Donald Trump ile Xi Jinping arasındaki Pekin zirvesinin ilk günü yoğun diplomatik mesajlarla geçti.
Trump’ın Çin ziyaretinin ilk gününde iki lider, Pekin’deki Büyük Halk Salonu’nda düzenlenen devlet yemeğinde bir araya geldi. Xi Jinping, görüşmeler sırasında ABD-Çin ilişkilerinin “dünyanın en önemli ilişkilerinden biri” olduğunu söyledi.
Xi, “Bu ilişkiyi yürütmek zorundayız ve asla mahvetmemeliyiz” dedi.
Çin lideri ayrıca, “Dünya yeni bir yol ayrımında. Küresel sorunlara birlikte çözüm üretebilir miyiz? Dünyaya daha fazla istikrar sağlayabilir miyiz?” ifadelerini kullandı.
Trump ise Xi’ye “arkadaşım” diye hitap etti.
ABD Başkanı, “Birlikte harika bir geleceğimiz olacak. Çin’e ve yaptığınız işe büyük saygı duyuyorum. Sen büyük bir lidersin” dedi.
Trump ayrıca Xi Jinping ve eşi Peng Liyuan’ı 24 Eylül’de Beyaz Saray’a davet etti.
Çin tarafı, Trump’a verilen karşılama töreninin sembolik önemine özellikle dikkat çekti. Trump’ı havaalanında Çin Devlet Başkan Yardımcısı Han Zheng karşıladı. Bu, bugüne kadar bir ABD başkanını karşılayan en üst düzey Çinli yetkili oldu.
Al Jazeera’nın Pekin muhabiri Katrina Yu, Çin’in Trump’a “özel bir gösteri” sunduğunu ve bunun Pekin’in ilişkiye verdiği önemi gösterdiğini söyledi.
İki liderin görüşmeler sonrası ilişkileri “stratejik, yapıcı ve istikrarlı” olarak yeniden çerçeveleme konusunda uzlaştığı açıklandı. Çin Dışişleri Bakanlığı, bu yaklaşımın önümüzdeki üç yılı şekillendirmesinin hedeflendiğini belirtti.
Zirvede ticaret savaşları da önemli başlıklardan biri oldu.
Xi Jinping, “Çin’in fırsat kapısı daha da açılacak” dedi.
Trump yönetiminin Çin’den özellikle Amerikan soya fasulyesi, et ve uçak alımları konusunda yeni taahhütler beklediği belirtildi. Ayrıca iki ülke arasında ticari krizleri yönetmek için yeni bir “Ticaret Kurulu” kurulmasının da gündemde olduğu aktarıldı.
Trump’ın Pekin ziyaretine yaklaşık 30 büyük Amerikan şirketinin yöneticisi eşlik etti.
ABD ile Çin arasında geçen yıl başlayan gümrük tarifesi savaşları da görüşmelerde ele alındı. Çin, teknoloji üretiminde kritik önemdeki nadir toprak elementlerinin ihracatına kısıtlamalar getirmiş, Trump ise Çin ürünlerine yüzde 100 ek vergi tehdidinde bulunmuştu.
İki liderin geçen yıl Güney Kore’deki APEC zirvesinde vardığı ateşkes sonrası bu yaptırımların bir bölümü askıya alınmıştı.
Zirvenin en kritik başlıklarından biri ise Tayvan oldu.
Xi Jinping, Tayvan konusunun “Çin-ABD ilişkilerindeki en önemli mesele” olduğunu söyledi.
Çin lideri, Tayvan bağımsızlığı ile Tayvan Boğazı’ndaki barışın “ateşle su kadar uzlaşmaz” olduğunu belirtti.
Xi ayrıca, Tayvan meselesinin yanlış yönetilmesi halinde ABD ile Çin arasında “çatışma hatta savaş” çıkabileceği uyarısında bulundu.
Trump ise görüşme sonrası gazetecilerin Tayvan sorusunu yanıtsız bıraktı.
ABD resmî olarak “Tek Çin” politikasını tanıyor ancak aynı zamanda 1979 Tayvan İlişkileri Yasası kapsamında Tayvan’a silah desteği ve askerî işbirliği sağlıyor.
Tayvan Dışişleri Bakanlığı ise Xi’nin açıklamalarına sert yanıt verdi.
Bakanlık açıklamasında, “Bölgesel barış ve istikrara yönelik tek tehdit Pekin’dir. Çin’in Tayvan adına uluslararası alanda konuşma hakkı yoktur” denildi.
İran savaşı da zirvenin ana gündem maddelerinden biri oldu.
76’ncı gününe giren ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki kriz görüşmelerde geniş yer tuttu.
Trump ve Xi ortak açıklamada Hürmüz Boğazı’nın açık kalması gerektiği konusunda anlaştı.
İki lider ayrıca İran’ın nükleer silah sahibi olmaması gerektiğini söyledi.
ABD’li yetkililer daha önce Çin’in İran üzerindeki etkisini kullanarak Tahran’ı Hürmüz Boğazı’nı açmaya ikna etmesini istediklerini açıklamıştı.
Ancak uzmanlara göre Pekin, İran konusunda Washington’a yardım etmesi karşılığında Tayvan başta olmak üzere bazı stratejik tavizler talep edebilir.
Trump ise zirve sonrası Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda Xi Jinping’in “ABD gerileyen bir ülke” sözlerinin kendisini değil Joe Biden dönemini hedef aldığını savundu.
Trump paylaşımında, “Xi Jinping ABD’nin gerileyen bir ülke olduğunu söylerken, açık sınırlar, yüksek vergiler, suç oranları ve Biden yönetiminin verdiği zararları kastediyordu. Bu konuda yüzde 100 haklıydı” dedi.
Trump ayrıca, “İran’ın askerî olarak ezilmesi”, “rekor seviyedeki borsa” ve “18 trilyon dolarlık yatırım” sayesinde ABD’nin artık “dünyanın en sıcak ülkesi” haline geldiğini öne sürdü.
ABD Başkanı paylaşımında, “Xi bana kısa sürede elde ettiğimiz büyük başarılar için tebriklerini iletti” ifadelerini de kullandı.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
