Yalım Eralp
12 Ada Meselesi
Belirli bir konuyu tartışırken zamanın koşullarına da bakmak gerekir. Türkiye’ye yapılan adalar önerisi büyük ölçüde ciddiyetten yoksun. Üstelik harbin galipleri arasında bu konuda mutabakat da yoktu. Hükümet, boğazlar konusunda olası Sovyet taleplerinden endişeli idi. Yunanistan harbe girmiş ve Alman işgaline uğramıştı. ABD ve İngiltere’nin gözünde 'mağdur' idi. Bu bakımdan adalar konusunda bize nazaran avantajlı konumdaydı. Ancak adalar konusunda açıkça ilgisiz olduğumuzu hemen ilan etmek doğru muydu? Benim tereddütlerim bu konuda.
Yalım Eralp: “BRICS’e yapılan başvuru, 1950’den beri yüzümüzü çevirdiğimiz Batı’dan bir uzaklaştığımızı gösteriyor.”
Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor’da bu hafta: Şimdi Etiyopyalı, Mısırlı bir grupla beraber olacağız. Peki, BRICS’in amacı nedir? Batı’nın sistemini bozmak. Her memnuniyetsizlik yön değiştirmeye yol açacaksa, Türkiye’nin sıkıntısı çok büyük olur. Bu itibarla, bu adım, 1950’den beri yüzümüzü çevirdiğimiz Batı’dan bir ölçüde yüzümüzü başka yöne çevirmek demektir. Her ne kadar “Biz köprüyüz” desek de, Allah aşkına, Türkiye’nin köprülüğüne kim ihtiyaç duyuyor? Bunlar içi boş laflar.
Yalım Eralp: Sisi ile Doğu Akdeniz deniz bölgeleri meselesi konuşulacak
Yalım Eralp ile Dünya Dönyor’da bu hafta: “Mısır Devlet Başkanı Sisi'nin Türkiye ziyareti 4 Eylül'de gerçekleşecek. Şimdi, Sisi ile neden aramızı düzeltmek istiyoruz? Bu, Doğu Akdeniz'deki deniz bölgelerinin paylaşımıyla ilgili. Biliyorsunuz, Mısır ve Yunanistan bir anlaşma yaptı. Biz de Libya ile anlaşma yaptık. Aslında her iki anlaşma da devletler hukuku bakımından geçerli değil. Çünkü anlaşmalar birbirini kesiyor ve taraflar arasında anlaşma olmadan deniz hukuku sözleşmesine göre bunların hukuki geçerliliği yok.
Azerbaycan artık Putin’in Kafkaslarda gidebildiği tek ülke
Gürcistan ve Ermenistan, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin statüsünü kabul etti. Mahkemenin Putin hakkında yakalama kararı var. O iki ülkeye gidemiyor. Geriye Azerbaycan kaldı. Azeriler dengeli politika izlemeye çalışıyor. Üstelik Azerbaycan fosil yakıt zengini. Putin’in Azerbaycan ziyaretinde Hindistan, İran, Azerbaycan, Hazar Denizi, Rusya rotalı bir koridor ortaya çıktı. Rusya uzun zamandır bunu amaçlıyordu. Bu, Batı yaptırımlarından kaçış yolu.
Yalım Eralp: “Sinn Féin – İrlanda örneğinde olduğu gibi Hamas da bu işin bir parçası olacak”
Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor’da bu hafta: “Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın konuşmasından anladığım kadarıyla artık Gazze ve Filistin otoritesi arasındaki ayrımı sona erdirmek istiyor. Yani, Filistin'i bütünleştirmek istiyor. Bana göre, sonunda Sinn Féin, İrlanda örneğinde olduğu gibi, Hamas da bu işin bir parçası olacak. Tabii sivil olarak. Ateşkes görüşmeleri yılan hikayesine döndü. Biden, "yaklaştık, geliyoruz, oluyor" gibi laflar ediyor, ama ortada bir şey yok. Herkes sıkıldı, umudunu da yitirmiş vaziyette.”
Olimpiyatların ardından
Olimpiyatlara katılan kadın sporcularımız erkeklerimizden daha başarılı. Hele filenin sultanları. Lütfen onlarla ve özellikle Ebrar ile uğraşmayın. Onlar uluslararası planda adımızı duyuruyor.
Bu olimpiyatlarda dikkatimi çeken şey özellikle Kuzey Avrupa ülkelerinde siyahi sporcuların o ülkelerce çok iyi kabul görmesi. Sporun siyahı - beyazı olamaz. Ayrıca, sporcularda kadın-erkek eşitliğine dikkat edilmiş. Tabii, kadınların kıyafetleri ile uğraşan yok ! Olimpiyatlar bizde yapılacak olsa kadın kıyafeti sorununu dünya görecek !
Teknoloji başa bela mı?
Teknoloji 20 ve özellikle 21’nci asırda akıl almaz bir hızla gelişti ve gelişmeye devam ediyor. Benim neslim ve bilhassa ben bu gelişmelerin çok gerisinde...
Yalım Eralp: Olimpiyatların Türkiye’de yapılmasına karşıyım. Kim olimpiyatları yaptıysa, ciddi ekonomik krize girdi
Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor’da bu hafta: Paris Olimpiyatları’nın açılışı çok görkemli oldu. Türkiye de olimpiyatları kendi ülkesinde yapmak istiyor. Ben olimpiyatların Türkiye'de yapılmasına karşıyım. Kim olimpiyatları yaptıysa, Amerika hariç (çünkü orada şirketlerin parası söz konusu), ciddi ekonomik krize girdi. İspanya girdi, İtalya girdi, Yunanistan girdi, İngiltere bir ölçüde girdi. Yani bu çok pahalı bir iş. Getirisi, götürüsünden daha mı fazla bilmiyorum. Ama Fransa ekonomisi bundan çok ciddi etkilenecek diye düşünüyorum.
Yalım Eralp: Erdoğan’ın Abbas’a çıkışının sebebi, Hamas-El Fetih yakınlaşmasının Çin’de yapılması
Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor’da bu hafta: “El Fetih ile Hamas arasındaki yakınlaşmayı bir Uzak Doğu ülkesi, Çin sağladı. Çin, dünyaya kendi vizyonunu koymak istiyor. Biz “Orta Doğu bizden sorulur” diyorduk. Sayın Cumhurbaşkanı’nın Abbas'a çıkışının sebebi, bu yakınlaşmanın Çin'de sağlanması. Türkiye Orta Doğu ülkesi, Çin Uzak Doğu ülkesi. Bu, Türkiye bakımından biraz acayip kaçtı.”
Meslek hayatıma Kıbrıs dairesinde başlamıştım, 35 yıl önce emekli oldum hala Kıbrıs meselesi var
Yıllarca önce rahmetli Denktaş’ın avukatı sadece elden dağıtılan ve bakan rahmetli İlter Türkmen, Mehmet Ali Birand ve benim için “Şarlatanlar” başlıklı bir kitap yayınlamıştı. Dava ettim ve kazandım. Bunun için yıllarca önce KKTC’ye gittiğimde bir dağa “bizi kurtarıcıdan kurtarın” yazılmıştı. Meslek hayatıma Kıbrıs dairesinde başlamıştım. Bu beni çok yaralamıştı.
Yalım Eralp: “Biden’ın adaylıktan çekilmesi yetmez. Başkanlıktan da çekilip Harris’i koltuğa oturtması lazım”
Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor’da bu hafta: “Kamala Harris Kaliforniya başsavcılığı yapmış, cerbezeli birisi, sempatik birisi. Biden'in adaylıktan çekilmesi yetmez. Başkanlıktan da çekilip Kamala Harris'i cumhurbaşkanlığına oturtması lazım. Bu Kamala Harris'e daha büyük bir görünüm sağlar, elini kuvvetlendirir.”
Eşek ile Fil arasında sıkışmak
Amerikan siyasetinde 18’inci asırda Demokrat Partinin sembolü eşek ve gene aynı asırda Cumhuriyetçilerin sembolü fil olarak seçilmiş. Amerikan seçimleri bütün dünyayı etkiliyor. Amerikan halkı bu seçimde eşek ile fil arasında sıkışmış durumda.
Yalım Eralp: “Amerikan toplumu hasta bir topluma dönüştü”
Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor’da bu hafta: “Eski ABD Başkanı Trump’a yapılan suikast girişimi adeta Amerika’da bir gelenek haline gelmek üzere. Kennedy ve Lincoln öldürüldü; Reagan’a ve Trump’a teşebbüs yapıldı. Yani Amerikan toplumu, bana kalırsa, hasta bir topluma dönüştü. Avrupa demokrasisinin Amerikan demokrasisinden çok daha sağlam olduğu ortaya çıkıyor. Evet, zor ama sağlam.”
BRICS, NATO ve Türkiye
Türkiye bir gün BRICS’e üye olursa ilk kez bir NATO üyesi ülke dünyadaki mevcut sisteme kafa tutan ülkelerle beraber hareket etme iradesini göstermiş olacak. Türkiye Batı’ya birçok alanda kızıyor. Ama bir Batı örgütü olan NATO’ya da bağlıyız. İki yıl sonra toplantı Türkiye’de yapılacak. Altında imzamız olan son NATO zirve bildirisi ile bizim tutumlarımız arasında nüanslar ve zaman zaman ciddi farlılıklar var.
Yalım Eralp: “Fransa’da parlamenter sistem başlıyor”
Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor’da bu hafta: “Bir yorumcu çok haklı olarak artık 'Fransa'da parlamenter sistem başlıyor' dedi. Doğru. Çünkü Macron, parlamentoyla çalışmak zorunda. Önümüzdeki haftalarda bir uzlaşı Başbakan’ı seçmek durumunda. Dün ortaya eski Cumhurbaşkanı, sosyalist François Hollande’nin ismi atıldı. Mevcut Başbakan Gabriel Attal, 'Macron, seçimleri ilan ederken bana sormadı' dedi. Yani aralarında bir anlaşmazlık var. Fransa halkı Fransız kaldı tabiri caizse.”
Ekümeniklik meselesi
Katoliklik ve Ortodoksluk arasındaki fark nedeniyle, Patrik Papa gibi olamaz. Yani Birinci Bartholomeos'un ekümenliği, El-Ezher rektörünün kendini halife ilan etmeye kalkması gibi bir şey. Bakalım bir gün bu korkuları aşabilecek miyiz?
Yalım Eralp: “Suriye ve Türkiye ilişkilerinde önemli bir adım atılacak gibi. Perdeyi Rusya’nın desteğiyle Esad açtı”
Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor’da bu hafta: “Suriye ve Türkiye ilişkilerinde önemli bir adım atılacak gibi. Perdeyi Rusya'nın desteğiyle Esad açtı. Erdoğan “Niye eskisi gibi olmayalım” dedi. Gazze’de Biden bastırıyor veya bastırmıyor olsa da Netanyahu fazla aldırmıyor. Sanki Netanyahu Trump’ın başkanlığını bekliyor gibi.”
Yine ve yeni Adalar Meselesi
Adalar için kara belediyelerinden farklı yasal bir statü gerek. Birçok çağdaş ülke böyle yapıyor. Adalar ile mesela Bala ilçesinin statüleri farklı olmalı. “Adalar sadece yürüyüş içindir” diyenlere cevabım: 85 yaşında bana adada yer yok mu? 24 yıldır adaya kayıtlıyım ben. Protesto edelim; ama resmin tamamını da görelim. 40 yıl önce adalar şöyle idi böyle idi diye hayıflanmak gereksiz.
Yalım Eralp: “Rusya, Batı’da düşünüldüğü gibi tek başına değil”
Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor: “Putin Kuzey Kore’deydi. Rusya, bir nevi NATO'ya paralel olarak Rusya, Kuzey Kore ve Çin arasında bir birlik oluşturmak istiyor. Buna bir de Vietnam katılıyor. Ancak Rusya, Batı'da düşünüldüğü gibi tek başına değil. Güney Küre ülkeleri Rusya'ya sempati besliyor. Bu ülkeler arasında Hindistan ve Vietnam var. Tabii İran da büyük bir silah tedarikçisi... Rus ekonomisi, bütün yaptırımlara rağmen sağlam çıktı. Zorlandı, doğru. Ama siyasal alanda da büyük bir yalnızlığa düşmüş değil.”
“Avrupa’daki aşırı sağ başka türlü seçim kazanamayacağını anlayınca kendini törpülemeye başladı”
Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor’da bu hafta: “Avrupa'daki aşırı sağ kendini yavaş yavaş törpülemeye başladı. Başka türlü seçim kazanamayacağı kanaatinde. Fransa'da Le Pen'e karşı herkes birleşti. Dikkati çeken başka bir nokta, herkes genç yüzleri öne sürüyor; Gerek Macron tarafı, gerek Le Pen tarafı. "Avrupa Birliği çöküyor, bitti" demek aşırı bir görüş.
ABD, Tayvan için “Ich bin ein Berliner” diyebilecek mi?
1961 yılında Berlin’e giden ABD Başkanı Kennedy Batı’nın taviz vermeyeceğinin altını çizmek için meydanda yaptığı konuşmada “Ich bin ein Berliner” (Ben de Berlinliyim) diyerek Sovyetlere mesaj verdi. Tayvan’ı ve Amerika’yı bekleyen esas tehlike Berlin örneği. Ancak, ABD, Berlin’de olduğu gibi avantajlı durumda değil. ABD Tayvan’ı Çin’in parçası olarak kabul etmiş. Batı Berlin öyle değildi.
Yalım Eralp: “Adalet Divanı’ndaki İsrailli hakim soykırım kararının çıkacağını anlayınca istifa etti”
Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor’da bu hafta: Avrupa Parlamentosu seçimlerinde sağ ve aşırı sağ partiler zafer kazandı; Modi ise beklenildiği kadar büyük bir zafer elde edemedi. Müttefikleriyle ortak olarak iktidar oluyor ancak beklenen zafer gelmedi. Hintliler, Modi'nin Hindistan'ı Hinduların ülkesi yapma isteğine karşı muhalefete oy verdiler. İsrail'in Adalet Divanı'na gönderdiği hakim Barak istifa etti. Bu istifanın büyük bir önemi var. Saygın bir hukukçu olan hakim, soykırım kararı çıkacağını anladı ve İsrail'i temsilen soykırım değildir demek istemedi. İsrail, dört rehineyi kurtardıktan sonra ateşkes kararını kabul etmesi zorlaştı.
Siyaset ve terör: Begin, Arafat, Mandela, Hamas…
Eski İsrail Başbakanı Menachim Begin, silahlı Irgun örgütünün lideri idi. Arafat’a uzun yıllar terörist dendi. Mandela, ABD’nin terörist listesindeydi. Şimdi milletvekili olan IRA liderlerine de terörist deniyordu. Dünyanın birçok bölgesinde terör örgütleri sonradan siyasetin bir parçası olmuşlardır. Hamas da Filistin devleti kurulduğunda askeri kanadını lağvedeceğini açıkladı.
“Modi ülkeyi Hindu ülkesi yapmak, seküler Hindistan’dan uzaklaşmak istiyor”
Yalım Eralp ile Dünya Dönüyorda bu hafta: Hindistan'da, beklenildiği gibi Modi kazandı. Modi Hindistan'ı Hindu ülkesi yapmak, yani seküler bir Hindistan'dan uzaklaşmak istiyor
Uluslararası Mahkemeler uluslararası düzeni korumaya çalışıyor
Amerika’nın İsrail’e yapamadığı baskıyı uluslararası mahkemeler yapıyor. Uluslararası Divan İsrail’e, Refah’a saldırıyı durdur dedi. Amerika , mahkemelerin kararına içten içe memnun olabilir. Eğer böyle ise o zaman ABD açıklamaları daha dikkatli olmalı. Yoksa kendi kurduğu uluslararası düzeni yıkma konusunda Çin ve Rusya’ya yardım etmiş olur. Düzen bozuldu; tamire ihtiyaç var.
Macron ve Avrupa savunması
Avrupa’nın ABD’den farklı ama tamamen bağımsız olmayan savunma ve güvenlik arayışı yeni değildir. Daha sonra ölüme terk edilen Batı Avrupa Birliği bunun en somut...
Yalım Eralp: “Azerbaycan nerede? Yeni Kaledonya nerede?”
Yalım Eralp ile Dünya Dönüyor’da bu hafta: Yeni Kaledonya'da büyük isyanlar çıktı. İsyanın sebebi yeni seçim kanun taslağında yerli olmayan halka da oy verme hakkı tanınıyor. Dolayısıyla yerlilerin politikada ağırlığı azalıyor. Geçen sene yeni Kaledonya'nın bağımsızlık isteyenleri Bakü'de bir toplantı yapmışlar. Fransa, bu olayların arkasında Azerbaycan'ı görüyor. Azerbaycan nerede? Yeni Kaledonya nerede?
Dış politika ve kültür
Dış politikayı etkileyen ve değiştirilmesi kolay olmayan bir unsur daha vardır. Çoğu kez dikkate alınmaz. Bu da kültürdür. Kültürden kasıt piyanist veya kemancı teatisi değildir. İlahiyatçı Paul Tillich’egöre kültürün temelinde din yatar. Gerçekten, insanların ve toplumların davranışlarında din ve yarattığı adetler etkili olmaktadır
Yalım Eralp İle Dünya Dönüyor: “Netanyahu, kendisiyle birlikte birçok devlet adamını aşağıya çekti”
Yalım Eralp İle Dünya Dönüyor’da bu hafta: “Netanyahu'nun amacı iktidarda kalmak; bu yüzden ateşkes tekliflerini torpiliyor. Biden, seçimler dolayısıyla Trump ile Netanyahu arasında sıkışmış vaziyette. Amerika’ın eleştirileri artıyor. Doğru. Ancak, bunlar oldukça utangaç eleştiriler. Çıkan rapora baktığınızda, “galiba yapmış olabilir veya yapabilir” gibi ifadeler var.”
Gözetleyen var. Devletler zorda: Halklar izlenen politikaları protesto ediyor
Amerikan üniversiteleri kaynıyor. Bir ankete göre Demokratların (%77), Bağımsızların (%69) ve Cumhuriyetçilerin (%56) çoğunluğu, seçmenlerin yaklaşık üçte ikisi (%67) ABD'nin Gazze'de kalıcı ateşkes ve şiddetin azaltılması çağrısını destekliyor. Halk ile yönetim arasındaki makas açılmış gibi. Özellikle, ruhu henüz saf gençlerle yönetimler arasında… Devletler kural ve yasalarla yönetilir. Ancak, hukukun temelinde vicdan yatar. Kurallar vicdanları rahatsız ediyorsa halklar buna isyan eder. Mahkeme kararları da sadece hukuk değil vicdana da dayanmalı.