyonu) adı verilen yeni yaptırım programının başlatıldığını açıklamıştı.
Bessent, harekâtın büyüklüğünü anlatırken İkinci Dünya Savaşı’nda Müttefiklerin Normandiya çıkarmasına verilen “D-Day” adını kullandı ve Washington’ın amacını, “İran rejimini besleyen her ekonomik damarı kesmek” sözleriyle tarif etti.
Yeni yaptırım dalgasıyla İran bağlantılı 60’tan fazla kişi, şirket ve kuruluş kara listeye alındı.
Yaptırımlar özellikle dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığı alanlarına yoğunlaşıyor.
Ancak Washington’ın planı yalnızca İranlı şirketleri hedef almakla sınırlı değil.
ABD yönetimi, İran’la ticaret yapan üçüncü ülkelerdeki şirket ve finans kuruluşlarını da İran’la ilişkilerini kesmeye zorlamayı amaçlıyor.
Bessent, bu ülkelere ve şirketlere faaliyetlerini sonlandırmaları için belirli bir süre tanındığını söyledi ancak hangi ülkelerin hedefte olduğunu ve sürenin ne zaman dolacağını açıklamadı.
ABD Hazine Bakanı, yaptırımların bir anda devreye sokulması yerine aşamalı uygulanacağını da belirterek, “Küresel finans sistemini neden havaya uçurayım ki?” dedi.
Yaptırımların asıl sınavı Çin ve Dubai
Washington’daki tartışmaların merkezinde ise yaptırımların ne ölçüde uygulanabileceği var.
Atlantic Council uzmanlarına göre yeni ekonomik harekâtın başarısını belirleyecek temel unsur, ABD’nin İran’ın dış ticaretinde önemli rol oynayan Çin’deki ve Dubai’deki şirketlere karşı yaptırımları ne kadar kararlı biçimde uygulayacağı olacak.
İran’ın petrol satışları, altın ticareti, finansal işlemleri ve yaptırımları aşmak için kullandığı şirket ağlarının önemli bölümü bu güzergâhlardan geçiyor.
Axios ise Trump yönetiminin planını ani bir ekonomik saldırıdan çok, İran ekonomisini zaman içinde sıkıştırmayı amaçlayan uzun süreli bir kampanya olarak değerlendiriyor.
Washington’ın şimdilik hedefi, İran ekonomisini bir anda çökertmekten ziyade ülkenin petrol gelirlerini, uluslararası para hareketlerini ve yaptırımları aşmak için kullandığı ticaret ağlarını giderek daraltmak.
Trump’ın paylaştığı “vurulan Kharg Adası” videosu yapay zekâ ürünü çıktı
Askeri ve ekonomik gerilime hafta sonu bir de Kharg Adası tartışması eklendi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın en önemli petrol merkezlerinden Kharg Adası’nın saldırılar sonucunda “paramparça edildiğini” gösterdiğini söylediği bir video paylaştı.
Ancak görüntülerin yapay zekâyla üretildiği ortaya çıktı.
İran Ulusal Petrol Şirketi Başkanı, Trump’ın paylaşımıyla alay ederek Kharg Adası’ndaki petrol faaliyetlerinin kesintisiz devam ettiğini söyledi.
Reuters da adada yeni bir saldırı gerçekleştirildiğine ilişkin bağımsız bir kanıt bulunmadığını bildirdi.
Kharg Adası’nın önemi, İran ekonomisindeki kritik konumundan kaynaklanıyor. Ada, savaş öncesinde İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının gerçekleştirildiği merkezdi ve 28 Şubat’ta başlayan savaşın ilk döneminde de saldırıların hedeflerinden biri olmuştu.
Hürmüz gerilimi petrol fiyatlarını yeniden yükseltti
Larak Adası’na yönelik ABD saldırısı enerji piyasalarında da hemen karşılık buldu.
Brent petrolün varil fiyatı 90 doların, Amerikan tipi WTI petrolün fiyatı ise 85 doların üzerine çıktı. Her iki petrol türünde de gün içindeki yükseliş yüzde 2’yi geçti.
Piyasaların temel endişesi Hürmüz Boğazı.
Dünya petrol ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biri olan boğazın hemen yakınındaki Larak Adası’nın hedef alınması ve İran güçlerinin bölgede deniz mayını kullanmaya hazırlandığı yönündeki Amerikan iddiası, enerji sevkiyatının yeniden aksayabileceği kaygısını artırdı.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
