Aralık 2023’te Singapur’daki bir İtalyan restoranında çekilen fotoğrafta, Nvidia CEO’su Jensen Huang siyah deri ceketi ve elinde bir kadeh kırmızı şarapla görülüyor. Yanında gülümseyen kadın, Çinli yönetici Alice Huang. The New York Times’ın yayımladığı kare, ikilinin en az 2023 sonundan beri görüştüğünü gösteriyor. Aynı dönemde Alice Huang’ın yönettiği Megaspeed, ABD’nin Çin’e satışını kısıtladığı gelişmiş yapay zekâ çiplerini tedarik etmeye hazırlanıyordu.
Gazete, 15 yıllık şirket kayıtlarını inceleyerek ve Huang’ın iş çevresinden isimlerle ve hükümet yetkilileriyle görüşerek eski bir televizyon muhabirinin Güneydoğu Asya’da milyarlarca dolarlık çip alımı yapan bir şirketin başına nasıl geçtiğini araştırdı.
Televizyon muhabirliğinden Şanghay finans çevrelerine
Çince adı Huang Le olan Alice Huang, çevrim içi özgeçmişine göre dört yıl televizyon muhabirliği yaptı. Ardından HSBC’nin özel bankacılık biriminde ve Çin devletinin desteklediği yatırım bankası CITIC Securities’te çalıştı. Şirket kayıtlarında adı ilk kez 2010’da, Pekin’deki özel bir golf kulübünde tescil edilen küçük bir işletmede geçiyor. Sonraki yıllarda, hisseleri Hong Kong’da işlem görmeye başlayan Çinli bir tıbbi cihaz üreticisine yatırım yaptı.
Şanghay’daki en yakın iş ortaklarından biri, Çin finans basınının genç yaşta borsa stratejileriyle tanıdığı fon yöneticisi Kang Wei’ydi. The New York Times’a konuşan kaynaklara göre Kang, bazı yatırımcılara ve Megaspeed çalışanlarına Alice Huang’ın eşi olarak tanıtıldı. Gazete, evli olup olmadıklarını doğrulayamadı. İkilinin şirket ağı, 2020’de Çinli teknoloji devi Tencent için Şanghay’da bir yapay zekâ işlem merkezinin kurulmasına ve işletilmesine yardımcı oldu.
Devirden dört gün sonra Nvidia ortağı oldu
Washington, 2022’nin sonunda gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin’e satışına kısıtlamalar getirmeye başladı. The New York Times’ın incelediği şirket kayıtlarına göre Alice Huang, 2023’te Britanya Virjin Adaları merkezli bir şirket üzerinden Çinli çevrim içi oyun şirketi 7Road’un Singapur iştirakini satın aldı. İştirakin adı Megaspeed olarak değiştirildi. Aynı yıl şirket Singapur merkezli bir paravan şirkete devredildi. Gazeteye konuşan kaynaklar, devirden sonra da günlük operasyonları Alice Huang’ın yönettiğini söyledi.
Megaspeed, devirden dört gün sonra Nvidia’nın bulut bilişim ortağı ilan edildi. Haziran 2024’te gelişmiş Nvidia çiplerinin büyük partiler hâlinde teslimatı başladı. The New York Times’a göre şirketin Nvidia donanımı alımları 4 milyar doları aştı. Gazeteye konuşan bir kaynak, Megaspeed’in Malezya’daki iştirakinin sunucularını ve fikrî mülkiyetini Alibaba’nın bir şirketine teminat gösterdiğini ve Alibaba’nın Megaspeed’in ana müşterisi hâline geldiğini aktardı.
ABD çipleri denetledi, Singapur ithalat beyanlarını inceledi
ABD Ticaret Bakanlığı, 2024’ün sonlarında teslim edilen çiplerin yerinde olup olmadığını kontrol etmek için bir Megaspeed veri merkezine denetçi gönderdi. Bazı ekipmanların hâlâ kutularında bulunması, bunların tesiste kullanılıp kullanılmadığı konusunda şüphe doğurdu. Gazeteye konuşan bir kaynağa göre Tayvanlı yetkililer de aynı yıl ABD’nin tavsiyesi üzerine Alice Huang’ın adaya yaptığı seyahatleri izlemeye başladı.
The New York Times’ın doğruladığı fotoğraflar, Alice Huang ile Jensen Huang’ın Şanghay’da, Tayvan’da ve Kaliforniya’da bir araya geldiğini gösteriyor. Mart 2025’te Alice Huang, başka yöneticilerle birlikte Nvidia’nın Silikon Vadisi’ndeki merkezinde Jensen Huang’ı ziyaret etti. İki ay sonra Taipei’deki bir akşam yemeğinde onu yanağından öperken görüntülendi.
Singapur makamları, sahte ithalat beyanı soruşturması kapsamında 2025’te Alice Huang’ın ifadesini aldı ve bir süre ülkeden ayrılmasına izin vermedi. The New York Times’a konuşan bir kaynak, Huang’ın sahte beyanlara iştirak ettiğini gösterecek yeterli kanıt bulunamadığı için hakkındaki dosyanın kapatıldığını söyledi. Singapur makamları, Megaspeed’e yönelik incelemenin sürdüğünü bildirdi.
Nvidia soruşturmayı eski federal savcıya verdi
The New York Times, ABD’li yetkililerin Alice Huang’ın Pekin adına bilgi topladığı sonucuna vardığını ve Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı tarafından görevlendirildiğini yazdı. Çin iddiayı reddetti. Alice Huang gazetenin yorum talebine yanıt vermedi. İlişkinin ne zaman başladığı ve ABD’li yetkililerin Huang’ın ne zaman görevlendirildiğini düşündüğü belirsizliğini koruyor.
Jensen Huang, 8 Kasım’da çalışanlara gönderdiği mesajda eşine sadık kalmadığını kabul etti ve soruşturmayla işbirliği yapacağını söyledi. Mesajında Alice Huang’ın adı geçmedi. Nvidia yönetim kurulu, elindeki bilgilerin şirket sırlarının veya ABD’nin ulusal güvenliğinin tehlikeye girdiğini düşündürmediğini açıkladı. Kurulun bağımsız üyeleri, 10 Kasım’da soruşturmayı yürütmek üzere eski federal savcı Joon H. Kim’i ve çalıştığı hukuk firmasını görevlendirdi.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
