Ermenistan yarın son yılların en kritik seçimlerinden biri için sandık başına gidiyor.
Yaklaşık üç milyon nüfuslu Güney Kafkasya ülkesindeki seçim, yalnızca Başbakan Nikol Paşinyan’ın iktidarını koruyup koruyamayacağını değil, Ermenistan’ın Rusya ile Avrupa arasında hangi yöne ilerleyeceğini de belirleyecek.
2018’de iktidara gelen Paşinyan, son yıllarda ülkesini Moskova’dan uzaklaştırıp Batı’ya yaklaştıran bir dış politika izledi.
Ermenistan parlamentosunda Avrupa Birliği’ne üyelik sürecini başlatan yasa kabul edildi. Erivan yönetimi, Azerbaycan’la barış görüşmelerini hızlandırdı. ABD arabuluculuğunda ilerleyen süreç, ABD Başkanı Donald Trump’ın da desteğini aldı.
Paşinyan ayrıca bu yıl başkent Erivan’da Avrupa Birliği liderleri ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin katıldığı geniş kapsamlı bir zirveye ev sahipliği yaptı.
Paşinyan’ın muhalifleri, Başbakan’ı Karabağ’dan vazgeçmekle ve Azerbaycan’a fazla taviz vermekle suçluyor. Özellikle Azerbaycan’da tutuklu bulunan eski Karabağ liderlerinin serbest bırakılması için yeterince çaba göstermediği eleştirisi muhalefetin en güçlü argümanlarından biri.
Azerbaycan’la barış anlaşması da Ermeni toplumunu ikiye bölmüş durumda. Son anketlerden birinde anlaşmaya destek yüzde 44, karşı çıkanların oranı ise yüzde 41 olarak ölçüldü.
Muhalefet Rusya’ya dönüş istiyor
Paşinyan’ın karşısındaki muhalefet parçalı olsa da ortak noktası Moskova ile ilişkilerin yeniden güçlendirilmesi.
Eski cumhurbaşkanları Robert Koçaryan ve Serj Sarkisyan’ın liderlik ettiği bloklar, Ermenistan’ın güvenliğinin ancak Rusya ile askeri ve ekonomik ilişkilerin yeniden derinleştirilmesiyle sağlanabileceğini savunuyor.
Seçimin en dikkat çekici aktörlerinden biri ise servetini Rusya’da kazanan milyarder iş insanı Samvel Karapetyan.
Karapetyan, hükümeti devirmeye yönelik komplo hazırlamakla suçlanıyor ve ev hapsinde bulunuyor. Seçim kampanyasını ise yeğeni üzerinden yürütüyor.
Son anketlere göre Paşinyan’ın Sivil Sözleşme Partisi yüzde 40 ile önde.
Muhalefet partileri birlikte hareket edebilse Paşinyan’a yaklaşabilecek bir oy potansiyeline sahip. Fakat bölünmüşlük, Paşinyan’ın en büyük avantajı olarak görülüyor.
Rusya’dan seçim öncesi ambargo
Seçim sürecine damga vuran en önemli gelişme ise Moskova’nın ekonomik hamleleri oldu.
Rusya son iki hafta içinde Ermenistan’dan ithal edilen konyağa, maden suyuna, çiçeklere, çileğe, taze sebze ve meyvelere yönelik kısıtlamalar getirdi.
Moskova bu kararları teknik ve sağlık gerekçeleriyle açıklarken, Erivan’da birçok uzman zamanlamanın tesadüf olmadığı görüşünde.
Çünkü Rusya, Ermenistan’ın açık ara en büyük ticaret ortağı. 2025 yılında Ermenistan’ın toplam dış ticaretinin yaklaşık yüzde 36’sı Rusya ile yapıldı.
Kısıtlamaların hedef aldığı ürünler de Ermenistan’ın en görünür ihracat kalemleri arasında yer alıyor.
Konyak ve maden suyu sembolik ürünler
Ermeni konyağı Sovyet döneminden bu yana Rusya pazarında güçlü bir marka değerine sahip. Üretimin önemli bir kısmı Rusya’ya satılıyor.
Maden suyu da aynı şekilde Rusya’daki marketlerde yaygın biçimde bulunan Ermeni ürünleri arasında.
Bu nedenle konyağın ve maden suyunun hedef alınması Erivan’da yalnızca ekonomik değil, sembolik bir hamle olarak da değerlendiriliyor.
Rusya’nın mesajı açık: Ermenistan Avrupa’ya yönelirse, Moskova ülke ekonomisinin hassas damarlarını sıkıştırabilir.
Çiçek ve çilek üreticileri de vuruldu
Kısıtlamalar yalnızca içecek sektörünü değil tarımı da etkiledi.
Ermenistan’dan Rusya’ya gönderilen çiçekler ve çilekler için de yeni engeller getirildi. Özellikle kesme çiçek üretimi son yıllarda büyüyen sektörlerden biri haline gelmişti ve üreticiler için Rusya temel pazar niteliğindeydi.
Taze meyve ve sebze ihracatının da engellenmesi, seçim öncesi Rusya’nın ekonomik baskısını toplumun daha geniş kesimlerine hissettirdi.
Putin: AB yolu ekonomik bedel getirir
Ticari kısıtlamaların öncesinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’den açık uyarı gelmişti.
Putin geçen ay yaptığı açıklamada, Ermenistan’ın Avrupa Birliği’ne yönelmesinin ekonomik sonuçları olacağını söyledi.
Rus lider, Ukrayna’daki krizin de Avrupa Birliği üyeliği hedefiyle başladığını öne sürerek Erivan’a dolaylı bir mesaj verdi.
Putin ayrıca Ermenistan’ın Avrupa Birliği ile Rusya liderliğindeki Avrasya Ekonomik Birliği arasında bir tercih yapması gerektiğini savundu.
Paşinyan ise bu tartışmaya daha temkinli yaklaştı. Ermenistan’ın henüz AB aday statüsüne bile sahip olmadığını hatırlatan Başbakan, Avrupa Birliği ile Avrasya Ekonomik Birliği arasında bugünkü tercihin teorik olduğunu söyledi.
Paşinyan, “Bu tercih kaçınılmaz hale gelene kadar Avrasya Ekonomik Birliği içinde çalışmaya devam edeceğiz” mesajı verdi.
Rusya’nın elindeki en güçlü koz ekonomi
Ermenistan son yıllarda askeri alımlarında Rusya’ya bağımlılığını büyük ölçüde azalttı.
Ülkenin savunma ithalatının çok büyük kısmı artık Hindistan, Fransa, Çin ve diğer ülkelerden karşılanıyor.
Bu nedenle uzmanlara göre Moskova’nın Ermenistan üzerindeki en etkili baskı aracı artık askeri değil ekonomik.
Rusya yalnızca Ermenistan’ın en büyük ticaret ortağı değil, aynı zamanda ülkeye doğalgazı Avrupa fiyatlarının çok altında satan ülke.
Moskova Erivan’a doğalgazı bin metreküp başına 177,5 dolardan verirken, Avrupa piyasalarındaki fiyatların bunun çok üzerinde olduğu belirtiliyor.
Bu da Rusya’nın elindeki enerji kozunu daha da önemli hale getiriyor.
AB’den Ermenistan’a 50 milyon euroluk destek
Avrupa Birliği ise seçim öncesi Erivan’a destek mesajı verdi.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Rusya’nın ekonomik ilişkileri siyasi baskı aracı olarak kullandığını söyledi.
Von der Leyen, Ermenistan’a 50 milyon euroluk destek paketi açıklarken, Rusya’nın kısıtlama getirdiği Ermeni ürünlerinin Avrupa pazarına erişiminin kolaylaştırılacağını duyurdu.
Bu adım, Moskova’nın ekonomik baskısına karşı Brüksel’in Erivan’a verdiği doğrudan destek olarak yorumlandı.
Medvedev: Bu seçimler meşru kabul edilmeyecek
Seçimden saatler önce Moskova’dan bir başka sert çıkış geldi.
Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı ve eski Devlet Başkanı Dmitri Medvedev, sosyal medya hesabından Paşinyan’ı hedef aldı.
Medvedev, Paşinyan’ın rakiplerini seçim dışı bırakmaya çalıştığını öne sürdü ve “Bu seçimler açıkça meşru kabul edilmeyecek. Washington ve Brüksel bile böyle şeyleri affetmez” ifadelerini kullandı.
Medvedev’in bu açıklaması, Moskova’nın seçim sonucuna şimdiden gölge düşürmeye çalıştığı yorumlarına neden oldu.
Paşinyan son mitinginde bateri çaldı
Başbakan Paşinyan ise seçim kampanyasının finalini dün gece Erivan’ın merkezindeki Cumhuriyet Meydanı’nda yaptı.
Binlerce kişinin katıldığı mitingde sahneye çıkan Paşinyan bir süre bateri çaldı.
Ardından yaptığı konuşmada kampanyasının ana sloganı olan “Barış İçin Ayağa Kalk” çağrısını yineledi.
Paşinyan, Azerbaycan’la barış sürecini savundu ve Ermenistan’ın güvenliğinin yeni savaşlarla değil, normalleşme ve ekonomik kalkınmayla sağlanabileceğini söyledi.
Ermenistan sandığa, bir yanda Avrupa vaadi, diğer yanda Rusya’nın ekonomik baskısı altında gidiyor.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
