Fon listesi açıklanmadıkça nomenklatura listesi görünüyor

Nomenklatura, Latince kökenli bir kelime. Kabaca adlar dizini, isim listesi demek.

Ama bugün dünyanın neresinde nomenklatura derseniz deyin, kelimeyi bilenlerin aklına önce Sovyetler Birliği gelir.

Çünkü orada bir isim listesi, zamanla bir yönetici sınıfın adı oldu.

Sovyetler’de Komünist Parti’nin çeşitli kademelerinde tutulan nomenklatura listelerinde iki şey vardı.

Partinin onayıyla doldurulacak önemli görevler ve o görevlere getirilebilecek kişilerin adları.

Bir fabrikanın müdürlüğü boşaldığında müdürün kim olacağına parti karar veriyordu.

Bir gazetenin başına kimin geçeceği, idarenin hangi kademesine kimin atanacağı da partinin işiydi.

Böylece parti, ülkenin her köşesinde kimin yükselebileceğini belirleyebiliyordu.

Bir fabrikayı çok iyi yönetebilecek olmanız elbette işe yarardı. Ama önce sizi o göreve getirecek insanların gözünde güvenilir biri olmanız gerekiyordu. Sizi tanıyorlar mıydı? İhtiyaç duyduklarında size güvenebilirler miydi?

Bir makama aday olmanın ilk şartı buydu. O makama geldikten sonra da önünüzü açan insanlarla aranızdaki ilişki devam ediyordu. Bugün fabrika müdürlüğüne sizi getirenler, yarın daha yukarı çıkıp çıkamayacağınıza da karar verecekti.

Yugoslav komünist Milovan Djilas, bu düzenin neye yol açtığını anlatan ilk isimlerden biriydi.

Tito’nun yakın çalışma arkadaşlarındandı. Parti yönetimini eleştirdiği için görevlerinden uzaklaştırıldı ve hapse atıldı. 1957’de yayımlanan Yeni Sınıf kitabında sınıfları ortadan kaldırmak için iktidara gelen partinin kendi yönetici sınıfını yarattığını yazdı.

Sovyet sistemini içeriden tanıyan ve daha sonra Batı Almanya’ya iltica eden Mihail Voslenski, 1980’de ilk kez yayımlanan Nomenklatura: Sovyet Yönetici Sınıfı kitabında bu sınıfı anlattı.

Voslenski’nin sözünü ettiği çevre Politbüro’da oturan birkaç kişiden ibaret değildi. Bürokrasiye, orduya, devlet işletmelerine, medyaya, kültür ve sanat dünyasına kadar uzanıyordu. Birbirinden çok farklı işler yapan bu insanların ortak bir yanı vardı. Bulundukları makamları ve o makamlarla gelen imtiyazları partiye borçlulardı.

Bu imtiyazların gündelik hayatta da bir karşılığı vardı. Oturulan ev, gidilen tatil yeri, tedavi görülen hastane, alışveriş yapılabilen mağaza…

Parti içindeki mevkiniz, ülkede nelerden yararlanabileceğinizi de belirliyordu. Üstelik imtiyazın bir kısmı çocuklara geçiyordu. Onlar daha iyi okullara gidebiliyor, anne babalarının tanıdığı insanları tanıyor, iş hayatına hangi kapıyı çalacaklarını bilerek başlıyorlardı.

Sınıfları kaldırmaya girişen bir devrimin çocuklarının bir kısmından yeni bir imtiyazlı sınıf yaratılmıştı.

Böyle olunca da partiye, memlekete, davaya sadakatin yerini zamanla sizi o makama getiren insanlara sadakat almıştı.

Son bir haftayı Malatya, Adana ve Ankara’da geçirdim.

Malatya ve Adana’da daha çok AK Parti’ye yakın ya da bir zamanlar yakın olmuş insanlarla, Ankara’da da iktidar yetkilileriyle konuştum.

Üç şehirde de laf dönüp dolaşıp bir başka isim listesine geldi: Fon listesine.

Ankara’da konuştuğum AK Parti kurmayları genel olarak skandalın bütün boyutlarıyla ortaya çıkmasını istiyorlar. Hatta bu işin bir tasfiyeye varmasını bekleyen iyimserler de var.

İktidarın olayın büyüklüğünden daha fazla yıpratılmasının bir birikimi gösterdiğini hatırlatanlar da oldu. Otobüsle parti toplantısına gelen partililere karşı mahcubiyetini anlatan da…

Esas rahatsız olunan şey, başkalarının açgözlülüğünün siyasi yükün üzerlerine binmesi. Parayı kazananlar pek ortalıkta görünmüyor. Seçmenin karşısına çıkıp olan biteni anlatmak ise onlara kalıyor.

Malatya’da, Adana’da ise mesele çoktan kimin görevden alınıp kimin kalacağını aşmış görünüyor

Fon dolandırıcılığına en çok AK Partililer, muhafazakârlar kızıyor. Çünkü muhalifler için artık hayalkırıklığı eşiği aşıldı. Onlar zaten herkesten şüphe ediyor.

Ama AK Partililerin kızgınlığı hayalkırıklığı kızgınlığı.

O yüzden fon paralarının ödenmesi ya da birkaç kişinin tutuklanması bu öfkeyi kesmiyor.

Her yeni tutuklamadan sonra başka bir soru soruluyor; Peki filancaya ne zaman sıra gelecek?

Bu defa suçu FETÖ’ye, dış güçlere, iç güçlere, vesayet odaklarına atmak da zor. Bunu deneyenler mizah malzemesi oluyor ya da öfkeyi büyütüyor

Çünkü herkes görüyor ki bu işin failleri gayet yerli, millî ve tanıdık.

Cumhurbaşkanı’nın dediği gibi, “Bakıyorsunuz hiç ummadığınız insanlar, bu işlerin içerisine girmişler.”

Kimin adı geçiyor, kimin adı açıklanmıyor, kime dokunulmuyor, insanlar bunları aşağı yukarı biliyorlar.

Adı konuşulanlar, kimsenin bir şeyden haberi yokmuş gibi davranmaya devam edebilir.

Ankara’da konuşulduklarını herhalde biliyorlardır. Malatya’da, Adana’da da konuşulduklarını biliyorlar mı acaba?

Bu kadar öfkeli insanın çoğu belki hayatında borsadan bir hisse bile almamıştır. Fon nedir diye sorsanız anlatabileceklerin sayısı da azdır. Ama kul hakkının ne olduğunu herkes biliyor.

Birinin yıllarca çalışıp kenara koyduğu paranın, bir başkasının servetine eklenmesine kızmak için borsa bilmek gerekmiyor.

O yüzden bu muhafazakârlar için ekonomik, siyasi değil en başta bir ahlak sorunu.

Yıllarca kendilerine davadan, Gazze’den, Türkiye’nin çıkarlarından, memleketin bekasından söz eden kimi insanların asıl derdinin kendi servetlerini milyonlardan milyarlara çıkarmak olduğunu görmek bir duygusal kopuşu tetiklemiş olabilir.

Kopuş kolay değil, ama inançsızlık ve motivasyonsuzluk önemli ilk duraklar.

Alternatifsizlik dışında bunun kopuşa dönmesini durduracak şu an için bir baraj görünmüyor.

Böyle zamanlarda eskiden ayrı ayrı, münferit gördüğünüz, kafanızda aklayıp bir çekmeceye kaldırdığınız şeyler bir araya gelip bir bütüne dönüşür

AK Parti tabanı uzun yıllardır iktidarın tepesinde bir kast sınıfı olduğunu görüyorlardı zaten.

Muhalifleri bırakın aşağıdan gelen bir AK Partili için bile oraya girmek zordu. Torpilinizin bile daha büyük bir torpili vardı.

Davada koşturmak yetmiyor, birinin evladı, damadı, akrabası değilseniz.

Fon skandalıyla, ilk kez bu kadar geniş bir muhafazakâr kesim o çevreyi bir sınıf olarak görmeye başladı.

Yıllar içinde hangi makamlara kimlerin gelebileceğine karar verme gücü, partinin geniş tabanından çok daha dar bir çevrenin elinde birikmişti.

Fon skandalıyla o çevreyi bir arada tutan ilişkiler, ilk kez bu kadar çok insanın gözü önüne serildi.

Üstelik bu nomenklatura sınıfının Sovyetlerdeki gibi bir ideolojik tutkalı bile yok. Herhangi bir ideolojik bağ, gerekçe de yok, bir aile, tanıdık nepotizminden fazlası değil.

Oğullarını, kızlarını, damatlarını gelinlerini ellerindeki devlet gücüyle devlet imkanlarından istifade ettirmeyi ayıp görmeyen, conflict of interest gibi kavramları ecnebice şeyler zanneden, hesap verme ihtimalini de hukuk devleti ve medyanın hali yüzünden unutmuş kadrolar var artık.

Fon listesinde olanlar da var ona ihtiyaç duymayanlar da.

Ama fon listesi açıklanmasa da nomenklatura listesinin önündeki perde fon skandalıyla biraz daha açılmış durumda.