ANALİZ – Macron tarihi tarihçilere bıraktı, sonra da gidip özür diledi

Macron, Ruanda’ya gitti, 1994’teki soykırımda Fransa’nın rolü nedeniyle üzüntülerini bildirdi ve af diledi. Macron’un ziyareti 2019 yılında devletin gizli arşivlerine girmelerine izin verdiği 15 tarihçiden oluşan bir komisyonun çalışmasının sonucu. Mart ayında raporunu Macron’a teslim eden komisyon, Fransa’nın soykırımda ağır sorumluluğunun olduğunu kabul etti. Rapora göre bu sonuç dönemin Cumhurbaşkanı Mitterand’ın “kolonyal zihniyeti”nin yol açtığı “körleşme”den kaynaklanıyordu.

Macron, 2019 yılında 15 tarihçiden oluşan bir komisyon kurarak, tarihçilerin devletin gizli arşivlerine erişimini sağladı. Komisyon’un 26 Mart Cuma günü Elysee Sarayı’nda Macron’a teslim ettiği rapor, internette yayımlandı. Rapora göre, Afrika’da nüfuzunu kaybetme korkusuyla ve kıta halkına sömürgeci bakış açısıyla kör olan Fransa, Ruanda’daki 1994 soykırımından sorumlu olan “ırkçı, yozlaşmış ve şiddet içeren rejim” ile çalışmayı tek çözüm olarak gördü.

Macintosh HD:Users:yildirayogur:Desktop:Ekran Resmi 2021-05-27 17.36.22.png
Komisyon Başkanı Vincent Duclert, tarihçilerin raporunu Macron’a sunarken.

Komisyon Başkanı Vincent Duclert’e göre, Fransa Cumhurbaşkanı Mitterand gerçeklikle bağlarını koparmış bir politika izleyerek, “ırkçı, yozlaşmış ve şiddet içeren rejimine” rağmen, Ruanda’nın uzun süredir başkanlığını yürüten Hutu kökenli Juvenal Habyarimana ile “güçlü, kişisel ve doğrudan bir ilişki” sürdürdü.

Mitterrand ve yakın çevresi, Habyarimana ve Hutuların, aynı zamanda Burundi ve o zamanlar Zaire olarak bilinen Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ni de içeren Fransızca konuşulan blokta kilit müttefikler olduğuna inanıyorlardı. İngilizce konuşulan Uganda’da sürgünde bulunan Paul Kagame (Kagame 2000 yılından bu yana Ruanda Devlet Başkanlığı görevini yürütüyor) ve diğer Tutsi liderlerini, bölgeye yönelik bir Amerikan girişiminin müttefiki olarak görüyorlardı. Ülkenin etnik yapısına tamamen kolonyal bakış açısıyla yaklaşarak, soykırım hazırlıklarını zamanında görüp, engelleyemediler.

Duclert, buna somut  bir örnek olarak Ruanda’ya Belçika kolonyal rejiminden miras kalan ve etnik köken belirten kimlik kartı uygulamasının önlenememesini gösteriyor. Mitterand’ın ırkçı rejime yaptığı askeri yardımı, birkaç yıl sonra soykırım sırasında kimlik kontrolleri yapılırken Tutsileri yok etmede etkili bir araç olarak kullanılacak olan etnik köken işaretli kimlik kartlarının iptali şartına bağlamayı bile akıl edemediğini belirtiyor. Mitterand’ın sömürgeci zihniyeti nedeniyle entelektüel iflasının Fransa’nın soykırımdaki “ezici sorumluluğunda’ merkezi rol oynadığını ortaya koyan raporda, “Fransa, Tutsilerin soykırımının suç ortağı mı?  Bununla bir soykırım operasyonuna katılma isteğini kastediyorsak, incelenen arşivlerdeki hiçbir şey bunu göstermiyor” ifadesi yer aldı.

Macintosh HD:Users:yildirayogur:Desktop:Firefox_Screenshot_2021-03-29T15-22-05.367Z-e1617032170490-732x419.png
Mitterand, Ruanda’nın Hutu başkanı Juvenal Habyarimana ile ilişkilerini son ana kadar sürdürdü.

Rapora göre; Ruanda’daki Hutu hükümeti Tutsileri soykırıma uğratmaya hazırlanırken; Fransa, bunun farkına varmadan Ruanda hükümetini bölgedeki nüfuz alanında önemli bir müttefik olarak görmeye devam etti ve nedenleri kendi doğrudan eylemlerinden kaynaklanmayan bir imparatorluk yenilgisi yaşadı.

Macron, Fransa’nın sömürgeci geçmişiyle yüzleşmek amacıyla Cezayir Bağımsızlık Savaşı dönemine ait devlet arşivlerini de tarihçilere açtı. Fransa Cumhurbaşkanı, Cezayir komisyonu raporunun tavsiyeleri doğrultusunda sembolik jestlerde bulundu ancak Cezayir’den özür dilemedi. Cezayirli lider Ali Boumendjel’in ailesini Elysee Sarayı’nda kabul ederek, Boumendjel’in 1957’de Fransız ordusu tarafından “işkenceyle suikasta kurban gittiğini” Fransa adına tanıdı. Macron, “Cezayir savaşı sırasında kimsenin işlediği hiçbir suç, zulüm affedilemez veya gizlenemez” dedi. Macron’un bu girişimi Boumendjel’in ailesini memnun etse de Fransa’nın sömürgeci geçmişini siyasi malzeme konusu yapan Cezayir hükümetini tatmin etmedi.

Macintosh HD:Users:yildirayogur:Desktop:1200x680_benjamin_stora_remet_a_emmanuel_macron_un_rapport_sur_les_questions_memorielles_portant_sur_la_colonisation_et_la_guerre_dalgerie_au_palais_de_lelysee_le_20_janvier_2021.jpg

Macron, Fransa’nın işkenceyle öldürdüğü Cezayirli lider Ali Boumendjel’in ailesini Elysee Sarayı’nda kabul etmişti.

Önceki İçerikMacron’dan Ruanda’da soykırım özrü: “Sorumluluklarımızı tanımaya geldim”
Sonraki İçerikSuriye’de Esad yüzde 95 ile zafer ilan etti