Orman içinde çöp yakma tesisi: İstanbul için bir çevre felaketi mi?

Avrupa’nın en büyük çöp yakma tesisi ‘İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atık Yakma ve Enerji Üretim Tesisi’ adıyla Eyüp’te orman içinde kuruluyor. Enerji ve iklim uzmanı Önder Algedik, “Tesis açılırsa İstanbul ciddi bir ekolojik yıkıma maruz kalacak” diyor.

Enerji ve iklim uzmanı, aktivist Önder Algedik, bugün (17 Mayıs) gazeteduvar.com’da ‘Avrupa’nın en büyük çöp yakma tesisi İstanbul’da açılıyor!’ başlığıyla yayımlanan yazısında İstanbul’un büyük bir çevre felaketinin eşiğinde olduğu uyarısında bulunuyor. Algedik’in konu hakkındaki görüşleri ve uyarıları şöyle:

***

Tesis açılırsa İstanbul ciddi bir ekolojik yıkıma maruz kalacak. Her yıl yüzbinlerce ton zehirli gaz atmosfere, on binlerce ton uçucu ve kirletici düzeyi yüksek kül etrafa yayılacak.

Önce müjdeyi verelim. İstanbul’da kentin çöplerini yakacak ve Avrupa’nın en büyük tesisi olacak bir ÇES, yani çöpten elektrik üretecek bir santral açılıyor. Resmi adı ‘İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atık Yakma ve Enerji Üretim Tesisi.’ Kısaca Eyüp ÇES diyelim. Eyüp ÇES Kısırmandıra Mevkii’nde, Tarım ve Orman Bakanlığı’na ait orman arazisinin içinde daha önce belediyeye tahsis edilmiş bir yerde kuruluyor. Hikâyesi ise ilginç.

Orman içinde elektrik santrali

2012’de Ankaralı bir firma ‘İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atık Yakma ve Enerji Üretim Tesisi Projesi’ için hazırladığı ÇED raporunun onayını aldı. Bu rapora göre İstanbul’un yedi öncelikli ilçesinde (Kağıthane, Şişli, Beşiktaş, Beyoğlu, Fatih, Sarıyer ve Eyüp) günlük 3099 ton çöpün ve beş alternatif ilçesinde de (Sultangazi, Bayrampaşa, Gaziosmanpaşa, Başakşehir ve Zeytinburnu) günlük 1235 ton çöpün yakılacağı bir çalışma yapılmıştı. 2010 verilerine göre bu çöpün yüzde 12’den fazlası poşet ve plastik olacaktı. Geri dönüşebilenler ayrıldıktan sonra kalanlar Eyüp’te orman içinde kurulacak bir santralde yakılacaktı. Muhtemelen metal, cam, karton gibi geri dönüşebilir malzemeler ayrıldıktan sonra, geri dönüşmeyenler (ülkede ne kadar kötü bir geri dönüşüm sistemi olduğunu biliyoruz) toplu olarak bu tesise götürülecekti. Böylece günde 3 bin ton çöp ve muhtemelen 400 tondan fazla plastik ve poşet yakılacaktı.

Akkuyu’dan Eyüp’e

ÇED raporunun içeriğinde pek bir şey yoktu. Ne yanma sonucu oluşacak baca gazının kompozisyonu, ne kül vs. hakkında bir not düşülmüştü. Bu rapor o güne kadar hazırlanmış en kötü ÇED raporundan bile daha kötü idi. Raporu hazırlayan firmayı incelediğinizde ‘Akkuyu Nükleer Santrali Çevresel Etki Değerlendirme Raporu’nu hazırlayan firma ile aynı olduğunu görüyor, durumu anlıyordunuz.

Eyüp ÇES için 25 Kasım 2015’te ihale yapılıyor ve 11 Eylül 2017’de işi alan Makyol-Hitachi ortaklığı ile imzalar atılıyor. Makyol’un 2017’de İBB’nin bir numaralı müteahhidi olduğunu, devletten de o güne kadar 10 milyar 665 milyon TL’lik ihale aldığını hepimiz biliyoruz. Kasım 2018’de tesisin yapılabilmesi için 340 milyon euroluk dış kredi alınması kararı İBB Meclisi’nde CHP’li üyelerin itirazına rağmen geçiyor.

Seçimden önce, seçimden sonra

Ancak seçimlerden sonra yeni yönetim ÇED raporunu, projeyi incelemeden ve daha önceki kredi meselesine RED oyu verdiklerini de hesaba katmadan kredi peşine düşüyor. Mart 2020’de de kredi anlaşması imzalanıyor ve böylece proje hızlandırılarak tesisin pek yakında açılacağı müjdesini Ekrem İmamoğlu 2020’nin sonunda veriyor.

ÇED raporunda pek bilgi yok dedik ya, basit bir çalışma ile neyi koymadıklarını anlamaya çalışalım. İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü’nün konuya dair bir sunuşunu kaynak olarak kullanıp ÇED’de verilmeyen bilgiyi biz oluşturmaya çalışalım. Ancak en baştan buradaki rakamların gerçek proje ile farklı olacağını da belirtelim. Böylece eksikliğimizin kusura bakılmamasını, ancak olmamasının ne kadar büyük bir kusur olduğunun görülmesini de sizlerden isteyelim.

Sunuş “1 ton kentsel katı atığın termal yöntemle bertaraf edilmesi sonucunda” ne kadar baca gazı, taban külü, uçucu kül çıktığına dair bilgiler veriyor. Eğer bu bilgileri Eyüp ÇES için kullanırsak, her gün tesisin bacasından 2100 ton baca gazının atmosfere, 75 ton uçucu külün çevreye yayılacağını, yaklaşık 250 ton kül kazan tabanından alınarak depolama sahasına döküleceğini tahmin edebiliriz. Yani çöplerin en zehirli kısmı toprağa ve havaya karışacak. Bir geri dönüşüm, depozito ve atık politikasının olmamasının sonucunda 1 milyon ton çöp yakılacak ve İstanbulluların payına yılda soluyacakları 700 bin ton baca gazı, 25 bin ton uçucu kül, toprağa gömülecek 250 bin ton taban külü düşecek.

AKP 2016’da Elektrik Piyasası Kanunu’nda yaptığı bir değişiklikle belediye çöplerini yenilenebilir enerji kaynağı saydı. O gün TBMM’deki oylama esnasında sadece 25 vekil RED oyu verdi. 2017’de bu tesisin anlaşması yapıldı ve 2020’de kredi bulundu. Böylece AKP, çöpleri toprağın yanında içimize çektiğimiz havaya da gömecek ekonomik bir model oluşturdu. İBB 2020’de bulduğu kredi ile de AKP’nin elini güçlendiren bu nefis projeyi hayata geçirdi.

Tesis açılırsa…

Tesis açılırsa İstanbul ciddi bir ekolojik yıkıma maruz kalacak. Her yıl yüzbinlerce ton zehirli gaz atmosfere, on binlerce ton uçucu ve kirletici düzeyi yüksek kül etrafa yayılacak. Böylece İstanbul’un havası çöp sahası olacak!

Tesis açılırsa ülke olarak ciddi bir ekonomik yıkıma maruz kalacağız. Tesisin haziranda açılacağı müjdesi veriliyor. Hatta kesinlikle açılacağının garantisini de verelim. Çünkü EPK’ye yapılan itirazlar etki etmiş, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile bu tür santrallere verilen teşvikleri 1 Temmuz 2021’den itibaren düşürmek zorunda kalmışlardı. 1 Temmuz’dan sonra açılırsa Eyüp ÇES kilowatt saatine 50 kuruş alırken, erken açılması halinde 13,3 cent, yaklaşık 101 kuruş alacak. Yani İstanbullu kendi çöpünü yaktırmak ve bunun zehrini solumak için fahiş bir meblağı İBB’nin bu tesisine ödeyecek.

Önceki İçerikSedat Peker’den savcılara hukuki tavsiyeler
Sonraki İçerikKılıçdaroğlu’ndan “La Casa De Papel’in Türkiye versiyonu geliyor” haberine cevap: Çoktan çekildi