Axios’un aktardığı taslak mutabakata göre Hürmüz Boğazı “kısıtlamasız” şekilde yeniden uluslararası gemi trafiğine açılacak. İran, geçiş yapan ticari gemilerden ücret almayacak ve 30 gün içinde boğazdaki tüm mayınları temizleyecek.
ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukası da aşamalı biçimde kaldırılacak. Bunun, ticari taşımacılığın yeniden normale dönmesiyle eş zamanlı uygulanacağı belirtiliyor.
Taslak anlaşmada İran’ın “nükleer silah peşinde koşmama” taahhüdü de yer alıyor. Önümüzdeki 60 günlük süreçte İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının nasıl tasfiye edileceği ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin nasıl sınırlandırılacağı müzakere edilecek.
ABD tarafı ayrıca İran’a yönelik yaptırımların kaldırılmasını ve dondurulmuş İran fonlarının serbest bırakılmasını görüşmeyi kabul edecek. İran’ın yeniden mal ve insani yardım almasını sağlayacak uluslararası bir mekanizma da anlaşma maddeleri arasında bulunuyor.
Axios’a göre metin üzerinde büyük ölçüde uzlaşma sağlandı ancak hem Washington’da hem Tahran’da üst düzey siyasi onay gerekiyor. Donald Trump’ın müzakere heyetinden brifing aldığı ancak nihai karar için “birkaç gün düşünmek istediği” belirtildi.
Öte yandan CNN’in yayımladığı yeni uydu analizine göre İran, savaş sırasında ABD ve İsrail bombardımanıyla girişleri çökertilerek devre dışı bırakılan yeraltı füze üslerini hızla yeniden kullanıma açıyor.
Uydu görüntülerinde, buldozerler ve kamyonlarla tünel girişlerinin temizlendiği ve İran’ın yeraltında depoladığı büyük füze stoklarına yeniden erişim sağladığı görülüyor. Haberde, ABD-İsrail saldırılarının füze kapasitesini tamamen yok etmekten çok, rampaları tüneller içinde mahsur bırakmayı hedeflediği ancak İran’ın “nispeten basit mühendislik çalışmalarıyla” bu üsleri yeniden işler hale getirdiği ifade edildi.
Bu analiz, Trump’ın İran’ın füze kapasitesinin “neredeyse tamamen yok edildiği” yönündeki açıklamalarını tartışmalı hale getirirken, Pentagon operasyonun başarılı olduğu görüşünü koruyor.
Savaşın ekonomik etkileri de ABD’de hissedilmeye devam ediyor. ABD Ticaret Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre Fed’in en yakından izlediği PCE enflasyon göstergesi nisanda yıllık yüzde 3.8’e yükselerek son üç yılın zirvesine çıktı. Mart ayında oran yüzde 3.3’tü.
İran savaşı nedeniyle petrol ve doğalgaz sevkiyatının yavaşlaması, özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki kriz nedeniyle enerji fiyatlarını sert yükseltti. Benzin fiyatlarındaki artışın etkisiyle Amerikalıların tasarruf oranı yüzde 2.6’ya gerileyerek Haziran 2022’den bu yana en düşük seviyeye indi.
Navy Federal Credit Union Başekonomisti Heather Long, “Amerikalılar finansal olarak sıkışıyor. Pek çok insan gelirinden fazlasını harcıyor. Bu sürdürülebilir değil” dedi.
Haberde ayrıca savaşın enerji, lojistik ve gıda fiyatları üzerinde yeni maliyet baskıları yarattığı; Trump yönetiminin ithalat tarifelerinin de çekirdek enflasyonu yukarı çektiği belirtildi.
Yazıyı beğendiysen, patronumuz olur musun?
Evet, çok ciddi bir teklif bu. Patronumuz yok. Sahibimiz kar amacı gütmeyen bir dernek. Bizi okuyorsan, memnunsan ve devam etmesini istiyorsan, artık boş olan patron koltuğuna geçmen lazım.
Serbestiyet; Türkiye'nin gri alanı. Siyah ve beyazlar içinde bu gri alanı korumalıyız. Herkese bir gün gri alanlar lazım olur.
