Brezilya’da 25 Ekim Pazar günü yapılacak cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turu öncesinde yayımlanan son anketler, Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva ile eski Cumhurbaşkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Flávio Bolsonaro arasında başa baş bir yarış olduğunu gösteriyor.
23 Ekim Cuma akşamı TV Globo’da yapılan son televizyon tartışmasında iki aday ekonomi, hayat pahalılığı, yolsuzluk ve güvenlik konularında karşı karşıya geldi. Ancak iki saat süren tartışmanın en çok konuşulan anı, Bolsonaro’nun Lula’nın bir iş kazasında kaybettiği parmağıyla alay etmesi oldu.
“17 yaşındaydım, ya çalışacaktım ya aç kalacaktım”
Tartışmanın ilk bölümünde Bolsonaro, Lula hükümetinin vergi politikalarını eleştirirken “Bir eliyle veriyor, dokuz parmağıyla geri alıyor” dedi.
Bu sözler, Lula’nın gençliğinde metal işçisi olarak çalışırken geçirdiği kazada sol elinin serçe parmağını kaybetmesine gönderme olarak yorumlandı.
Lula, tartışmanın ilerleyen bölümünde söz alarak Bolsonaro’dan özür dilemesini istedi:
“Bana ‘dokuz parmaklı’ dedi. Bir şeyi bilmesini istiyorum: Eğer bu toplulukta çalışma dünyasının ne olduğunu bilen biri varsa, o da benim.
17 yaşındayken, çalışmamam gereken gece vardiyasında çalışırken parmağımı kaybettim. Bir milisin bana ‘dokuz parmaklı’ demesine izin vermeyeceğim.
O hayatında hiç çalışmadı, iş cüzdanı nedir bilmez. Sahip olduğu ilk iş, babasının yanında sahte bir işti. Babasıyla çalışıyordu ama Brasília’da kalıyordu.
Sen özür dilemek zorunda kalacaksın! Çünkü çalışan halk bunu görüyor.
İşçiler, bizi çalışmak istemediğimiz saatlerde çalışmaya zorlayan patronların sorumsuzluğu yüzünden kaza geçiriyor. Ben reşit değildim ve gece çalışıyordum, çünkü ya çalışacaktım ya da aç kalacaktım.
Şimdi burada, çok şüpheli bir siyasi geçmişe sahip züppenin tekinin gelip bana ‘dokuz parmaklı’ demesine izin veremem.”
Lula’nın bu sözleri tartışmanın en gergin anlarından birine neden oldu.
Bolsonaro özür diledi, ardından Lula’ya yüklendi
Flávio Bolsonaro, Lula’nın tepkisi üzerine özür diledi:
“Lula, sana dokuz parmaklı diyerek seni kırdıysam içtenlikle özür diliyorum. Gerçekten seni kırmak istemedim.”
Ancak Bolsonaro özrünün ardından Lula’ya yönelik eleştirilerini sürdürdü. Sokakta yaşayanların sayısındaki artışı, halkın borçluluğunu ve güvenlik sorunlarını gündeme getirerek Lula’nın da Brezilyalılardan özür dileyip dilemeyeceğini sordu.
Lula neden “milis” dedi?
Lula’nın Bolsonaro’ya “milis” diye seslenmesi de tartışmanın dikkat çeken bölümlerindendi.
Brezilya’da özellikle Rio de Janeiro’da faaliyet gösteren, aralarında eski ve görevdeki polislerin de bulunabildiği silahlı suç örgütlerine “milícia” adı veriliyor. Bu yapılar, bazı mahallelerde haraç toplama ve yasa dışı ekonomik faaliyetlerle ilişkilendiriliyor.
Lula’nın sözleri, Bolsonaro ailesinin bu yapılarla bağlantılı olduğu yönündeki geçmiş iddialara gönderme niteliğindeydi. Bolsonaro ise bu grupları “narkoterörist” olarak adlandıracağını söyledi.
Son anketler: Datafolha’da yüzde 50–50
23 Ekim itibarıyla yayımlanan son anketler · Geçerli oy oranları
22 Ekim’de tamamlanan ve 23 Ekim’de yayımlanan Datafolha araştırmasında Flávio Bolsonaro toplam oy niyetinde yüzde 47, Lula yüzde 46 aldı. Kararsızlar ve geçersiz oylar çıkarıldığında iki adayın oranı da yüzde 50 oldu.
Datafolha’nın 2.520 kişiyle yaptığı araştırmanın hata payı iki puan. Araştırmaya göre seçmenlerin yüzde 94’ü oy tercihine kesin olarak karar vermiş durumda; yüzde 6’sı ise kararını değiştirebileceğini söylüyor.
Diğer araştırmalar da yakın bir yarışa işaret ediyor. Quaest’te geçerli oylar yüzde 50,56 Bolsonaro, yüzde 49,44 Lula; PoderData’da yüzde 51 Bolsonaro, yüzde 49 Lula; RealTime Big Data’da ise yüzde 52 Bolsonaro, yüzde 48 Lula olarak ölçüldü. Bu farkların değerlendirilmesinde her araştırmanın hata payı dikkate alınmalı.
İlk turda Bolsonaro öndeydi
Ekim ayının başında yapılan ilk turda Flávio Bolsonaro geçerli oyların yaklaşık yüzde 47’sini, Lula ise yüzde 45’ini almıştı. Hiçbir aday yüzde 50’yi aşamadığı için seçim ikinci tura kalmıştı.
Lula dördüncü kez cumhurbaşkanı seçilmek için yarışırken, Flávio Bolsonaro babası Jair Bolsonaro’nun siyasi çizgisini temsil ediyor.
Son televizyon tartışmasında Lula, asgari ücretteki artışları, açlıkla mücadele politikalarını ve sosyal yardımları savundu. Bolsonaro ise gıda fiyatları, vergiler ve hane halkının borçluluğuna odaklandı.
Tartışmanın son bölümünde iki aday, Banco Master yolsuzluk soruşturması üzerinden de birbirlerine suçlamalar yöneltti. Lula, Bolsonaro’nun bankanın tutuklu sahibi Daniel Vorcaro ile ilişkilerini sorgularken, Bolsonaro da Lula’nın oğluyla ilgili emeklilik sistemindeki dolandırıcılık iddialarını gündeme getirdi.
Brezilya’da seçim kampanyası cumartesi günü son mitinglerle tamamlanacak. Latin Amerika’nın en büyük ekonomisini önümüzdeki dönemde kimin yöneteceği 25 Ekim Pazar günü yapılacak ikinci tur oylamada belirlenecek.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
