ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack, PBS NewsHour ve Mario Nawfal’a verdiği iki yeni röportajda İsrail’in Suriye’de Türkiye’ye mesaj vermek amacıyla gerçekleştirdiği saldırının perde arkasını anlattı.
Barrack’a göre krizin en tehlikeli tarafı, İsrail’in Türkiye’ye önceden haber vermeden saldırıyı gerçekleştirmesi ve İsrail savaş uçaklarının Türkiye sınırına yaklaşık 80 kilometre kadar yaklaşmasıydı.
“Bu sorunun problemi, Türkiye’nin bunun geleceğini bilmemesi. Gerçek mesele burada. Türkiye gibi güçlü bir orduya, zorlu bir hava kuvvetine sahip bir ülkeye haber verilmeden yapılıyor. İsrail jetleri sınırlarına 80 kilometre kadar yaklaşıyor.”
Barrack, Türk ordusunun İsrail uçaklarını tespit ettiğini ve Ankara’da savaş uçaklarının havalandırılmasının değerlendirildiğini söyledi:
“Türk ordusu çok iyi. Çok güçlüler ve istihbaratları da öyle. Bu jetlerin sınırlarına doğru geldiğini görüyorlar ve amacı, yönü ya da niyeti nedir bilmiyorlarsa, ‘Kendi jetlerimizi havalandırmak zorunda kalacağız’ demeye başlıyorlar.”
Barrack’a göre kritik anda Türkiye savaş uçaklarını kaldırmadı:
“Şükür ki daha sakin kafalar o günün kritik anına hâkim oldu ve meseleyi çözdük. Ama çoğumuz için hayatımızın tamamının gözümüzün önünden geçtiği anlardan biriydi. ‘Arkadaşlar, daha iyi bir yol olmalı’ dedirten.”
“Türkler benzer koşullarda bir Rus jetini düşürmüştü”
Barrack, Mario Nawfal’a verdiği röportajda İsrail’in Türkiye’ye önceden haber vermemesinin arkasında daha ileri bir ihtimal bulunabileceğini de söyledi:
“Size varsayımsal teorileri anlatayım. Birincisi, İsraillilerin Türkleri kışkırttığı. Hatırlarsanız, Türkler benzer koşullar altında bir Rus jetini düşürmüştü, değil mi? Bildirim yapılmadan, bir anlaşma olmadan sınırda jetler konuşlandırmak çok tehlikeli bir oyun.”
Barrack’ın sözünü ettiği olay 24 Kasım 2015’te yaşanmış, Türk F-16’ları Suriye sınırında hava sahasını ihlal ettiği gerekçesiyle Rusya’ya ait Su-24 savaş uçağını düşürmüştü.
Barrack, İsrail’in Türkiye’yi bilinçli olarak askeri karşılığa yöneltmiş olabileceğini bir kez daha vurguladı:
“Bir teori, sadece Türkiye’yi kışkırtıyorlardı. Bu çok agresif, ama belki seçim öncesi iyi karşılanacak bir kavram. Bu bir teori.”
“Onlar saldırgan değil”
Barrack, Türkiye’deki karar alma mekanizmasının İsrail’le askeri çatışmadan kaçınmaya çalıştığını söyledi:
“Biliyorum ki Türkler — istihbarat ajansları, hiyerarşileri, dışişleri bakanları, cumhurbaşkanı, istihbarat başkanı — hepsi temkinliliğe odaklanmış durumda. Gerçekten öyle. Bu bir gerçek. Onlar saldırgan değil.”
“İsrail’le herhangi bir kinetik veya düşmanca ilişkiye girmekten ya da saldırmaktan ilgi duymuyorlar. Bu bölge için iyi değil. Onlar için de iyi değil.”
“Türkiye yeni ve güçlü bir döneme giriyor”
Barrack, Türkiye’nin yükselen bölgesel gücünün çevresinde tedirginlik yarattığını da söyledi:
“Türkiye, herkesi tedirgin eden yeni ve güçlü bir döneme giriyor, ancak bu Türkiye için harika bir şey.”
Türkiye’yi şöyle tarif etti:
“Bir merkez olarak, Arap olmayan, gerçekten işleyen, nazik, sevgi dolu bir İslam ülkesi. Etrafında sekiz ülke ve dört deniz var. Bir taraftan Orta Asya’ya, diğer taraftan Hazar’a ve Akdeniz’e uzanıyor. Coğrafi konumu itibarıyla tehditkâr görünüyor.”
İsrail’e Türkiye ile konuşma çağrısı
Barrack, PBS NewsHour röportajında İsrail’in Türkiye’ye yönelik sürpriz askeri eylemler yerine Ankara ile doğrudan ya da arka kanallardan konuşması gerektiğini söyledi:
“İsrail akıllı. Dünyanın en iyi istihbarat örgütlerinden birine sahip. Hepimiz onlara büyük saygı duyuyoruz. Ayrıca onların bir seçim döngüsünde olduklarını, karşılaştıkları bu tür talihsiz sorunların bütün bu konularda irrasyonel yargılara yol açabileceğini anlıyoruz.”
“Bununla başa çıkmanın yolu, bağımsız eylem almak yerine Türkiye ile arka kanaldan veya ön kanaldan bir tartışma yapmak.”
Barrack, ABD’nin yaklaşımını ise şöyle özetledi:
“Bütün bunlara cevap, ateşi düşürmek, diyaloğu artırmak ve bu ani kinetik eylemlerden kaçınmaktır.”
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
