ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki fiili ablukasını kırmak amacıyla başlattığı “Project Freedom” operasyonunun arkasındaki kriz ortaya çıktı.
NBC News’e konuşan iki ABD’li yetkiliye göre Trump’ın operasyonu aniden durdurmasının nedeni, Suudi Arabistan’ın ABD ordusunun kendi üslerini ve hava sahasını kullanmasına izin vermemesi oldu.
Trump, pazar günü sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla ABD ordusunun Hürmüz’den geçmeye çalışan ticari gemilere askeri rehberlik sağlayacağını duyurmuştu. Ancak Körfez ülkelerinin büyük bölümünün bu karardan önceden haberdar olmadığı öne sürüldü.
Habere göre özellikle Riyad yönetimi duyurudan rahatsız oldu ve ABD’ye, operasyon kapsamında Riyad yakınlarındaki Prens Sultan Hava Üssü’nden uçuş yapılmasına ve Suudi hava sahasının kullanılmasına izin vermeyeceğini bildirdi.
Yetkililer, Trump ile Suudi Veliaht Prensi Mohammed bin Salman arasında yapılan telefon görüşmesinin de sorunu çözmediğini söyledi.
Operasyon 36 saat sürdü
Trump’ın büyük duyuruyla başlattığı “Project Freedom” operasyonu yaklaşık 36 saat sonra durduruldu.
Bu süreçte yalnızca iki ABD bayraklı geminin Hürmüz Boğazı’ndan geçirilebildiği belirtildi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) bölgede daha fazla gemiyi geçişe hazırladığı sırada operasyonun askıya alındığı ifade edildi.
Trump daha sonra yaptığı açıklamada operasyonun, İran’la yürütülen görüşmelerin sonucunu görmek için “kısa süreliğine durdurulduğunu” söyledi.
Körfez ülkeleri hazırlıksız yakalandı
Habere göre Katar Emiri ile Trump arasındaki görüşme bile operasyon başladıktan sonra yapıldı.
Bir Katarlı yetkili görüşmede ateşkes ihtimali ile “deniz güvenliği ve küresel tedarik zincirlerine etkilerin” ele alındığını söyledi.
Bir Ortadoğulu diplomat ise ABD’nin operasyonu Umman’la da önceden koordine etmediğini belirterek, “ABD önce açıklama yaptı, sonra bizimle koordinasyona geçti” dedi.
Beyaz Saray ise Körfez müttefiklerinin önceden bilgilendirildiğini savundu.
“Hava sahası olmadan operasyon mümkün değil”
ABD’li yetkililer, Hürmüz operasyonunun sürdürülebilmesi için Körfez ülkelerinin hava sahası ve üs desteğinin kritik olduğunu söyledi.
ABD ordusunun Suudi Arabistan’daki Prens Sultan Üssü’nde savaş uçakları, tanker uçakları ve hava savunma sistemleri bulundurduğu belirtildi.
Yetkililer, savaş uçaklarının ticari gemilere “savunma şemsiyesi” sağladığını ve coğrafi nedenlerle Suudi Arabistan, Ürdün, Kuveyt ve Umman’ın desteği olmadan operasyonun yürütülmesinin çok zor olduğunu ifade etti.
İran’la yeni teklif masada
Bu sırada Washington ile Tahran arasında Pakistan arabuluculuğunda yürütülen diplomatik temaslar sürüyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD’nin sunduğu yeni teklifin değerlendirildiğini açıkladı.
Trump ise çarşamba günü Oval Ofis’te yaptığı açıklamada, “Anlaşma yapmak istiyorlar. Son 24 saatte çok iyi görüşmeler oldu” dedi.
Ancak Trump, PBS’e verdiği röportajda tehdit dilini de sürdürerek, “Eğer savaş bitmezse geri dönüp onları cehennem gibi bombalamamız gerekir” ifadelerini kullandı.
İran Meclisi’nden üst düzey isimlerden İbrahim Rezai ise ABD teklifini “şimdilik bir dilek listesi” olarak nitelendirdi.
Rezai, “Amerikalılar yüz yüze müzakerelerde alamadıklarını başarısız bir savaşla elde edemez” dedi.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
